Chinese kwee

Hoe herken je een Chinese kwee?

Groeivorm

Kleine, losse boom of grote struik van 5–8 m hoog en 4–6 m breed, met een open, onregelmatige kroon en geen doornen.

Blad

Elliptisch, 5–10 cm lang, glanzend donkergroen met een fijn getande rand. Herfstkleur geel tot oranjerood.

Bloem

Alleenstaande, roze bloemen van 3–4 cm in april en mei, samen met het jonge blad.

Schors

Schilfert af in vlekken, waardoor een patroon van grijs, crème en roodbruin ontstaat.

Vrucht

Groot (10–15 cm), eirond, geel en wasachtig, met een sterke, fruitige geur. Hard en wrang: enkel gekookt eetbaar.

Bloei: april–mei · Oogst en vruchten: oktober–november · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Drie seizoenen interessant: roze bloesem in het voorjaar, glanzend blad in de zomer, herfstkleur en gele vruchten in het najaar.
• De afbladderende schors met grijze, crèmekleurige en roodbruine plekken geeft de boom ook in de winter karakter.
• De grote vruchten geuren heerlijk en zijn te verwerken tot gelei, siroop of compote.
• De bloemen in april en mei zijn een bron van nectar en stuifmeel voor bijen en hommels.
• Blijft klein genoeg voor een gewone tuin en is winterhard tot ongeveer −20 °C.

Waar staat een Chinese kwee graag?

• Volle zon voor de rijkste bloei en de beste vruchtzetting; op een warme plek rijpen de vruchten beter.
• Gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk, liefst goed doorlatend en met wat humus.
• Normaal vochtig: een aangeslagen boom verdraagt een droge periode, maar geen natte voeten.
• Beschut tegen koude wind en late nachtvorst, die de bloemen in april kan treffen.
• Reken op 5–6 m vrije ruimte rondom een volwassen boom.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Narcissen: Bloeien in maart–april, net voor de boom, en vullen de grond onder de kroon.
• Ooievaarsbek: Een stevige bodembedekker die de grond onder de boom dichthoudt.
• Vrouwenmantel: Zachte, gele bloemen en frisgroen blad aan de voet.
• Sierui: Bloeit in mei–juni, als de bloesem van de kwee voorbij is.

Hoe en wanneer plant je een Chinese kwee?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant van oktober tot december of in maart–april, op een dag dat de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en even diep. Maak de wanden los, zodat de wortels er makkelijk door kunnen.
3. Meng de uitgegraven grond met een paar scheppen compost; bij zware klei ook wat grof zand voor betere afwatering.
4. Plant de boom even diep als hij in de kwekerij stond en zet er een stevige paal bij. Bind de stam losjes vast met een boombandje.
5. Geef meteen een flinke gieter water (10–15 liter) en druk de grond aan.
6. Leg een laag mulch van compost of schors rond de voet, maar niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar in droge periodes wekelijks flink water geven. Daarna redt de boom zich meestal zelf.

Bemesten

In maart een schep compost of organische fruitmest rond de boom. Niet te veel stikstof: dat geeft veel blad en weinig vruchten.

Mulchen

Elk voorjaar een laag compost of schors van 5 cm, met afstand tot de stam. Dat houdt de grond vochtig en onkruidvrij.

Steun

Jonge bomen krijgen de eerste 2–3 jaar een paal. Bind zware, volgeladen takken zo nodig op.

Oogsten

Pluk de vruchten in oktober als ze geel zijn, voor de eerste strenge vorst. Bewaar ze koel en verwerk ze binnen enkele weken.

In de keuken

Schil de vruchten, haal het klokhuis eruit en kook ze zacht met suiker voor gelei, siroop of compote. Rauw zijn ze te hard.

Tip: Leg een paar gele vruchten op een schaal in huis: ze geuren heerlijk fruitig. Verwerk ze daarna gekookt tot gelei of siroop.

Wanneer snoei je een Chinese kwee?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: Weinig snoeien. Doe het in februari–maart op een droge, vorstvrije dag.

Hoe:

• Vorm de eerste jaren een stevige, open kroon op 3–5 hoofdtakken.
• Haal later enkel dode, zieke, kruisende en naar binnen groeiende takken weg.
• Verwijder steile waterloten en wortelscheuten aan de voet.
• Gebruik een scherpe, schone schaar of zaag en maak de wonden glad af.

