Grote tijm

Hoe herken je een grote tijm?

Groeivorm

Lage, losse halfstruik van 15–25 cm hoog en 40 cm breed, met een houtige basis en opstijgende stengels.

Blad

Klein, eirond tot elliptisch, 5–10 mm, breder dan bij veel andere wilde tijmen; kruidig geurend.

Bloem

Paarsroze bloemetjes in ronde hoofdjes met kransen, van juni tot september.

Stengel

Vierkant (met vier kanten), aan de hoeken behaard; dat is een goed herkenningsteken.

Wortels

Houtig en vertakt: ze verankeren de plant stevig en helpen hem door droge zomers.

Bloei: juni–september · Oogst en vruchten: mei–september · Zaaien: maart–april · Planten: april–mei en september · Snoeien: april en september

Waarom in je tuin?

• Een inheemse plant die goed past in een wilde, natuurvriendelijke tuin.
• Bloeit lang, van juni tot in september, en is een belangrijke nectarplant voor bijen en vlinders.
• Droogtebestendig en weinig veeleisend: ideaal voor een droge, zonnige plek.
• Het milde, kruidige blad is bruikbaar in de keuken, ook als thee.
• Mooi in een rotstuin, op een gravelbed, aan een pad of in een kruidenborder.

Waar staat een grote tijm graag?

• Volle zon: hoe zonniger, hoe sterker het aroma en hoe rijker de bloei.
• Doorlatende, schrale grond: zand, leem of klei met grind, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal: te natte grond, vooral in de winter, is een doodsteek.
• Plant op 25–30 cm van elkaar; hij vormt zo een losse, bloemrijke mat.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Oregano: Een soortgenoot uit de kruidenhoek met bloemen die bijen en vlinders lokken.
• Lavendel: Dezelfde zon en droge grond, met een mediterrane geur.
• Duizendblad: Zachte schermen die goed passen in een wilde, droge border.
• Salie: Grijsgroen blad en paarse bloemen naast de roze tijm.

Hoe en wanneer plant je een grote tijm?

Planten in april–mei en september.

1. Zaai in maart–april binnen: strooi de zaadjes op zaaigrond en bedek ze nauwelijks (ze kiemen in het licht), bij 15–20 °C.
2. Prik de zaailingen uit zodra ze groot genoeg zijn en laat ze in mei verharden.
3. Plant in april–mei of in september, op 25–30 cm van elkaar.
4. Werk zware grond los en meng er zand of fijn grind door voor extra drainage.
5. Zet de plant even diep als in de pot, druk de grond aan en geef water.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij langdurige droogte water geven. Daarna redt hij zich zelf.

Bemesten

Niet nodig: te veel voeding geeft slap blad met minder aroma.

Oogsten

Pluk blad en bloemtoppen vanaf juni, het best net voor de bloei. Droog ze in bosjes op een luchtige, schaduwrijke plek.

In de keuken

Gebruik het blad als milde tijm in stoofpotten, marinades en kruidenboter, of als kruidenthee.

Mulchen

Een dun laagje fijn grind houdt het blad droog en voorkomt rot in natte winters.

Tip: Knip na de bloei bij en snijd nooit in het oude, kale hout: zo blijft hij compact en bloeit hij elk jaar rijk. Een grindlaagje rond de voet voorkomt rot in natte winters.

Wanneer snoei je een grote tijm?

Snoeimaanden: april en september.

Wanneer: Een lichte snoei in april en een terugknipbeurt na de bloei, in september.

Hoe:

• Knip in april dode of beschadigde takjes weg.
• Knip na de bloei, in september, de uitgebloeide toppen en ongeveer een derde van de nieuwe scheuten weg.
• Knip nooit in het oude, kale hout: daar loopt hij niet meer uit.

Let op: Snoei niet te laat in het najaar, want nieuwe scheuten bevriezen makkelijk.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In maart–april binnen op zaaigrond strooien, nauwelijks bedekken en op 15–20 °C houden. Kiemt in ongeveer 2–3 weken.

Stekken

In juni–juli: stekken van 5–8 cm van niet-bloeiende toppen in zandige stekgrond, licht vochtig houden.

Scheuren

In het voorjaar of in september een oude pol uitgraven en verdelen; meteen herplanten en water geven.

