Grote egelskop

Hoe herken je een grote egelskop?

Groeivorm

Rechtopstaande pollen tot 1,2 m hoog en ongeveer 60 cm breed, die zich met wortelstokken uitbreiden.

Blad

Lang, smal en lijnvormig, 1–2 cm breed, met onderaan een driekantige kiel; frisgroen.

Bloem

Vertakte stengels met kleine, bolronde hoofdjes van juni tot augustus: bovenaan de mannelijke, onderaan de vrouwelijke. Ze worden door de wind bestoven.

Vrucht

Harde, stekelige bolletjes van 1,5–2,5 cm, eerst groen en later bruin; ze drijven en vallen in de herfst uiteen.

Wortels

Kruipende wortelstok die zich sterk uitbreidt.

Vijverzone

Ondiep tot dieper oeverwater: 10–40 cm onder het wateroppervlak.

Bloei: juni–augustus · Planten: april–juni · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bijzondere, stekelige bolletjes van juli tot in de herfst: decoratief en een leuk gespreksonderwerp.
• Fris, grasachtig blad dat de vijverrand een natuurlijk uitzicht geeft.
• Eenden en andere watervogels eten de zaden, en vogels vinden beschutting tussen de dichte pollen.
• Libellen en waterjuffers kruipen langs de bladeren uit het water, en tussen de voet schuilen kikkervisjes.
• Neemt veel voedingsstoffen uit het water op en helpt zo algen af te remmen.
• Inheems en volledig winterhard.

Waar staat een grote egelskop graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon vormt hij de meeste bolletjes.
• Een bodem van leem, klei of veen; zuur, neutraal of kalkrijk is allemaal goed.
• Waterdiepte 10–40 cm, in stilstaand of traag stromend water.
• Het best in een grotere vijver of een natuurlijke oever; in een kleinere vijver in een container.
• Reken op ongeveer 60 cm per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Nat

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Waterlelie: Ronde drijfbladeren en bloemen in het diepere water ervoor.
• Zwanenbloem: Roze bloemschermen tussen het grasachtige blad, in de zomer.
• Kattenstaart: Paarsrode aren op de oever, een topper voor bijen en vlinders.
• Grote boterbloem: Goudgele bloemen in de ondiepe rand, in dezelfde zomermaanden.

Hoe en wanneer plant je een grote egelskop?

Planten in april–juni.

1. Plant van april tot juni, als het water opwarmt.
2. Gebruik in een kleinere vijver een stevige container van minstens 15 liter met zware kleigrond, zonder potgrond of mest.
3. Leg de wortelstok ongeveer 5 cm diep in de grond en dek af met 2–3 cm grind.
4. Zet de container eerst op 10 cm diepte en laat hem na enkele weken zakken tot 10–40 cm onder het wateroppervlak.
5. Hou ongeveer 60 cm afstand tot andere planten.

Verzorgen

Water

In de vijver niet nodig. Vul de vijver in droge zomers bij met regenwater.

Bemesten

Niet doen: mest in een vijver voedt vooral de algen.

In toom houden

Steek in de zomer wortelstokken en nieuwe pollen weg die buiten de container of de gewenste plek groeien.

Opruimen

Haal in de herfst omgevallen bladeren uit het water.

Delen

Om de 3 jaar, als de container vol zit, in april–mei delen.

Tip: Laat de stekelige bolletjes de winter over staan: ze zijn mooi met rijp erop en eenden eten de zaden. Knip ze wel weg als hij zich te veel uitzaait.

Wanneer snoei je een grote egelskop?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor het nieuwe blad uitloopt. Laat het oude blad en de bolletjes de winter over staan.

Hoe:

• Knip het oude, bruine blad en de bloeistengels af net boven het wateroppervlak.
• Haal blad dat in de herfst in het water valt al eerder weg, zodat het niet op de bodem rot.
• Laat de bolletjes liefst tot de winter staan: eenden en andere vogels eten de zaden.

Let op: Hij zaait zich ook uit via drijvende vruchtjes. Knip de bolletjes in de herfst weg als je geen nieuwe planten wilt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In april–mei de pol uit de container halen en de wortelstok met een spade of mes in stukken met elk een paar scheuten verdelen. Meteen terugplanten.

Zaad

Rijpe bolletjes in de herfst verzamelen en de zaden in een pot met natte kleigrond onder een laagje water zaaien; buiten laten overwinteren. Ze kiemen in het voorjaar.

Hoe komt een grote egelskop de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Laat het bruine blad en de bolletjes tot maart staan: insecten overwinteren erin en vogels vinden er beschutting en zaad.
• De wortelstok overwintert veilig in de bodem onder het ijs.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Nieuwe pollen ver buiten de container of over de hele oever. Wortelstokken wegsteken en de container om de paar jaar delen.
• Te veel zaailingen: Jonge plantjes op natte plekken rond de vijver. Bolletjes in de herfst wegknippen en zaailingen uittrekken.
• Omgevallen blad: Na storm of ijs ligt het blad in het water. Weghalen wat in het water hangt en in maart terugknippen.
• Weinig bolletjes: Te veel schaduw of een jonge plant. Een zonniger plek helpt; na een jaar of twee bloeit hij rijker.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad en stengels afknippen boven het wateroppervlak.
• April: Planten of delen. Het nieuwe blad loopt uit.
• Mei: Planten. De container op de juiste diepte zetten.
• Juni: Eerste bolronde bloemhoofdjes.
• Juli: Bloei. Wortelstokken buiten de container wegsteken.
• Augustus: De stekelige bolletjes worden groter.
• September: De bolletjes rijpen en kleuren bruin.
• Oktober: Omgevallen blad uit het water halen. Bolletjes eventueel wegknippen.
• December: Blad en bolletjes laten staan voor vogels en insecten.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• De naam egelskop verwijst naar de stekelige vruchtbolletjes, die op een opgerolde egel lijken.
• De vruchtjes drijven: zo verspreidt de plant zich met het water, en ook met eenden die de zaden eten.
• Egelskop hoorde vroeger tot een eigen familie, maar wordt nu bij de lisdoddefamilie gerekend.