Foto: Sten Porse, CC BY-SA 3.0 · bron
Heester · Viburnaceae
Sneeuwbal
Viburnum farreri
In andere talen: Viorne odorante (Français) · Fragrant viburnum (English)
Viburnum farreri is een bladverliezende sneeuwbal uit het noorden van China, genoemd naar de Engelse plantenverzamelaar Reginald Farrer, die hem rond 1914 in Engeland introduceerde. Het is een rechtopgaande struik van ongeveer 2,5 m hoog en 2 m breed, met stijve takken die later wat overbuigen. Van november tot in maart bloeit hij op de kale takken met kleine trosjes buisvormige bloempjes: roze in de knop, open wit tot lichtroze, met een zoete, sterke geur. Hij bloeit in golven: bij vorst stopt de bloei even, bij zacht weer gaan nieuwe knoppen open. Het ras ‘Candidissimum’ heeft zuiver witte bloemen. Samen met Viburnum grandiflorum is hij de ouder van de bekende winterbloeiende sneeuwbal, Viburnum × bodnantense.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -25 °C
Grootte
2,5 m
hoog, 2 m breed
Bloei
november–maart
| Snoeimaanden | april |
|---|---|
| Hoogte | 2,5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | november–maart |
Herkennen
Hoe herken je een sneeuwbal?
- Groeivorm
- Rechtopgaande, later wat vaasvormige struik van ongeveer 2,5 m hoog en 2 m breed, met stijve takken.
- Blad
- Eirond, 4–10 cm, gezaagde rand en opvallende, parallelle nerven, tegenoverstaand. Jong bronskleurig, in de herfst roodpaars.
- Bloem
- Kleine, buisvormige bloempjes in trosjes van 3–5 cm, van november tot maart, op de kale takken.
- Kleur
- Roze knoppen, open wit tot lichtroze; bij ‘Candidissimum’ zuiver wit.
- Geur
- Zoet en sterk, het best te ruiken op een zachte, windstille dag.
- Vrucht
- Soms kleine rode, later zwarte bessen; ze vallen weinig op.
Bloei: november–maart · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: april
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Bloeit midden in de winter, van november tot maart, op de kale takken.
- Sterk en zoet geurend: een paar takjes in een vaas geuren binnen verrassend sterk.
- Vroege nectar en stuifmeel voor bijen en hommels op zachte winterdagen.
- Mooi jong blad met een bronzen tint en in de herfst een roodpaarse bladkleur.
- Makkelijk en winterhard, op zand, leem en klei.
Waar staat een sneeuwbal graag?
- Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
- Elke goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
- Normaal vochtige grond, zonder natte voeten.
- Plant hem waar je in de winter vaak passeert, bij de voordeur of langs een pad, liefst beschut tegen koude oostenwind.
- Reken op 2 m ruimte per plant.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 2,5 m hoog, 2 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -25 °C)
Mooi samen met
- Sneeuwklokje: Een wit tapijt onder de struik in februari.
- Lenteroos: Bloeit tegelijk en verdraagt de halfschaduw onder de takken.
- Winterheide: Lage, roze of witte winterbloei aan de voet.
- Toverhazelaar: Gele of oranje winterbloemen naast de witte en roze trosjes.
- Rode kornoelje: Rode twijgen die in de winter mooi afsteken.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een sneeuwbal?
Planten in maart–april en oktober–november.
- Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de bodem los.
- Meng een paar scheppen compost door de uitgegraven grond.
- Zet de struik even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
- Geef meteen een flinke gieter water.
- Leg een laag mulch van compost of houtsnippers rond de voet.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Daarna alleen in lange droge periodes.
- Bemesten
- In april, na de bloei, een schep compost of wat organische mest. Meer is niet nodig.
- Mulchen
- Een laag compost of bladmulch in het voorjaar houdt de grond vochtig en onkruidvrij.
- Uitgebloeide bloemen
- Hoeven niet weg: ze vallen vanzelf af.
- Ruimte
- Laat hem vrij uitgroeien; voortdurend inkorten kost bloemen.
Tip: Plant hem bij de voordeur of langs een pad, zodat je de geur in de winter ruikt. Snoei alleen licht, in april, meteen na de bloei.
Wanneer snoei je een sneeuwbal?
Snoeimaanden: april.
Wanneer: In april, meteen na de bloei, en alleen licht. Hij bloeit op het hout van vorig jaar.
Hoe:
- Knip dode, zwakke en kruisende takken weg.
- Haal om de paar jaar een of twee van de oudste takken aan de voet weg; er komen van onderuit nieuwe scheuten bij.
- Kort te lange takken in tot op een zijtak, zodat de struik zijn natuurlijke vorm houdt.
Let op: Snoei niet in de zomer of de herfst: dan knip je de takken weg die in de winter moeten bloeien.
Vermeerderen
- Zachte stekken
- In juni–juli: stekken van 10 cm van jonge scheuten, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen vrij makkelijk.
- Afleggen
- Lage takken die de grond raken, wortelen vaak vanzelf. Pin een tak in het voorjaar vast in de grond en maak hem na een jaar los.
Hoe komt een sneeuwbal de winter door?
Winterhard tot −25 °C.
- Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België geen bescherming nodig.
- Bij strenge vorst worden open bloemen bruin; de knoppen die nog dicht zijn, gaan bij zachter weer gewoon open.
- In een grote pot: zet hem beschut tegen een muur en wikkel de pot bij strenge vorst in jute.
Ziektes en plagen
- Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar; het blad krult. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op, anders afspuiten met water.
- Bruine bloemen: Door strenge vorst. Er is niets aan te doen: bij zachter weer volgen nieuwe bloemen.
- Weinig bloei: Meestal door snoei in de zomer of de herfst, of door te veel schaduw. Snoei voortaan alleen na de bloei.
- Kaal van onder: Een oude struik wordt aan de voet kaal. Haal om de paar jaar enkele oude takken weg, zodat er jonge scheuten bijkomen.
Het jaar rond
- Januari: Bloei. Takjes snijden voor de vaas.
- Februari: Bloei. Bezoek van bijen op zachte dagen.
- Maart: Laatste bloei. Planten.
- April: Licht snoeien na de bloei. Compost geven. Planten.
- Mei: Nieuw, bronskleurig blad. Letten op bladluis.
- Juni: Zachte stekken nemen. Water geven bij droogte.
- Juli: Water geven bij droogte. Niet meer snoeien.
- Oktober: Roodpaarse herfstkleur. Planten.
- November: Eerste bloemen. Planten.
- December: Bloei op de kale takken.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Hij is genoemd naar Reginald Farrer, een Engelse plantenverzamelaar en schrijver die vooral bekend werd door zijn boeken over rotsplanten.
- Uit een kruising met Viburnum grandiflorum ontstond in de jaren 1930 in de tuin van Bodnant in Wales de winterbloeiende sneeuwbal, Viburnum × bodnantense.
- Lange tijd heette hij Viburnum fragrans, maar die naam was al eerder aan een andere plant gegeven; daarom kreeg hij de naam Viburnum farreri.