Centifolia

Hoe herken je een centifolia?

Groeivorm

Losse, overhangende struik van ongeveer 1,5 m hoog en 1,2 m breed, met bogende takken vol stekels.

Blad

Zachtgroen en ruw, onpaar geveerd met 5–7 deelblaadjes.

Bloem

Zwaar gevulde, bolvormige tot schaalvormige bloemen van ongeveer 7–10 cm, vaak knikkend, zachtroze, in juni.

Geur

Intens, zoet en klassiek: de typische ‘oude roos’-geur.

Bloeiwijze

Eénmaal bloeiend: één rijke bloei in juni, geen nabloei.

Bloei: juni · Oogst en vruchten: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Zwaar gevulde, bolvormige bloemen in zachtroze met een intense, klassieke rozengeur.
• Prachtige snijroos, en de bloemblaadjes zijn geschikt voor potpourri.
• Trekt bijen aan, al zijn zwaar gevulde bloemen minder rijk aan stuifmeel dan enkelvoudige rozen.
• Winterhard tot ongeveer −25 °C en robuust bij een zonnige, luchtige plek.
• Geeft een romantische oude-rozensfeer, zeker samen met lavendel en ooievaarsbek.

Waar staat een centifolia graag?

• Volle zon, minstens 6 uur per dag. In de schaduw bloeit hij weinig en krijgt hij sneller ziekten.
• Humusrijke, voedzame, doorlatende grond: leem, zand of klei die niet te nat is; pH 6–7,5.
• Normaal vochtig: niet te nat en niet uitdrogend.
• Een open, luchtige plek, want luchtbeweging beperkt meeldauw en zwarte vlekken.
• Reken op 1–1,2 m ruimte per plant en plant niet waar al jaren rozen stonden (bodemmoeheid).

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 1,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Een zonnige, geurende partner met paarse bloemen die de roos mooi aanvullen.
• Ooievaarsbek: Lage, bloeiende plant die de kale voet van de roos bedekt.
• Kattenkruid: Lavendelblauwe bloemen die lang bloeien en bijen aantrekken.
• Vrouwenmantel: Een zachte, gele rand vooraan in de border.
• Salie: Paarse bloemaren in de zomer in een zonnige border.

Hoe en wanneer plant je een centifolia?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, op vorstvrije dagen en in niet te natte grond.
2. Week een roos met blote wortel vóór het planten een paar uur in water.
3. Graaf een plantgat van 40–50 cm breed en diep en meng er compost door, geen verse mest.
4. Zet de plant zo diep dat de entplek (de verdikking onderaan de takken) ongeveer 3–5 cm onder het grondoppervlak ligt.
5. Vul aan, druk goed aan en geef een flinke gieter water.
6. Knip beschadigde wortels weg, kort te lange takken licht in en leg een laag compost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

Geef in droge periodes wekelijks een flinke gieter water aan de voet, liefst ’s ochtends en zonder het blad nat te maken.

Bemesten

In maart compost of rozenmest. Eventueel nog een keer na de bloei. Niet na juli, zodat het hout kan rijpen.

Mulchen

Een laag compost of schors van ongeveer 5 cm in het voorjaar houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Uitgebloeide bloemen

Knip verwelkte bloemen weg voor een nette plant. Regen laat de zware bloemen snel bruin worden.

Steun

De zware, overhangende takken kun je vastbinden aan een steun of rozenring zodat ze niet over de grond slepen.

Tip: Plant hem zo dat er lucht door de struik kan en geef elk voorjaar compost: dat is de beste bescherming tegen meeldauw en zwarte vlekken. Snoei licht direct na de bloei.

Wanneer snoei je een centifolia?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Snoei licht direct na de bloei, in juli, en leg in maart de laatste hand.

Hoe:

• Na de bloei: knip de uitgebloeide twijgen met ongeveer een derde terug en haal dode of zwakke takken weg.
• Dun om de paar jaar een paar van de oudste, dikste takken aan de voet uit.
• In maart: kort de zijtakken van vorig jaar in tot 2–3 knoppen (ongeveer 10–15 cm). De bloemen komen aan deze zijscheuten.
• Knip kruisende takken weg zodat er lucht in de struik blijft.

