Twee op een rij
Plataan of gewone esdoorn? Zo zie je het verschil
Platanus × hispanica · Acer pseudoplatanus
Een plataan herken je aan de afbladderende schors met een camouflagepatroon, het verspreid staande blad en de hangende balletjes; een gewone esdoorn heeft tegenoverstaand blad, gevleugelde vruchten en een schors die pas bij oude bomen in platen afschilfert.
Het blad lijkt sterk op elkaar: groot en handvormig gelobd. Kijk hoe de bladeren aan de twijg staan: verspreid bij de plataan, telkens twee tegenover elkaar bij de esdoorn. Bij de plataan omsluit de holle voet van de bladsteel de knop.
| Plataan | Gewone esdoorn | |
|---|---|---|
| Blad | Verspreid, handvormig gelobd met 3–5 lobben, 12–25 cm. De voet van de bladsteel is hol en omsluit de knop. | Tegenoverstaand, 10–20 cm, met 5 lobben die grof en onregelmatig gezaagd zijn; onderzijde grijsgroen. Bladsteel vaak rood, zonder melksap. |
| Bloei | Mei | Geelgroene bloemen in hangende trossen, met het blad (mei). |
| Vrucht | Hangende bolletjes van 2–3 cm, vaak per twee, die in de winter uiteenvallen in pluizige zaadjes. | Gevleugelde nootjes met vleugels in een scherpe tot rechte hoek. |
| Schors | Bladdert af in grote plakken, waardoor een vlekkenpatroon van grijs, groen en geel ontstaat. | Grijs, bij oudere bomen in platen afschilferend. Knoppen groen. |
| Vorm en hoogte | Loofboom, 25–40 m | Loofboom, 25–35 m |
| Standplaats | Volle zon, elke tuingrond, normaal | Zon of halfschaduw, elke tuingrond, normaal |
| Inheems in België | Nee, aangeplant | Nee, ingeburgerd |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Weinig | Ja, voor bijen en vogels |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend | Niet als giftig bekend |
| Snoeimaanden | November–maart | Juli–oktober |
Het beste kenmerk per seizoen
- Lente
- De gewone esdoorn bloeit in mei met hangende trossen geelgroene bloemen; de plataan heeft onopvallende bolletjes van bloemen aan lange steeltjes.
- Zomer
- De vruchten zeggen het: hangende balletjes van 2–3 cm aan een lange steel bij de plataan, gevleugelde nootjes als helikoptertjes bij de esdoorn.
- Herfst
- De plataan kleurt geelbruin en houdt zijn balletjes tot in de winter; de esdoorn laat zijn helikoptertjes al in de herfst wegdwarrelen.
- Winter
- Zonder blad is de schors onmiskenbaar: grote, afbladderende plakken in grijs, groen en geel bij de plataan. De gewone esdoorn heeft groene knoppen tegenover elkaar, de plataan bruine knoppen verspreid langs de twijg.
Waar groeien ze?
De plataan is een kruising tussen de oosterse en de Amerikaanse plataan en staat vooral langs straten, op pleinen en in lanen: hij verdraagt vervuilde stadslucht uitstekend. De gewone esdoorn komt uit de bergen van Midden- en Zuid-Europa en is overal ingeburgerd, in bossen, houtkanten en tuinen.
Welke kies je voor je tuin?
- Vrij uitgegroeid worden beide 25–40 m hoog: alleen iets voor een park of een laan. Als leiboom of dakboom past een plataan wel bij een terras, want hij verdraagt zware snoei.
- Voor de natuur is de esdoorn beter: bijen halen nectar uit de bloemen. De plataan levert weinig voedsel, en de haartjes van jong blad en het vruchtpluis kunnen de luchtwegen irriteren. Bij een paardenweide plant je geen gewone esdoorn: zaden en zaailingen zijn giftig voor paarden.
Wist je dat? De Londense plataan werd in de 19e eeuw massaal in Londen geplant omdat hij de roet en smog van de stad verdroeg: met zijn afbladderende schors vernieuwt hij voortdurend zijn huid.
Verder lezen
- Fiche: Plataan
- Fiche: Gewone esdoorn
- Plataan snoeien: wanneer en hoe
- Gewone esdoorn snoeien: wanneer en hoe
- Determinatietabel: de vraag waar ze uit elkaar gaan
Lijkt ook op
- Gewone esdoorn of Noorse esdoorn
- Gewone esdoorn of witte esdoorn
- Amberboom of plataan
- Noorse esdoorn of plataan
- Plataan of vijgenboom
- Amberboom of gewone esdoorn