Dryopteris

Hoe herken je een dryopteris?

Groeivorm

Rechtopstaande, trechtervormige pol van ongeveer 60 cm hoog en breed.

Blad

Leerachtig, grijsgroen; elk blad bestaat uit enkele paren grote, lange, brede deelblaadjes. Blijft in milde winters groen.

Sporen

Varens bloeien niet: de sporen zitten in kleine groepjes aan de onderkant van de deelblaadjes.

Wortels

Een kort, stevig wortelstokje met vezelachtige wortels; de plant groeit langzaam.

Jonge blaadjes

In het voorjaar rollen de nieuwe bladeren zich op als een bisschopsstaf uit; ze zijn dan zacht en kwetsbaar.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een bijzondere varen met grote, leerachtige blaadjes die weinig op andere varens lijken.
• Grijsgroen blad dat contrasteert met hosta’s en andere schaduwplanten.
• In milde winters groenblijvend: ook in de koude maanden nog sierwaarde.
• Makkelijk en rustig: geen snoei, geen mest, nauwelijks ziekten.
• Een mooie accentplant voor onder bomen, aan de noordkant van een muur of in een pot.

Waar staat een dryopteris graag?

• Halfschaduw tot schaduw; in volle zon verbrandt het blad.
• Humusrijke, vochthoudende maar doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal.
• Beschut tegen koude wind in de winter en tegen hevige zon in de zomer.
• Reken op 50–60 cm ruimte per plant.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Zachte, grote bladeren naast het stevige, leerachtige varenblad.
• Elfenbloem: Een tapijt van blad en kleine bloemen onder dezelfde bomen.
• Kerstroos: Bloeit in de winter en is ook groenblijvend.
• Bosanemoon: Een witte voorjaarsbloeier die verdwijnt als de varen volop groeit.

Hoe en wanneer plant je een dryopteris?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er een paar scheppen bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de kroon op grondhoogte: begraaf de groeipunten niet.
4. Druk de grond aan en geef meteen een flinke gieter water.
5. Leg een laag bladcompost rond de voet en houd de grond het eerste jaar vochtig.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig; hij verdraagt geen langdurige droogte. Bij droogte ruim water geven, vooral het eerste jaar.

Bemesten

Een laag bladcompost of compost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Bladcompost in het najaar houdt de wortels koel en vochtig en beschermt tegen vorst.

Opruimen

Knip in maart beschadigde of bruine bladeren weg; gezond blad laat je staan.

Standplaats

Verplaats hem zo weinig mogelijk; een rustige, vaste plek is het best.

Tip: Geef hem een beschutte, schaduwrijke plek en een laag bladcompost: dan blijft het blad in milde winters mooi groen en is hij vroeg in het voorjaar weer aan de beurt.

Wanneer snoei je een dryopteris?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladeren uitrollen.

Hoe:

• Knip beschadigde en bruine bladeren aan de voet weg met een scherpe schaar.
• Gezond groen blad laat je staan; het beschermt de kroon in de winter.
• Pas op voor de jonge, opgerolde scheuten in het midden van de pol.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In het voorjaar, als de plant meerdere kronen heeft, voorzichtig in stukken steken met een scherpe spade en meteen terugplanten. De plant groeit langzaam; deel hem alleen als dat nodig is.

Sporen

Mogelijk maar traag en geduldwerk: strooi de rijpe sporen op vochtige zaaigrond, dek af met glas of plastic en wacht maanden.

Hoe komt een dryopteris de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in de meeste Belgische winters geen bescherming nodig.
• In milde winters blijft het blad groen; in strenge winters wordt het bruin. Knip het dan in maart weg.
• In een pot: zet hem tegen een muur en wikkel de pot in jute, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Verschroeid blad: Bruine randen door te veel zon, wind of droogte. Meer water geven en een beschutte, schaduwrijkere plek kiezen.
• Vorstschade aan jonge bladeren: Late nachtvorst kan de jonge scheuten in april beschadigen. Dek ze af met jute of verplaats ze naar een beschutte plek; ze groeien meestal weer aan.
• Slakken: Jonge, zachte bladeren worden in het voorjaar aangevreten. Zoek ze ’s avonds op en verwijder ze met de hand.
• Natte voeten: In zware, natte grond rot de kroon in de winter. Plant op een doorlatende plek of werk compost en wat zand door de grond.

Het jaar rond

• Maart: Beschadigd blad wegknippen. Compost geven. Planten.
• April: Nieuwe bladeren rollen uit. Planten. Jonge scheuten beschermen tegen late vorst.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Bladcompost als mulch.
• December: Rust. In strenge vorst de kroon afdekken.

Wist je dat?

• De soortnaam verwijst naar Philipp Franz von Siebold, een Duitse arts en natuuronderzoeker die in de 19e eeuw in Japan werkte en veel Japanse planten naar Europa bracht.
• De naam Dryopteris komt van het Grieks en betekent ‘eikenvaren’, omdat dit soort varens vaak onder bomen groeit.
• Varens vormen geen zaden maar sporen: ze zitten in kleine groepjes aan de onderkant van het blad.