Let op: Kort de lange hoofdtakken niet in het voorjaar in: de bloemen zitten op zijscheuten van oud hout en je verliest anders bloemen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Houtstekken

In oktober–november stekken van 20–25 cm van gerijpte scheuten nemen, onderste knoppen weghalen en twee derde in de grond steken op een beschutte plek. Het slagingspercentage wisselt en het duurt een jaar.

Worteluitlopers

Op eigen wortel kan hij uitlopers vormen. Steek ze in het najaar of vroege voorjaar met wortels af en plant ze op een nieuwe plek.

Hoe komt een centifolia de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België meestal zonder bescherming.
• Bij geënte planten: hoop in november de voet 15–20 cm aan met tuingrond of compost en haal dat na de strenge vorst weer weg.
• Ruim gevallen bladeren rond de struik op, want de zwarte-vlekkenschimmel overwintert erin.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur en wikkel de pot in jute.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op blad en knoppen, vooral bij droge grond en een benauwde plek. Zorg voor zon, lucht en voldoende water aan de voet en knip aangetaste scheuten weg. Centifolia’s zijn er gevoelig voor.
• Sterroetdauw: Zwarte vlekken met franjes en vallend blad vanaf de zomer. Geef geen water over het blad, ruim aangetaste bladeren op en zorg voor ruimte tussen de planten.
• Roest: Oranje, poederige pustels onder het blad. Verwijder aangetaste bladeren en bemest niet te veel met stikstof.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen in mei–juni. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Regenschade: De zware bloemen blijven bij regen dichtgeplakt en worden bruin. Knip ze weg; een luchtige plek helpt.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Zijscheuten inkorten tot 2–3 knoppen. Compost geven.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. Letten op bladluis.
• Mei: De knoppen vormen zich. Water geven bij droogte. Letten op meeldauw.
• Juni: Bloei, één keer per jaar. Bloemen snijden voor een boeket.
• Juli: Licht snoeien na de bloei. Oude takken uitdunnen.
• Augustus: Water geven bij droogte. Zieke bladeren opruimen.
• September: Gevallen bladeren opruimen.
• Oktober: Planten. Houtstekken nemen.
• November: Planten. Voet aanaarden bij strenge vorst.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–juli)

Pluk de bloemen in juni en juli op een droge ochtend, als ze net helemaal open zijn en het sterkst geuren. Ris de bloemblaadjes los en knip het witte voetje eraf, dat is bitter. De damascenerroos (en ook de Franse roos en de centifolia) is de klassieke rozenwaterroos: voor rozenblaadjesgelei, siroop, rozensuiker, rozenwater en in gebak.

Bewaring

Droog de blaadjes in een dunne laag op papier op een luchtige, donkere plek en bewaar ze in een gesloten pot, tot een jaar. Verse blaadjes gebruik je dezelfde dag.

Let op: Gebruik enkel rozen die niet bespoten zijn: rozen uit de bloemenwinkel en vaak ook die uit het tuincentrum zijn behandeld. Laat nieuwe planten eerst een seizoen groeien. Wie allergisch is voor rozen of hooikoorts heeft, kan op het stuifmeel reageren: gebruik enkel de bloemblaadjes.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Rozenblaadjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 20 min + 1 nacht trekken)
• Rozenblaadjesgelei (Gelei · ± 3 potjes · 30 min + 1 uur trekken)
• Rozenwater voor de huid (Verzorging · ± 250 ml · 30 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam centifolia betekent ‘honderdbladig’ (Latijn centum, honderd, en folium, blad), naar de talrijke kroonblaadjes.
• Rond Grasse in Zuid-Frankrijk werd de centifolia, de ‘rose de mai’, geteeld voor de parfumindustrie.
• Mosrozen zijn spontane mutaties van de centifolia: ze hebben een mosachtige beharing op kelk en stengel.