Tulbaghia

Hoe herken je een tulbaghia?

Groeivorm

Pollenvormende plant van ongeveer 50 cm hoog en 30 cm breed, met vlezige wortels.

Blad

Smal, bandvormig, grijsgroen, 20–40 cm lang. Ruikt naar knoflook als je het kneust.

Bloem

Schermen van 8–20 stervormige, lila bloemetjes op slanke stengels, van juni tot september.

Geur en smaak

Blad en bloemen ruiken en smaken naar knoflook; de bloemen zijn milder dan het blad.

Wortels

Vlezige, wortelstokachtige wortels die jaar na jaar een grotere pol vormen.

Bloei: juni–september · Oogst en vruchten: mei–september · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Bloeit maar liefst vier maanden lang, van juni tot in september, met lila schermen.
• Het blad en de bloemen zijn eetbaar: ze smaken naar knoflook en zijn lekker in een salade.
• Droogtebestendig: een goede keuze voor een zonnige, droge plek of een pot op het terras.
• Een zomerbron van nectar voor bijen en hommels.
• Compact en makkelijk, ook voor een kleine tuin of een balkon.

Waar staat een tulbaghia graag?

• Volle zon en een warme, beschutte plek, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur of op het terras.
• Goed doorlatende leem- of zandgrond, neutraal tot kalkrijk. In een pot: potgrond met wat zand.
• Droog tot normaal vochtig; in de winter mag de grond niet nat blijven.
• Houd 25–30 cm tussen de planten; in een pot van 25–30 cm past één plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -8 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Lavendel: Dezelfde zon en droogte; paarse tinten die mooi samengaan.
• Zonnehoed: Grote bloemen in dezelfde weken en dezelfde zonnige grond.
• IJzerhard: Hoge, luchtige paarse bloemen geven de border diepte.
• Siergrassen: Fijne grassen zoals vedergras zorgen voor een luchtige, zachte achtergrond.

Hoe en wanneer plant je een tulbaghia?

Planten in april–mei.

1. Plant in april of mei, als er geen vorst meer wordt verwacht.
2. Kies een zonnige plek met goed doorlatende grond; meng op zware grond zand door het plantgat.
3. Plant op dezelfde diepte als in de pot, met de kruin net onder het grondoppervlak.
4. Zet de planten 25–30 cm uit elkaar en geef na het planten een flinke gieter water.
5. In een pot: gebruik een pot met afwateringsgaten en potgrond met zand; hij bloeit het best in een niet te grote pot.

Verzorgen

Water

Eenmaal ingeburgerd weinig nodig. Geef in een pot water als de bovenste laag droog is en in een droge zomer ook in de border.

Bemesten

Niet veel nodig. In een pot in de zomer om de vier weken een lichte gift mest voor bloeiende planten.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide stengels af: dat geeft nieuwe bloemen en een nette plant.

Oogsten

Knip de buitenste bladeren en de bloemen af zoals bieslook, van mei tot september.

Mulchen

Een laag mulch van schors of bladeren rond de voet houdt de grond vochtig en beschermt de wortels in de winter.

Tip: Overwinter hem in een pot op een vorstvrije plek of onder een dikke laag mulch tegen een zuidmuur. Knip bladeren en bloemen af zoals bieslook voor een milde knoflooksmaak in salades en kruidenboter.

Wanneer snoei je een tulbaghia?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: In april: knip het door de vorst beschadigde en dode blad weg voor de nieuwe groei begint.

Hoe:

• Knip bruine of dode bladeren in april aan de voet af.
• Knip uitgebloeide bloemstengels in de zomer af voor meer bloemen.
• Houd groen blad: dat is ook wat je als kruid oogst.

Let op: Snoei niet te vroeg in het voorjaar: het blad beschermt het hart van de plant tegen late vorst.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Deel de pol in april–mei, om de 3–4 jaar. Steek een stuk met wortels en blad af en plant het meteen opnieuw.

