Franse roos

Hoe herken je een Franse roos?

Groeivorm

Lage, rechtopgaande struik van ongeveer 1 m hoog en breed, die zich met uitlopers uitbreidt.

Takken

Groen, met veel fijne stekels en klierachtige borsteltjes.

Blad

Geveerd met 3–7, meestal 5 blaadjes; dof donkergroen, stevig en wat ruw.

Bloem

Enkelvoudig tot halfgevuld, 5–8 cm breed, met een krans van gele meeldraden; bloeit één keer, in juni.

Geur

Sterk en zoet, de klassieke geur van oude rozen, die ook in gedroogde blaadjes bewaard blijft.

Vrucht

Ronde, rode tot oranjerode rozenbottels in de herfst.

Bloei: juni · Oogst en vruchten: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Een historische roos met een heerlijke, klassieke rozengeur.
• Bijen vinden makkelijk het stuifmeel in de open bloemen.
• Laag en compact: past in een kleine tuin, een border of als lage, losse haag.
• Sterk en winterhard, en verdraagt arme, droge grond beter dan veel moderne rozen.
• Rode rozenbottels in de herfst als je een deel van de uitgebloeide bloemen laat staan.

Waar staat een Franse roos graag?

• Volle zon voor de meeste bloemen en de minste ziektes.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk; hij verdraagt ook arme grond.
• Droog tot normaal vochtig; staand water verdraagt hij slecht.
• Een open, luchtige plek helpt tegen meeldauw en sterroetdauw.
• Plant op 80–100 cm van elkaar, of op 50–60 cm voor een lage haag, en reken op uitlopers.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Kattenkruid: Blauwe bloemen aan de voet die de kale onderkant van de roos verbergen.
• Ooievaarsbek: Bloeit lang en vult de ruimte tussen de rozen.
• Lavendel: Paars en zilvergrijs op dezelfde zonnige, droge plek.
• Vrouwenmantel: Zachtgroene bladeren en geelgroene bloemschuimpjes als rand vooraan.

Hoe en wanneer plant je een Franse roos?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november; wortelnaakte rozen het liefst in het najaar.
2. Zet wortelnaakte rozen eerst een paar uur in een emmer water.
3. Graaf een plantgat van 40 cm diep en breed en meng er compost door, maar geen verse mest.
4. Zet een geënte roos met de entplek 3–5 cm onder de grond; een roos op eigen wortel even diep als in de pot.
5. Druk de grond goed aan en geef meteen een flinke gieter water.
6. Leg een laag compost of mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks een gieter aan de voet. Daarna alleen in lange droge periodes, en nooit over het blad.

Bemesten

In maart–april compost of organische rozenmest. Eén keer per jaar volstaat, want hij bloeit maar één keer.

Mulchen

Een laag compost in het voorjaar houdt de grond vochtig en het blad gezonder, omdat er minder schimmelsporen opspatten.

Uitlopers

Steek ongewenste uitlopers elk voorjaar met de spade af. Bij een geënte roos knip je wilde scheuten van de onderstam weg.

Uitgebloeide bloemen

Wegknippen geeft geen nieuwe bloei. Laat er een deel staan als je rozenbottels wilt.

Tip: Laat na de bloei een deel van de bloemen staan: zo krijg je in de herfst rode rozenbottels. Wil je hem compact houden, knip dan alleen de uitgebloeide zijtakjes terug.

Wanneer snoei je een Franse roos?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Licht na de bloei, in juli, en in maart dun je oude takken uit. Hij bloeit op takken van vorig jaar en ouder.

Hoe:

• Knip na de bloei uitgebloeide zijtakjes terug tot 2–3 bladeren en houd de struik zo in vorm.
• Haal in maart één of twee van de oudste, grijze takken aan de voet weg.
• Verwijder dode, zieke en zwakke takken.
• Snoei in het voorjaar niet zwaar: dan verlies je een groot deel van de bloei.

Let op: Draag stevige handschoenen: de takken zitten vol fijne stekels.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Uitlopers

In de late herfst of het vroege voorjaar een uitloper met wortels afsteken en elders planten. Dat kan alleen bij een roos op eigen wortel.

Houtige stekken

In oktober–november stekken van 20 cm van rijp hout van dit jaar voor twee derde in de grond steken, op een beschutte plek. Na een jaar verplanten.

Zaad

Rijpe bottels in de herfst openmaken, de zaden in een pot zaaien en buiten laten overwinteren: ze hebben kou nodig om te kiemen. Zaailingen lijken niet altijd op de moederplant.

Hoe komt een Franse roos de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Bij een geënte roos kun je in een strenge winter wat grond of compost rond de voet aanaarden, zodat de entplek beschermd is.
• In een pot: zet hem tegen een muur en wikkel de pot in jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op blad en knoppen, vooral in de nazomer. Geef water aan de voet, zorg voor een luchtige plek en knip aangetaste delen weg.
• Sterroetdauw: Zwarte vlekken met een gerafelde rand en vergelend blad dat afvalt. Raap gevallen blad op, mulch de grond en geef nooit water over het blad.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen in mei–juni. Meestal ruimen lieveheersbeestjes en mezen ze op; anders afspuiten met water.
• Roest: Oranje puistjes onder het blad. Haal aangetaste bladeren weg en gooi ze niet op de composthoop.

Het jaar rond

• Maart: Oude takken uitdunnen. Compost of rozenmest geven. Planten.
• April: Planten. Uitlopers afsteken.
• Mei: Knoppen verschijnen. Letten op bladluis.
• Juni: Bloei met een heerlijke geur.
• Juli: Na de bloei licht snoeien. Letten op meeldauw.
• Augustus: Water geven bij langdurige droogte.
• Oktober: Rozenbottels kleuren. Planten. Houtige stekken nemen.
• November: Planten. Gevallen blad opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–juli)

Pluk de bloemen in juni en juli op een droge ochtend, als ze net helemaal open zijn en het sterkst geuren. Ris de bloemblaadjes los en knip het witte voetje eraf, dat is bitter. De damascenerroos (en ook de Franse roos en de centifolia) is de klassieke rozenwaterroos: voor rozenblaadjesgelei, siroop, rozensuiker, rozenwater en in gebak.

Bewaring

Droog de blaadjes in een dunne laag op papier op een luchtige, donkere plek en bewaar ze in een gesloten pot, tot een jaar. Verse blaadjes gebruik je dezelfde dag.

Let op: Gebruik enkel rozen die niet bespoten zijn: rozen uit de bloemenwinkel en vaak ook die uit het tuincentrum zijn behandeld. Laat nieuwe planten eerst een seizoen groeien. Wie allergisch is voor rozen of hooikoorts heeft, kan op het stuifmeel reageren: gebruik enkel de bloemblaadjes.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Rozenblaadjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 20 min + 1 nacht trekken)
• Rozenblaadjesgelei (Gelei · ± 3 potjes · 30 min + 1 uur trekken)
• Rozenwater voor de huid (Verzorging · ± 250 ml · 30 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• ‘Officinalis’ wordt vaak gezien als de rode roos van het Engelse Huis Lancaster uit de Rozenoorlogen.
• Rond het Franse stadje Provins werd deze roos eeuwenlang gekweekt voor zijn geurende blaadjes; in het Frans heet hij daarom ook rose de Provins.
• Omdat de geur in gedroogde blaadjes bewaard blijft, worden ze al lang in potpourri gebruikt.