Watermunt

Zo herken je hem

Groeivorm

Vaste plant met kruipende wortelstokken en uitlopers; rechtopstaande stengels van 20–60 cm, soms hoger, die samen dichte pollen vormen.

Blad

Eirond, 2–6 cm, getand en gesteeld, tegenoverstaand en meestal behaard; vaak paarsig aangelopen. Ruikt sterk naar pepermunt.

Bloem

Lila tot roze, in een bolrond hoofdje van 1,5–2 cm aan de top van de stengel, vaak met één of twee kransen eronder; van juli tot oktober.

Stengel

Vierkant, behaard en vaak roodachtig tot paars.

Wortels

Kruipende wortelstokken in modder of natte grond, waarmee ze zich snel uitbreidt.

Verwarring met

Akkermunt bloeit alleen in kransen in de bladoksels, zonder bol aan de top. Wolfspoot groeit op dezelfde plekken, maar heeft diep getande bladeren, witte bloempjes en ruikt niet naar munt.

Bloei: juli–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Nectarbron van juli tot oktober voor zweefvliegen, honingbijen, hommels, solitaire bijen en dagvlinders.
• Het blad wordt gegeten door rupsen van onder meer het muntvlindertje, een klein paars-met-goud motje.
• Bloeit laat in het seizoen, als veel andere oeverplanten al uitgebloeid zijn.
• De kruipende wortelstokken houden de grond van vijverranden en slootkanten vast.
• Geurig blad voor thee of in de keuken; de bekende pepermunt is een kruising van watermunt met groene munt.

Waar staat een watermunt graag?

• In het wild: slootkanten, oevers van vijvers, beken en rivieren, moerassen, natte graslanden en elzenbroekbossen.
• In de tuin: in de vijverrand of moeraszone, in natte grond of in ondiep water tot ongeveer 10 cm diep.
• Zon of halfschaduw; in diepe schaduw bloeit ze minder.
• Matig tot zeer voedselrijke grond: klei, leem, veen of zand, als het maar nat blijft.

Mooi samen met

• Grote kattenstaart: Paarse aren op dezelfde natte plek, ook een nectarbron in de zomer.
• Moerasvergeet-mij-nietje: Lichtblauwe bloempjes aan de waterkant.
• Gele lis: Hoge, zwaardvormige bladeren en gele bloemen in mei–juni.
• Koninginnekruid: Roze schermen voor vlinders in de nazomer.
• Dotterbloem: Bloeit al in het voorjaar, lang voor de munt.

Hoe en wanneer plant je een watermunt?

1. Koop een plant bij een kwekerij voor inheemse planten of vijverplanten en plant ze in april–mei of in september.
2. Zet ze in de vijver in een plantmand met schrale grond, afgedekt met grind, zodat ze zich niet over de hele oever verspreidt.
3. Of plant ze in de natte oeverzone, met de kluit net onder of net boven de waterlijn.
4. Reken op één plant per 30–40 cm; ze sluiten snel aan.
5. Zaaien kan ook in maart–april op natte zaaigrond, zonder het zaad te bedekken; munten kruisen wel makkelijk, dus zaailingen kunnen afwijken.
6. Graaf nooit planten uit in het wild: een stukje wortelstok van een kwekerij of uit een tuin is genoeg.

Verzorgen

Water

Hou de grond altijd nat. In een droge border houdt ze het niet lang vol.

Bemesten

Niet nodig. Mest in of bij de vijver geeft vooral algen.

Woekeren

Ze breidt zich uit met wortelstokken. Steek in de herfst de randen af of haal de plantmand uit het water en verklein de pol.

Maaien

Langs een sloot of in een nat hooiland eind september of in oktober maaien en het maaisel afvoeren; laat telkens een stuk staan.

Oogsten

Pluk de toppen van mei tot september voor thee of in de keuken.

Tip: Zet watermunt in de vijver in een plantmand: zo geniet je van de bloemen en de geur zonder dat ze de hele oever overneemt.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart de oude stengels terugknippen; in oktober eventueel de randen afsteken.

Hoe:

• Laat de uitgebloeide stengels in de winter staan: insecten overwinteren erin en ertussen.
• Knip ze in maart terug tot net boven de grond of de waterlijn, voor de nieuwe scheuten opkomen.
• Haal afgeknipt materiaal uit de vijver, zodat het niet in het water rot.
• Is de pol te groot geworden, steek dan in oktober de buitenste delen met een spade af.

Let op: Maai of knip nooit alles in één keer: laat altijd een deel staan als voedsel en schuilplaats voor insecten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In april of september een stuk van de pol met wortelstokken afsteken en elders planten.

Stekken

Een stengelstek van 10 cm in een glas water vormt binnen een à twee weken wortels.

Zaad

In maart–april op natte grond zaaien, niet bedekken. Zaailingen kunnen afwijken door kruising met andere munten.

Hoe komt een watermunt de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• De stengels sterven af; de wortelstokken overwinteren in de natte grond en zijn goed winterhard.
• De droge stengels met zaadhoofdjes blijven staan en bieden schuilplaatsen aan insecten.
• Bevriest de vijver, dan doet dat de plant geen kwaad zolang de wortelstokken in de modder zitten.

Ziektes en plagen

• Muntroest: Oranje tot bruine puistjes op stengels en blad. Knip aangetaste stengels weg en voer ze af, niet op de composthoop.
• Bladkevers: Kleine, metaalgroene kevertjes en hun larven vreten gaatjes in het blad. De schade valt meestal mee; raap ze anders weg.
• Woekeren: Groeit snel over een kleine vijverrand. Gebruik een plantmand en steek elk najaar de randen af.
• Droogte: Bij een dalend waterpeil in de zomer verwelkt ze snel. Vul de vijver bij met regenwater.
• Kruising: Watermunt kruist makkelijk met andere munten. Plant geen tuinmunten vlak ernaast als je de wilde vorm wilt houden.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen. Afgeknipt materiaal uit de vijver halen.
• April: Planten of scheuren. Nieuwe scheuten verschijnen.
• Mei: Toppen plukken voor thee. Stekken in water zetten.
• Juni: Snelle groei. Woekerende uitlopers inkorten.
• Juli: Begin van de bloei. Zweefvliegen en bijen op de bloemen.
• Augustus: Volle bloei. Het waterpeil in de vijver op peil houden.
• September: Bloei. Nat hooiland maaien eind september, met een deel ongemaaid.
• Oktober: Laatste bloemen. De randen afsteken als ze te groot wordt.
• December: Rust. De stengels blijven staan voor insecten.

Wist je dat?

• De bekende pepermunt is een natuurlijke kruising tussen watermunt en groene munt.
• De naam Mentha verwijst naar Minthe, een nimf uit de Griekse mythologie die in een plant werd veranderd.
• In de middeleeuwen strooide men munt op de vloer van huizen en kerken: wie erover liep, deed een frisse geur vrijkomen.