Zaaien

Zaai in maart of april binnen bij 18–20 °C. Zet de jonge planten na half mei buiten; ze bloeien vaak al in het eerste of tweede jaar.

Hoe komt een tulbaghia de winter door?

Winterhard tot −8 °C: beschermen in strenge winters.

• Verdraagt ongeveer −8 °C: in België is dat net op de grens, dus een extra bescherming is verstandig.
• In de border: kies een beschutte plek tegen een zuidmuur en leg in november een dikke laag mulch van 10 cm van bladeren of schors.
• In een pot: zet hem in de winter op een vorstvrije, lichte plek (5–10 °C) en geef maar weinig water.

Ziektes en plagen

• Vorstschade: Het blad wordt bruin na strenge vorst. Knip het in april weg; de plant loopt meestal uit de wortels weer uit.
• Wortelrot: De plant kwijnt weg in natte, koude grond. Plant in doorlatende grond en vermijd water in de winter.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan jonge scheuten. Raap ze ’s avonds op.
• Weinig bloei: Te weinig zon of te veel stikstof. Kies een zonnige plek en voed spaarzaam.

Het jaar rond

• Maart: Overwinterde planten controleren.
• April: Dood blad wegknippen. Planten of delen.
• Mei: Na half mei buiten zetten. Eerste bladeren oogsten.
• Juni: Begin van de bloei. Bladeren en bloemen oogsten.
• Juli: Volle bloei. Uitgebloeide stengels afknippen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte.
• September: Laatste bloemen. Stoppen met voeden.
• Oktober: Mulch aanbrengen of de pot naar binnen zetten.
• November: Dikke laag mulch tegen vorst leggen.
• December: Rust. Pot droog en vorstvrij houden.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–september)

De lila, stervormige bloemetjes pluk je van juni tot september. Ze smaken naar knoflook, maar milder en een tikje zoet. Trek de bloemetjes los van het scherm en strooi ze over een salade, soep, aardappelen, een omelet of een boterham met verse kaas: ze geven kleur en een zachte knoflooksmaak.

Blad (mei–september)

Knip het blad van mei tot september zoals bieslook: telkens een paar buitenste bladeren, een handbreed boven de grond, en nooit de hele pol tegelijk. Het smalle, grijsgroene blad ruikt pas naar knoflook als je het kneust of snijdt, en smaakt sterker dan de bloemen. Knip het fijn en gebruik het rauw, of doe het pas op het einde bij een warm gerecht, zoals bieslook of daslook.

Bewaring

Blad en bloemen zijn vers het lekkerst. In een glas met een bodempje water of in een zakje in de koelkast houden ze twee à drie dagen. Fijngeknipt blad kan je met een beetje water of olie in ijsblokjes invriezen, of verwerken tot kruidenboter. Drogen loont niet: dan verdwijnt de smaak.

Let op: Gebruik tulbaghia met mate, als kruid en niet als groente, zoals je ook knoflook met mate gebruikt. Zoals andere planten met knoflooksmaak is hij niet geschikt voor honden en katten: laat ze er niet van eten en geef ze geen restjes. Eet van een plant uit het tuincentrum enkel het nieuwe blad dat bij jou gegroeid is, want sierplanten worden soms behandeld met middelen die voor voedsel niet toegelaten zijn.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Kruidenboter met tulbaghia (Gerecht · ± 150 g · 15 min + 1 uur opstijven)
• Aardappelsalade met tulbaghia (Gerecht · 4 personen · 30 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het geslacht is genoemd naar Rijk Tulbagh, gouverneur van de Kaapkolonie in de 18de eeuw, die in dienst was van de Nederlandse Oost-Indische Compagnie.
• Het blad ruikt pas naar knoflook als je het kneust of doorsnijdt.
• Het is geen echte knoflook, maar wel een verre verwant: beide horen bij dezelfde onderfamilie binnen de narcisfamilie.