Rhodotypos

Hoe herken je een rhodotypos?

Groeivorm

Brede, losse struik van ongeveer 1,5 m hoog en 2 m breed, met rechtopgaande tot overhangende takken.

Blad

Tegenoverstaand, eirond, 5–10 cm, scherp dubbel gezaagd en diep geaderd; frisgroen, met weinig herfstkleur.

Bloem

Witte bloemen van 3–5 cm met vier kroonblaadjes en veel meeldraden, aan de toppen van de jonge scheuten, in mei–juni.

Vrucht

Glanzend zwarte vruchtjes, meestal met vier bij elkaar, die tot ver in de winter blijven hangen.

Taaiheid

Verdraagt schaduw, droogte en kalkrijke grond, en groeit ook in een stedelijke tuin.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit van mei tot juni met grote, witte bloemen met vier kroonblaadjes, die bijen aantrekken.
• De glanzend zwarte vruchtjes blijven de hele winter hangen en geven contrast in de kale tuin.
• Taaie struik: groeit in zon, halfschaduw en schaduw en neemt het niet zo nauw met de grond.
• Weinig onderhoud: weinig ziekten of plagen en nauwelijks snoei nodig.
• Mooi in een losse haag of in een border met andere heesters.

Waar staat een rhodotypos graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: in de zon bloeit en vrucht hij het rijkst, maar hij gedijt ook onder bomen.
• Bijna elke goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; als hij goed is aangeslagen, verdraagt hij ook droogte.
• Zowel beschut als vrij te planten, want hij is volledig winterhard.
• Reken op 1,5–2 m ruimte; in een haag kun je de planten op 1 m van elkaar zetten.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Weigela: Bloeit in dezelfde periode, met roze of rode bloemen naast de witte.
• Spirea: Een losse bloeiende struik die ook in zon en op gewone grond groeit.
• Hortensia: Neemt het over in de zomer, en deelt de halfschaduw.
• Hosta: Brede bladeren onder de struik in een schaduwrijke hoek.
• Vrouwenmantel: Een zachte, lage rand die de voet van de struik bedekt.

Hoe en wanneer plant je een rhodotypos?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en even diep.
3. Verbeter zware klei of arm zand met een paar scheppen compost.
4. Zet de struik even diep als in de pot, vul aan met grond en druk die goed aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
6. Leg een laag compost of schors rond de voet en houd 1,5–2 m afstand tot andere planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks een flinke gieter. Daarna redt hij zich meestal zelf, ook in droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar een schep compost of wat organische mest. Op goede grond is dat niet echt nodig.

Mulchen

Een laag compost of schors in het voorjaar houdt onkruid weg en de grond vochtig.

Vruchtjes

Laat ze hangen: ze sieren de winter. Knip ze alleen weg als er kleine kinderen of huisdieren in de tuin spelen.

Zaailingen

Rond de struik kunnen jonge plantjes opkomen. Trek ze in het voorjaar uit als je ze niet wilt.

Tip: Een ideale struik voor een lastige plek: hij groeit ook in de schaduw en op droge grond. Laat de zwarte vruchtjes in de winter hangen voor de sier, maar knip ze weg als kleine kinderen of huisdieren in de tuin spelen.

Wanneer snoei je een rhodotypos?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: Hij hoeft weinig gesnoeid te worden. Dun hem om de paar jaar uit in februari–maart, voor hij uitloopt.

Hoe:

• Haal dode, beschadigde of kruisende takken helemaal weg.
• Neem om de paar jaar een paar van de oudste takken aan de voet weg om de struik jong en luchtig te houden.
• Wil je hem kleiner houden, knip de takken dan na de bloei, in juni–juli, terug tot een zijtak. Je verliest dan een deel van de vruchtjes.

Let op: Snoei je hard in de zomer, dan verlies je de vruchtjes. Bewaar snoeihout met vruchtjes buiten bereik van kinderen en huisdieren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli stekken van 10–15 cm van jonge scheuten nemen, de onderste bladeren weghalen en in vochtige stekgrond zetten, onder plastic of in een kweekbak. Ze wortelen meestal vlot.

Houtstekken

In november–februari stekken van 20 cm van hout van het afgelopen jaar twee derde in de grond steken, op een beschutte plek. Na een jaar zijn de meeste beworteld.

Zaaien

De zaden hebben een koude periode nodig om te kiemen. Zaai ze in de herfst in een pot en laat die de winter buiten staan. Zaailingen kunnen verschillen van de moederplant.

Hoe komt een rhodotypos de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De zwarte vruchtjes blijven de hele winter hangen en zijn mooi tegen de kale takken en bij rijp.
• Geef jonge planten in de eerste winter een laag mulch rond de voet.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Op jonge scheuten in mei–juni. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes en gaasvliegen het werk doen.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral op een droge of benauwde plek. Geef water aan de voet, zorg voor luchtruimte en knip aangetaste scheuten weg.
• Weinig bloei: Meestal te veel schaduw of te hard gesnoeid. Zorg voor meer licht en snoei na de bloei niet te veel.
• Zaailingen overal: Vruchtjes kunnen uitzaaien. Trek jonge plantjes in het voorjaar uit en verwijder de vruchtjes als je dat wilt beperken.

Het jaar rond

• Februari: Uitdunnen en dode takken wegknippen, voor de knoppen uitlopen.
• Maart: Eventueel uitdunnen. Planten. Compost geven.
• April: Het blad loopt uit. Planten.
• Mei: Bloei begint. Bijen komen langs.
• Juni: Bloei. Zachte stekken nemen. Eventueel licht terugknippen na de bloei.
• Juli: Water geven bij langdurige droogte. De vruchtjes vormen zich.
• Augustus: De vruchtjes rijpen en worden glanzend zwart.
• Oktober: Planten. Zaad zaaien.
• November: Planten. Houtstekken nemen.
• December: De zwarte vruchtjes sieren de kale takken.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. De glanzend zwarte vruchtjes van de rhodotypos zijn giftig: de harde zaden erin bevatten, zoals de pitten van veel planten uit de rozenfamilie, stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Wie erop kauwt, kan buikpijn, braken en diarree krijgen, en ook honden en katten worden er ziek van. De vruchtjes zitten meestal met vier bij elkaar, lijken op bessen en blijven de hele winter aan de takken hangen, vaak op kinderhoogte. Leer kinderen dat ze niet om te eten zijn, knip ze weg waar kleine kinderen spelen, en houd honden en katten weg van gevallen vruchtjes. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De wetenschappelijke naam betekent ongeveer ‘roosachtig’ (Grieks rhodon, roos, en typos, vorm). ‘Scandens’ betekent klimmend, al klimt de struik zelf niet.
• Het is de enige soort van zijn geslacht: Rhodotypos heeft geen verwanten binnen het geslacht.
• De meeste planten in de rozenfamilie hebben bloemen met vijf kroonblaadjes; de rhodotypos heeft er maar vier.