Kranssalomonszegel

Hoe herken je een kranssalomonszegel?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 60–100 cm hoog en ongeveer 40 cm breed, met rechte stengels uit een kruipende wortelstok.

Blad

Smal lancetvormig en spits, in kransen van drie tot zes (soms meer) rond de stengel; in de herfst geel.

Bloem

Kleine, hangende, groenwitte klokjes, 1–3 per bladoksel, van mei tot juni. Ze geuren niet.

Vrucht

Bessen die in de late zomer rood kleuren. Ze zijn giftig.

Wortels

Kruipende wortelstok met ronde littekens van afgestorven stengels; de pol breidt langzaam uit.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Rechte, sierlijke stengels met kransen smal blad, een lichte structuur voor de schaduwborder.
• Kleine, groenwitte klokjes in mei en juni waar bijen en hommels op afkomen.
• Rode bessen in de late zomer, anders dan de blauwzwarte bessen van de andere soorten.
• Een inheemse plant die goed past in een natuurlijke schaduwtuin of boskant.
• Volledig winterhard (tot ongeveer −30 °C) en weinig werk.

Waar staat een kranssalomonszegel graag?

• Halfschaduw tot schaduw, het liefst koel en beschut.
• Humusrijke, vochthoudende leem of klei, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig: laat de grond in de zomer niet helemaal uitdrogen.
• Mooi tussen varens, onder heesters en bomen, of aan de rand van een bos.
• Reken op 30–40 cm per plant.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Varens: Fijn, groen blad in dezelfde koele schaduw.
• Hosta: Breed blad dat contrasteert met de smalle bladkransen.
• Astilbe: Pluimen in roze en wit in de zomer, in dezelfde vochtige halfschaduw.
• Geitenbaard: Een hoge, luchtige plant voor koele schaduw met crèmewitte pluimen.
• Lenteroos: Bloeit in de winter en het vroege voorjaar, voor de salomonszegel tevoorschijn komt.

Hoe en wanneer plant je een kranssalomonszegel?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Werk een paar scheppen compost of bladcompost door de grond.
3. Leg de wortelstok horizontaal, ongeveer 3–5 cm onder het oppervlak; een plant uit een pot zet je even diep als in de pot.
4. Houd 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laagje bladcompost rond de planten om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, vooral het eerste jaar en in droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar een laagje compost of bladcompost; meer is zelden nodig.

Mulchen

Een laagje bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Afgestorven stengels

Laat ze in de herfst staan voor de gele herfstkleur en knip ze in maart weg.

Ongemoeid laten

Hij houdt niet van verplaatsen. Laat de pol rustig groeien; delen kan na een paar jaar.

Tip: Geef hem een koele, vochtige plek en laat hem ongemoeid: hij breidt langzaam uit en wordt met de jaren indrukwekkender. Controleer in mei–juni op larven van de bladwesp.

Wanneer snoei je een kranssalomonszegel?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid; knip de afgestorven stengels in maart weg, voor de nieuwe scheuten doorkomen.

Hoe:

• Knip de verdorde stengels in maart dicht bij de grond af.
• Knip stengels waarvan de bladeren door larven kaalgevreten zijn in de zomer af en voer ze af.
• Laat de rest van het jaar de stengels met rust.

Let op: Draag handschoenen: de bessen en de wortelstok zijn giftig. Was je handen na het werken.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In september–oktober of in maart: graaf de wortelstok uit en deel hem in stukken van minstens 5–8 cm met één of meer knoppen. Leg ze horizontaal in de grond, ongeveer 3–5 cm diep.

Zaaien

Zaai de zaden uit de bessen in de herfst in een zaaibak en zet die buiten. Kieming is traag en kan een jaar of langer duren; draag handschoenen bij het schoonmaken van de bessen.

Hoe komt een kranssalomonszegel de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De stengels sterven in de herfst af; de wortelstok blijft ondergronds en loopt in het voorjaar weer uit.
• In een pot: zet hem beschut en laat de grond niet helemaal uitdrogen. Wikkel de pot bij strenge vorst in jute.

Ziektes en plagen

• Bladwesp: In mei en juni vreten grijsgroene larven het blad tot op de nerven kaal. Verzamel de larven met de hand, knip zwaar aangetaste stengels af en voer ze af.
• Slakken: Jonge scheuten worden in het voorjaar aangevreten. Zoek ze ’s avonds op en bescherm de scheuten.
• Bruine bladranden: Het blad verdort bij te veel zon of droogte. Geef meer schaduw en water.
• Rot in natte grond: De wortelstok rot in drassige grond. Zorg voor goede afwatering.

Het jaar rond

• Maart: Afgestorven stengels wegknippen. Planten of delen.
• April: Planten. Nieuwe scheuten beschermen tegen slakken.
• Mei: Begin van de bloei. Letten op larven van de bladwesp.
• Juni: Bloei. Larven verzamelen; bij droogte water geven.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Bessen worden rood. Ze zijn giftig.
• September: Planten of delen. Gele herfstkleur begint.
• Oktober: Planten of delen. Herfstkleur.
• December: Rust. Alleen de wortelstok overwintert in de grond.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Salomonszegel is in al zijn delen giftig, vooral de blauwzwarte bessen, die kinderen kunnen aantrekken. De jonge scheuten in het voorjaar lijken op asperges, maar zijn niet om te eten. Ook giftig voor honden en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam verticillatum betekent ‘in kransen’ en verwijst naar de bladeren, die in kransen rond de stengel staan.
• Anders dan de andere salomonszegels, die blauwzwarte bessen krijgen, krijgt deze soort rode bessen.
• De stengels staan recht omhoog, terwijl die van de gewone en de welriekende salomonszegel sierlijk overbuigen.