Rode zijdeplant

Hoe herken je een rode zijdeplant?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 1–1,2 m hoog en 60 cm breed, met stevige, bovenaan vertakte stengels.

Blad

Smal lancetvormig, 7–15 cm lang, tegenoverstaand; glad, frisgroen.

Bloem

Kleine, stervormige bloemetjes in platte schermen van 5–8 cm aan de stengeltoppen; roze tot mauve, van juli tot september.

Geur

Zoet, naar vanille, vooral bij warm weer.

Vrucht

Smalle, rechtopstaande zaaddozen van 5–10 cm die in de herfst openspringen en platte zaden met wit, zijdeachtig pluis loslaten.

Melksap

Stengels en bladeren bevatten wat melkachtig sap dat giftig is en de huid kan irriteren.

Bloei: juli–september · Zaaien: maart–april · Planten: mei–juni · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Een van de beste nectarplanten voor vlinders, hommels en bijen in de nazomer.
• De roze schermen geuren zoet naar vanille, vooral op warme dagen.
• Groeit ook in natte grond aan de vijverrand of in een regenwatertuin, waar weinig andere bloeiers het uithouden.
• Lange bloei van juli tot september, gevolgd door decoratieve zaaddozen met zijdeachtig pluis.
• Woekert niet: hij vormt een pol, anders dan de gewone zijdeplant.

Waar staat een rode zijdeplant graag?

• Volle zon: in de schaduw bloeit hij weinig en gaan de stengels hangen.
• Humusrijke leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Vochtig tot nat: aan de vijverrand, in een greppel of in een border die niet uitdroogt. Gewone tuingrond gaat ook, als je bij droogte water geeft.
• Zet de planten 50–60 cm uit elkaar; hij wordt breder met de jaren.
• Markeer de plek, want hij komt pas laat in het voorjaar boven.

Licht

Zon

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Kattenstaart: Paarse aren voor dezelfde natte, zonnige plek.
• Leverkruid: Hoge, roze schermen in de nazomer en ook een vlindermagneet.
• Moerasspirea: Romige pluimen voor een natte border.
• Zonnehoed: Bloeit tegelijk en trekt dezelfde insecten aan.
• Siberische iris: Smal, rechtop blad en blauwe bloemen in juni, voor dezelfde natte, zonnige plek.

Hoe en wanneer plant je een rode zijdeplant?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei–juni, als de grond is opgewarmd.
2. Graaf een plantgat dubbel zo breed als de pot en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Hou 50–60 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen veel water en hou de grond de eerste maanden vochtig.
6. Een mulch van compost of gehakseld blad houdt de grond koel en vochtig.

Verzorgen

Water

De grond mag nooit uitdrogen. In een gewone border geef je in droge zomers wekelijks flink water.

Bemesten

In mei een laagje compost; meer is niet nodig.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide schermen weg voor een langere bloei, of laat er een paar staan voor de decoratieve zaaddozen.

Steun

Meestal niet nodig in de zon; op een winderige plek helpt een plantensteun.

Geduld

Hij loopt pas in mei of zelfs juni uit. Spit of plant niet op die plek zolang er niets te zien is.

Tip: Steek een stokje bij de plant in de herfst: hij komt pas in mei of juni boven, en zo spit je hem in het voorjaar niet per ongeluk uit.

Wanneer snoei je een rode zijdeplant?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: In augustus knip je uitgebloeide schermen weg als je geen zaaddozen wil. De dode stengels snoei je in maart.

Hoe:

• Knip uitgebloeide schermen af tot boven het eerstvolgende blad; zijscheuten bloeien dan nog door.
• Laat je zaaddozen rijpen, knip ze dan af voor ze openspringen als je geen zaailingen wil.
• In maart knip je de oude stengels tot 5–10 cm boven de grond af; zo zie je meteen waar de plant staat.

Let op: Draag handschoenen bij het snoeien: het melksap kan de huid en de ogen irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Bewaar het zaad 3–4 weken vochtig in de koelkast en zaai het in maart–april binnen bij kamertemperatuur. Uitplanten in mei–juni; zaailingen bloeien vaak pas het tweede jaar.

Delen

In het voorjaar, als de scheuten net boven komen, een oudere pol voorzichtig met een scherpe spade delen. Hij verplant niet graag, dus neem grote stukken met veel wortels.

Stekken

In juni stekken van 10 cm van jonge, niet-bloeiende scheuten in vochtige stekgrond zetten.

Hoe komt een rode zijdeplant de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België geen bescherming nodig.
• Hij sterft in de herfst volledig af en overwintert onder de grond.
• Laat de stengels tot maart staan: ze markeren de plek en geven insecten beschutting.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Felgele bladluizen in dichte kolonies op de stengeltoppen en zaaddozen. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes en sluipwespen ruimen ze op.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten in mei–juni. ’s Avonds rapen en de scheuten beschermen.
• Spint: Fijne gele stippels op het blad bij droog, heet weer. Water geven en de bladeren besproeien.
• Komt niet op: Hij loopt pas laat uit; wacht tot juni voor je denkt dat hij dood is. Echte uitval komt vooral door droogte in de zomer.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Zaad koud behandelen en binnen zaaien.
• April: Binnen zaaien. Plek van de plant vrijhouden.
• Mei: De eerste scheuten komen op. Planten. Compost geven.
• Juni: Planten. Letten op slakken. Water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Vanillegeur en veel vlinders.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide schermen knippen. Water geven bij droogte.
• September: Laatste bloemen. Zaaddozen rijpen.
• Oktober: Zaad oogsten voor de dozen openspringen. Stengels laten staan.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de zijdeplant zijn giftig: het witte melksap bevat hartglycosiden, stoffen die net als die van vingerhoedskruid op het hart werken; de rupsen van de monarchvlinder slaan ze op en worden er zelf giftig door. Inslikken geeft braken, buikpijn en diarree, en bij grotere hoeveelheden een onregelmatige hartslag. Grazende dieren, vooral schapen, maar ook paarden en koeien, kunnen er ernstig ziek van worden, ook van gedroogde planten in hooi: plant hem niet in of naast een weide. Het sap irriteert huid en ogen: draag handschoenen, wrijf niet in je ogen en was je handen na het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• In Noord-Amerika is hij een waardplant van de monarchvlinder: de rupsen eten het blad en slaan de giftige stoffen op, waardoor ze zelf giftig worden voor vogels.
• Het stuifmeel zit in kleine zakjes die aan de poten van insecten blijven haken en zo naar de volgende bloem gaan.
• De verwante gewone zijdeplant (Asclepias syriaca) staat op de Europese lijst van invasieve exoten; de rode zijdeplant vormt een pol en woekert niet.