Hoe komt een grote tijm de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C: in Vlaanderen is geen bescherming tegen vorst nodig.
• Natte winters zijn gevaarlijker dan koude: zorg voor drainage, eventueel met grind.
• In een pot: zet de pot beschut en tegen regen, zodat de wortels niet wegrotten.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: Bruine, afstervende takken in natte winters. Zorg voor drainage en knip aangetaste delen weg.
• Houtig en kaal: Oude planten worden in het midden kaal. Knip jaarlijks na de bloei bij en vernieuw de pol af en toe door scheuren of stekken.
• Ijle groei: Te weinig zon of te veel voeding. Zet hem zonniger en geef geen mest.
• Bladluis: Op jonge scheuten. Afspuiten met water of ze laten opruimen door lieveheersbeestjes.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien op 15–20 °C.
• April: Zaaien en planten. Dode takjes wegknippen.
• Mei: Zaailingen na het verharden buiten planten.
• Juni: Begin van de bloei. Blad en bloemtoppen oogsten.
• Juli: Bloei. Oogsten en eventueel stekken nemen.
• Augustus: Bloei: bijen en vlinders op bezoek.
• September: Na de bloei terugknippen. Planten of scheuren.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–juli)

Pluk de bloempjes in juni en juli, als de plant volop bloeit en op een droge ochtend. Knip de bloeiende toppen af en strijk de bloempjes met je vingers los, of gebruik de kleine toppen zoals ze zijn. Je kan ze gebruiken in siroop, thee of als eetbare versiering op salade en geitenkaas. Laat zeker genoeg bloemen staan voor bijen en hommels.

Blad (mei–september)

Knip de takjes met een schaar of mes op een droge ochtend, nadat de dauw verdwenen is. De smaak is het sterkst net voor en tijdens de bloei, maar je kan van mei tot september oogsten. Knip nooit meer dan een derde van de plant tegelijk en snoei niet in het oude, kale hout, want daar loopt de plant moeilijk opnieuw uit. Strijk de blaadjes met je vingers van de steeltjes, van boven naar onder. In soep en stoofpot kan je ook hele takjes meekoken en na afloop weghalen.

Bewaring

Verse tijm houdt een week in de koelkast, ingepakt in een vochtige doek of in een open zakje. Je kan takjes los invriezen in een zakje, of gehakte blaadjes in ijsblokjes met olijfolie; dat houdt tot 6 maanden. Gedroogde tijm bewaar je tot een jaar in een goed gesloten pot, droog en donker. Siroop houdt een half jaar in uitgekookte flessen.

Let op: Tijm is veilig als keukenkruid in gewone hoeveelheden. Neem de geconcentreerde etherische olie of thymol nooit in, en gebruik geen sterke extracten als voeding. Wie allergisch is voor lipbloemigen (zoals munt, salie, oregano en lavendel) kan ook op tijm reageren. Heb je twijfel, bijvoorbeeld bij zwangerschap, borstvoeding of medicijngebruik, vraag dan advies aan je arts of apotheker voor je tijmthee dagelijks drinkt. Wilde tijm (kruiptijm) groeit op beschermde duinen en heide en is zeldzaam: pluk niet in natuurgebieden, maar oogst van planten in de tuin. Gekochte planten uit het tuincentrum kunnen behandeld zijn: laat ze enkele weken uitgroeien en was de takjes goed. Pluk niet langs drukke wegen of op plekken waar honden komen, gebruik alleen planten die duidelijk naar tijm ruiken, en eet nooit iets wat je niet met zekerheid herkend hebt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Tijmsiroop met citroen (Siroop · ± 600 ml · 20 min + 1 uur trekken)
• Verse tijmthee (Thee · 2 kopjes · 10 min)
• Gedroogde tijm (Gedroogd · ± 25 g gedroogde blaadjes · 15 min + 1–2 weken drogen)
• Ovenaardappelen met tijm en knoflook (Gerecht · 4 personen · 55 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De soortnaam pulegioides betekent ‘lijkend op polei’ (Mentha pulegium), naar de gelijkenis van het blad met die plant.
• Het is een typische plant van droge, schrale graslanden en bermen, waar hij een belangrijke nectarbron is voor insecten.
• Bijen die op tijm foerageren maken een bekende, aromatische tijmhoning.