Damascenerroos

Hoe herken je een damascenerroos?

Groeivorm

Stevige, losse struik van ongeveer 1,5 m hoog en 1,2 m breed met overhangende takken vol stekels.

Blad

Grijsgroen en zacht behaard, onpaar geveerd met 5–7 deelblaadjes.

Bloem

Gevulde, geurende bloemen van ongeveer 6–8 cm in tinten roze, in trosjes, van juni tot juli.

Geur

Rijk en zoet: de klassieke rozengeur die gebruikt wordt voor rozenwater en rozenolie.

Keuken

De bloemblaadjes zijn eetbaar en geven een delicate rozensmaak aan siroop, gelei en gebak.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Zeer geurende, gevulde bloemen in roze, mooi in de border en als snijroos.
• De bloemblaadjes zijn eetbaar: ze kunnen gebruikt worden voor rozenwater, siroop, gelei of als versiering (alleen van onbespoten rozen).
• Een klassieke oude roos voor een cottagetuin of een kruidentuin.
• Trekt bijen aan, al leveren zwaar gevulde bloemen minder stuifmeel dan enkelvoudige rozen.
• Winterhard tot ongeveer −25 °C en weinig veeleisend op een zonnige plek.

Waar staat een damascenerroos graag?

• Volle zon, minstens 6 uur per dag. In de schaduw bloeit hij weinig en krijgt hij sneller ziekten.
• Humusrijke, doorlatende grond: leem, zand of klei die niet te nat is, zuur tot kalkrijk (pH 6–7,5).
• Normaal vochtig: niet te nat en niet uitdrogend.
• Een open, luchtige plek, want luchtbeweging beperkt meeldauw.
• Reken op 1–1,2 m ruimte per plant en plant niet waar al jaren rozen stonden (bodemmoeheid).

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 1,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Een zonnige, geurende partner die de roos mooi aanvult en ook bijen aantrekt.
• Ooievaarsbek: Lage, bloeiende plant die de kale voet van de roos bedekt.
• Kattenkruid: Lavendelblauwe bloemen die lang bloeien en bijen aantrekken.
• Salie: Paarse bloemaren in de zomer in een zonnige border, passend bij een kruidentuin.

Hoe en wanneer plant je een damascenerroos?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, op vorstvrije dagen en in niet te natte grond.
2. Week een roos met blote wortel vóór het planten een paar uur in water.
3. Graaf een plantgat van 40–50 cm breed en diep en meng er compost door, geen verse mest.
4. Zet de plant zo diep dat de entplek (de verdikking onderaan de takken) ongeveer 3–5 cm onder het grondoppervlak ligt.
5. Vul aan, druk goed aan en geef een flinke gieter water.
6. Knip beschadigde wortels weg, kort te lange takken licht in en leg een laag compost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

In droge periodes wekelijks een flinke gieter water aan de voet, liefst ’s ochtends en zonder het blad nat te maken.

Bemesten

In maart compost of organische rozenmest. Niet na juli, zodat het hout kan rijpen. Voor eetbare bloemblaadjes liever alleen organische meststoffen.

Mulchen

Een laag compost of schors van ongeveer 5 cm in het voorjaar houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Oogsten

Pluk de bloemen in de ochtend, nadat de dauw is opgedroogd, in volle bloei. Verwijder het witte, bittere hieltje onderaan elk bloemblaadje en schud insecten eruit.

Steun

De overhangende takken kun je vastbinden aan een steun of rozenring.

Tip: Pluk de bloemen voor rozenwater of siroop op een droge ochtend, kort nadat de dauw is opgedroogd, als de geur het sterkst is. Gebruik alleen onbespoten bloemen.

Wanneer snoei je een damascenerroos?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Snoei licht direct na de bloei, in juli, en dun in maart oude takken uit.

