Osmanthus

Hoe herken je een osmanthus?

Groeivorm

Langzaam groeiende, groenblijvende struik van ongeveer 2 m hoog en 2,5 m breed met sierlijk overhangende takken.

Blad

Klein, 2–3 cm, ovaal, glanzend donkergroen en fijn getand, tegenoverstaand aan de tak.

Bloem

Witte, buisvormige bloempjes van ongeveer 1 cm in trosjes, in maart–april.

Geur

Zoet en krachtig, jasmijnachtig; je ruikt hem al van een afstand.

Vrucht

Kleine, ovale, blauwzwarte steenvruchtjes in de herfst, niet elk jaar.

Bloei: maart–april · Planten: april–mei en september–oktober · Snoeien: april–mei

Waarom in je tuin?

• Geurende bloemen in maart–april, als er nog weinig bloeit: een welkome voedselbron voor vroege bijen.
• Groenblijvend, met glanzend, fijn blad dat het hele jaar mooi is.
• Sierlijke, overhangende vorm; hij groeit langzaam en vraagt weinig snoei.
• Mooi als geknipte of vrij groeiende haag, of als solitair in een border.
• Groeit in zon en halfschaduw en op veel grondsoorten, ook op kalkrijke grond.
• Een geurige plant naast de voordeur, een terras of een zitplek.

Waar staat een osmanthus graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Goed doorlatende, humusrijke grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; hij verdraagt tijdelijke droogte, maar niet de natte voeten.
• Beschut tegen koude, uitdrogende wind en late voorjaarsvorst die de bloemen kan beschadigen.
• Reken op 2–2,5 m per struik; voor een haag plant je op 80–100 cm.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 2,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Toverhazelaar: Bloeit al in de winter en zorgt voor kleur voordat de osmanthus opent.
• Kerstroos: Bloeit in dezelfde tijd en heeft het liefst halfschaduw aan de voet van de struik.
• Skimmia: Groenblijvend met sierlijke knoppen en rode bessen, in dezelfde halfschaduw.
• Elfenbloem: Sierlijke voorjaarsbloemen als bodembedekker onder de struik.

Hoe en wanneer plant je een osmanthus?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Plant in april–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er een paar scheppen compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 2–2,5 m tussen de struiken; in een haag 80–100 cm.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
6. Leg een laag bladcompost of schors rond de voet, zonder de stam te bedekken.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Daarna in lange droge perioden eens flink water geven.

Bemesten

In april compost of organische mest voor heesters. Niet na juli bemesten.

Mulchen

Een laag bladcompost of schors in het voorjaar houdt de grond vochtig en koel.

Pot

Hij groeit ook in een grote pot met een goed afvoergat; geef dan vaker water en bemest in het groeiseizoen maandelijks.

Tip: Plant hem beschut en snoei pas na de bloei, in april–mei: hij bloeit op het hout van vorig jaar. Zet hem bij de voordeur of een zitplek, dan geniet je van de geur.

Wanneer snoei je een osmanthus?

Snoeimaanden: april–mei.

Wanneer: Meteen na de bloei, in april–mei. Hij hoeft zelden gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip dode, zwakke en kruisende takken weg tot op een gezonde zijtak.
• Als haag knip je hem één keer per jaar na de bloei bij met een snoeischaar of heggenschaar.
• Wil je hem kleiner houden, kort hem dan na de bloei in kleine stappen in, niet in één keer drastisch.

Let op: Snoei niet laat in de zomer of herfst: je knipt dan de bloemknoppen voor volgend voorjaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juli–september: halfhoutige stekken van 8–10 cm met een stukje oud hout, in een mengsel van zand en potgrond onder plastic. Ze wortelen langzaam; overwinter ze vorstvrij.

Afleggen

In het voorjaar een lage tak naar beneden buigen, vastpinnen en met grond bedekken; na een jaar of langer losmaken.

Hoe komt een osmanthus de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in Vlaanderen meestal veilig, vooral op een beschutte plek.
• In strenge winters kunnen de bladranden bruin worden of kunnen bloemknoppen bevriezen; een beschutte plek en een mulchlaag helpen.
• In een pot zet je hem tegen een warme muur en wikkel je de pot in jute, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Vorst- en windschade: Bruine bladranden of verdroogde bloemknoppen na een koude winter. Wacht tot na de bloei met wegknippen: vaak herstelt hij zich.
• Gele bladeren: Vergeling kan komen door natte, verdichte of arme grond. Verbeter de afwatering en geef compost of organische mest.
• Schildluis: Kleine, bruine schubjes op takken en blad, soms met plakkerige honingdauw. Veeg ze weg met een zachte borstel en zeepwater.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of te laat gesnoeid, waardoor de knoppen zijn weggeknipt. Zorg voor meer zon en snoei alleen na de bloei.

Het jaar rond

• Maart: Begin van de bloei: geur genieten. Dode takken bekijken.
• April: Bloei. Planten. Compost of organische mest geven.
• Mei: Snoeien na de bloei. Planten.
• Juni: Water geven bij droogte, vooral jonge planten.
• Juli: Halfhoutige stekken nemen.
• Augustus: Stekken nemen. Water geven bij droogte.
• September: Planten. Stekken nemen.
• Oktober: Planten. Mulch aanbrengen.
• November: Jonge planten beschermen tegen vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Osmanthus komt van het Griekse osme (geur) en anthos (bloem): letterlijk ‘geurbloem’.
• Hij hoort bij de olijffamilie (Oleaceae), net als olijf, sering, jasmijn en es.
• Hij is genoemd naar Jean-Marie Delavay, een Franse missionaris en plantenverzamelaar die hem in de negentiende eeuw in Yunnan vond.