Bijenboom

Hoe herken je een bijenboom?

Groeivorm

Brede, ronde kroon op een korte stam; 10–12 m hoog en 8–10 m breed.

Blad

Gevind, 20–40 cm lang, met 5–11 glanzend donkergroene blaadjes; in de herfst geel.

Bloem

Kleine, roomwitte bloemetjes in grote, vlakke schermen van 10–15 cm, van juli tot september.

Vrucht

Rode tot bruinzwarte vruchtjes die in de herfst openspringen en glanzend zwarte zaden tonen.

Geur

De bladeren ruiken aromatisch als je ze kneust; de bloemen geuren licht.

Bloei: juli–september · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: januari–februari

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juli tot september, als er weinig andere boomdracht is: een topplant voor bijen, hommels en vlinders.
• Mooi, glanzend gevind blad dat aromatisch ruikt.
• De vruchtjes in het najaar zijn voedsel voor vogels.
• Groeit snel en geeft in enkele jaren schaduw, maar blijft met 10–12 m hoog hanteerbaar.
• Weinig onderhoud: verdraagt zon, droogte en kalk.

Waar staat een bijenboom graag?

• Volle zon: op een warme, zonnige plek bloeit hij het rijkst.
• Zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk; goed doorlatend is ideaal.
• Droog tot normaal vochtig: hij verdraagt droogte, maar geen langdurig natte voeten.
• Geef hem 8–10 m ruimte. Een beschutte, warme plek bevordert groei en bloei.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

12 m hoog, 10 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hemelsleutel: Bloeit in augustus–september en trekt eveneens bijen en vlinders aan.
• Ijzerhard: Hoge, luchtige bloemen die vlinders aantrekken, op een zonnige plek.
• Zonnehoed: Bloeit in de zomer en geeft nectar voor insecten.
• Lavendel: Houdt van dezelfde warme, droge plek en trekt bijen aan.
• Herfstaster: Bloeit in september–oktober, als de boom is uitgebloeid.

Hoe en wanneer plant je een bijenboom?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in oktober–december of in maart–april, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en even diep. Maak de wanden los.
3. Plant even diep als in de kwekerij en vul aan met de eigen grond. Zet een paal en bind losjes.
4. Geef meteen 15–20 liter water.
5. Leg een mulchlaag van 5–8 cm compost of schors rond de voet, zonder tegen de stam.
6. Houd 8–10 m afstand tot gebouwen en andere bomen.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte wekelijks 10–15 liter. Daarna redt hij zich meestal zelf.

Bemesten

Meestal niet nodig. Op arme zandgrond geef je in het voorjaar een laagje compost.

Mulchen

Een mulchlaag in het voorjaar houdt de grond vochtig. Houd de cirkel grasvrij.

Steun

Een paal tijdens de eerste 2–3 jaar; haal die daarna weg.

Vruchten

Laat de vruchtjes hangen: vogels eten de zaden in het najaar.

Tip: Plant hem op een zonnige plek bij een zitplek, zodat je in augustus naar het gezoem kunt luisteren: hij bloeit als andere bomen al lang uitgebloeid zijn. Snoei in de winter, nooit in de zomer.

Wanneer snoei je een bijenboom?

Snoeimaanden: januari–februari.

Wanneer: Nauwelijks nodig. Snoei in januari–februari, bij vorstvrij weer, als de boom rust.

Hoe:

• Verwijder dode, zieke en kruisende takken.
• Houd de kroon open en licht; neem niet te veel in één keer weg.
• Forse inkorting geeft veel woekerscheuten: haal liever hele takken weg dan ze te toppen.

Let op: Snoei niet in de zomer: hij bloeit van juli tot september en je haalt de bloemen weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Verzamel de rijpe zaden in oktober en zaai ze in een bak die je buiten laat overwinteren. Ze kiemen in het voorjaar. Zaailingen groeien snel en kunnen onderling verschillen; ze bloeien na enkele jaren.

Hoe komt een bijenboom de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: geen bescherming nodig.
• Bij jonge bomen beschermt een mulchlaag de wortels tijdens strenge vorst.
• Laat een deel van de vruchtjes hangen voor de vogels.

Ziektes en plagen

• Late vorst: Jonge scheuten die in het voorjaar bevriezen, worden bruin. Knip ze weg na het uitlopen; kies een beschutte plek.
• Bladluis: Krullend blad en kleverige scheuten in mei–juni. Spuit af met water; lieveheersbeestjes ruimen ze meestal op.
• Takbreuk: Bij storm of zware sneeuw kunnen takken breken. Verwijder gebroken takken netjes en houd de kroon licht.
• Zaailingen: Op warme plekken kunnen zaden kiemen. Trek ongewenste zaailingen jong uit of verplant ze.

Het jaar rond

• Januari: Snoeien bij droog, vorstvrij weer.
• Februari: Laatste kans om te snoeien. Palen controleren.
• Maart: Planten. Een laagje compost geven.
• April: Planten. Mulch aanbrengen.
• Mei: Letten op late vorst bij jonge scheuten. Water geven bij droogte.
• Juni: Letten op bladluis. Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei begint; vol bijen, hommels en vlinders.
• Augustus: Volle bloei. Water geven aan jonge bomen bij droogte.
• September: Laatste bloei. Vruchtjes kleuren.
• Oktober: Zaden oogsten en zaaien. Planten. Herfstkleur geel.
• November: Planten. Gevallen blad opruimen.
• December: Planten. Een deel van de vruchtjes laten hangen voor vogels.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• In oudere boeken en bij sommige kwekers vind je hem nog als Euodia (of Evodia) hupehensis; Tetradium daniellii is de huidige naam.
• Hij behoort tot de wijnruitfamilie (Rutaceae), net als citrusbomen.
• Hij bloeit tot in september, als de meeste bomen al lang uitgebloeid zijn.