Let op: Snoei bij droog weer en niet in de lente of zomer: wonden genezen dan slecht en ziekten zoals vuurbacterie krijgen meer kans.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal de zaden uit rijpe vruchten en zaai ze in de herfst buiten in potten, of bewaar ze 2–3 maanden in vochtig zand in de koelkast en zaai ze in het voorjaar. Zaailingen groeien langzaam, kunnen afwijken van de moederplant en dragen pas na enkele jaren vruchten.

Enten

Kwekers enten de boom in de late winter op een verwante onderstam. Voor thuis is dat lastig: koop liefst een geënte boom.

Hoe komt een Chinese kwee de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −20 °C: een volwassen boom heeft in Vlaanderen geen bescherming nodig.
• Jonge bomen krijgen de eerste winters een laag blad of schors rond de voet.
• Late nachtvorst in april kan de bloemen beschadigen: dek kleine bomen af met een vliesdoek als vorst wordt voorspeld.

Ziektes en plagen

• Vuurbacterie: Takken en bloemen verwelken plots en zien eruit als verschroeid, met een gebogen scheutpunt. Knip aangetaste takken 30–50 cm in gezond hout weg, ontsmet de schaar na elke snede en voer het snoeihout af.
• Bladvlekken: Bruine vlekjes op het blad in een natte zomer; het blad valt vroeg. Ruim afgevallen blad in de herfst op en hou de kroon luchtig.
• Vruchtrot: Vruchten rotten met bruine plekken en lichte schimmelkussentjes. Pluk aangetaste vruchten weg en ruim ze op; laat ze niet in de boom hangen.
• Bladluis: Op jonge scheuten in mei. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Late vorst: Bruine bloemen na een koude nacht in april: de vruchtzetting mislukt. Kies een beschutte plek en dek kleine bomen af.

Het jaar rond

• Februari: Snoeien op een vorstvrije dag: dood en kruisend hout weg.
• Maart: Planten of verplanten. Compost of organische mest geven.
• April: Bloei begint. Bloemen van kleine bomen afdekken bij nachtvorst.
• Mei: Bloei. Mulch aanbrengen. Jonge bomen water geven bij droogte.
• Juni: Jonge bomen water geven bij droogte. Letten op bladluis.
• Juli: Water geven bij langdurige droogte.
• Augustus: Vruchten groeien. Letten op vuurbacterie en bladvlekken.
• September: Vruchten kleuren geel. Aangetaste vruchten opruimen.
• Oktober: Oogsten voor de eerste strenge vorst. Planten. Herfstkleur.
• November: Planten. Afgevallen blad opruimen. Jonge bomen mulchen.
• December: Planten bij vorstvrij weer. Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (oktober–november)

De grote, ovale, goudgele vruchten (tot 15 cm en meer dan een halve kilo) rijpen in oktober en november en geuren dan heerlijk naar bloemen en citrus. Pluk ze voor de strenge vorst. Rauw zijn ze keihard en wrang: kook ze altijd. Ze zitten vol pectine en geven een prachtige, amberkleurige gelei; in Azië legt men ze in honing of maakt men er siroop van tegen keelpijn.

Bewaring

Gave vruchten houden een paar weken op een koele plek en geuren de hele kamer. Leg ze niet bij ander fruit: ze laten het sneller rijpen en geven er hun geur aan af.

Let op: Eet de vrucht niet rauw: ze is hard, zuur en wrang. De pitten bevatten amygdaline: kraak ze niet en haal ze eruit, behalve voor gelei, waar ze na het uitlekken weggaan. Het vruchtvlees is zo hard dat je een stevig mes en een stevige plank nodig hebt: snijd voorzichtig.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Gelei van Chinese kwee (Gelei · ± 4 potten · 1 uur 30 + 1 nacht uitlekken)
• Chinese kwee in honing (Andere · ± 2 potten · 30 min + 2 weken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In Korea heet de vrucht mogwa en wordt ze verwerkt tot een thee van gesneden, gesuikerde vruchten.
• De Chinese kwee is het enige lid van het geslacht Pseudocydonia, wat ‘valse kwee’ betekent. Vroeger werd hij bij de sierkwee ingedeeld.
• De schors schilfert af in vlekken, zoals bij een plataan.