Hoe:

• Na de bloei: knip uitgebloeide twijgen licht terug, met ongeveer een derde, en haal dode of zwakke takken weg.
• In maart: dun om de paar jaar een paar van de oudste takken aan de voet uit.
• Kort de zijtakken van vorig jaar in tot 2–4 knoppen; de bloemen komen aan deze zijscheuten.
• Laat jonge, sterke scheuten staan: ze nemen de plaats van de oude takken over.

Let op: Snoei niet te hard in het voorjaar: de bloemen komen aan zijscheuten van het vorige jaar, dus een te strenge snoei kost bloemen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Houtstekken

In oktober–november stekken van 20–25 cm van gerijpte scheuten nemen, onderste knoppen weghalen en twee derde in de grond steken op een beschutte plek. Het slagingspercentage wisselt en het duurt een jaar.

Worteluitlopers

Op eigen wortel kan hij uitlopers vormen. Steek ze in het najaar of vroege voorjaar met wortels af en plant ze op een nieuwe plek.

Hoe komt een damascenerroos de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België meestal zonder bescherming.
• Bij geënte planten: hoop in november de voet 15–20 cm aan met tuingrond of compost en haal dat na de strenge vorst weer weg.
• Ruim gevallen bladeren op, want ziektekiemen overwinteren erin.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur en wikkel de pot in jute.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op blad en knoppen, vooral bij droge grond en een benauwde plek. Zorg voor zon, lucht en water aan de voet en knip aangetaste scheuten weg.
• Sterroetdauw: Zwarte vlekken met franjes en vallend blad vanaf de zomer. Geef geen water over het blad, ruim aangetaste bladeren op en zorg voor ruimte tussen de planten.
• Roest: Oranje, poederige pustels onder het blad. Verwijder aangetaste bladeren en bemest niet te veel met stikstof.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen in mei–juni. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen. Gebruik geen middelen als je de blaadjes wilt eten.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Oude takken uitdunnen en zijtakken inkorten. Compost geven.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. Letten op bladluis.
• Mei: De knoppen vormen zich. Water geven bij droogte. Letten op meeldauw.
• Juni: Bloei begint. Bloemen plukken voor rozenwater of siroop.
• Juli: Bloei. Licht snoeien na de bloei.
• Augustus: Water geven bij droogte. Zieke bladeren opruimen.
• September: Gevallen bladeren opruimen.
• Oktober: Planten. Houtstekken nemen.
• November: Planten. Voet aanaarden bij strenge vorst.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–juli)

Pluk de bloemen in juni en juli op een droge ochtend, als ze net helemaal open zijn en het sterkst geuren. Ris de bloemblaadjes los en knip het witte voetje eraf, dat is bitter. De damascenerroos (en ook de Franse roos en de centifolia) is de klassieke rozenwaterroos: voor rozenblaadjesgelei, siroop, rozensuiker, rozenwater en in gebak.

Bewaring

Droog de blaadjes in een dunne laag op papier op een luchtige, donkere plek en bewaar ze in een gesloten pot, tot een jaar. Verse blaadjes gebruik je dezelfde dag.

Let op: Gebruik enkel rozen die niet bespoten zijn: rozen uit de bloemenwinkel en vaak ook die uit het tuincentrum zijn behandeld. Laat nieuwe planten eerst een seizoen groeien. Wie allergisch is voor rozen of hooikoorts heeft, kan op het stuifmeel reageren: gebruik enkel de bloemblaadjes.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Rozenblaadjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 20 min + 1 nacht trekken)
• Rozenblaadjesgelei (Gelei · ± 3 potjes · 30 min + 1 uur trekken)
• Rozenwater voor de huid (Verzorging · ± 250 ml · 30 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Rond Kazanlak in Bulgarije ligt de ‘Vallei der Rozen’, waar de damascenerroos op grote schaal wordt geteeld voor rozenolie.
• Voor één kilo rozenolie zijn enkele duizenden kilo’s bloemblaadjes nodig.
• Er bestaat ook een herfstbloeiende vorm, de ‘Quatre Saisons’, die een tweede bloei kan geven.