Wilde wingerd

Hoe herken je een wilde wingerd?

Groeivorm

Bladverliezende klimplant tot 15–20 m, die met ranken klimt en een gevel als een dicht tapijt bedekt.

Blad

Verspreid; bij de vijfbladige wingerd handvormig samengesteld uit 5 blaadjes, bij de Oosterse wingerd drielobbig en glanzend.

Ranken

Ranken met kleine zuignapjes (hechtschijfjes) waarmee hij tegen muren klimt.

Bloem

Onopvallende groene bloempjes in de zomer, geliefd bij bijen.

Vrucht

Blauwzwarte, berijpte besjes; niet eetbaar.

Verschil met klimop

Klimop is groenblijvend en klimt met hechtwortels.

Verschil met de wijnstok

De wijnstok heeft ranken zonder hechtschijfjes en draagt druiven.

Bloei: juni–juli · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Rode herfstkleur · Blauwe bessen · Luchtwortels en hechtschijfjes

Lijkt op, maar is het niet

• Klimop Hedera helix: groenblijvend, met hechtwortels. Verschil met klimop
• Wijnstok Vitis vinifera: ranken zonder hechtschijfjes; druiven. Verschil met wijnstok

Waarom in je tuin?

• Een knalrode herfstkleur, een van de mooiste van alle klimplanten.
• Bedekt een gevel in enkele jaren en houdt die in de zomer koel; in de winter laat hij de zon door.
• Groeit in zon, halfschaduw en schaduw, op elke grond.
• Bloemen voor bijen, besjes voor vogels.
• Klimt zonder steun dankzij de hechtschijfjes.

Waar staat een wilde wingerd graag?

• Zon tot schaduw; in de zon kleurt hij in de herfst het felst.
• Elke grond die niet uitdroogt.
• De Oosterse wingerd en de echte vijfbladige wingerd hechten zich met schijfjes en hebben geen steun nodig. De valse wingerd (Parthenocissus inserta), die het vaakst verwildert, heeft nauwelijks hechtschijfjes en heeft draad, gaas of een hek nodig.
• Hechtschijfjes beschadigen een gezonde muur niet, maar laten sporen na; houd hem weg van goten, dakpannen, raamkozijnen en luiken.

Licht

Zon tot schaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

15 m hoog, 5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Klimop: Groenblijvend naast de wingerd: groen in de winter, rood in de herfst. Geef elk een eigen stuk muur.
• Klimhortensia: Een andere zelfhechtende klimmer voor een schaduwmuur, met witte bloemen in de zomer.
• Wilde kamperfoelie: Slingert langs hetzelfde hek en geurt in de zomer, als de wingerd nog groen is.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Mag klimmen in oude, grote bomen: zomereik, grove den, gewone esdoorn, zomerlinde

Hoe en wanneer plant je een wilde wingerd?

1. Plant in de herfst of het voorjaar; uit pot kan het bijna het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Plant 30–50 cm van de muur, waar de grond niet te droog is, en leid de scheuten met een stokje naar de muur.
3. Het eerste jaar groeit hij traag; daarna gaat het snel.
4. Eén plant bedekt al een flink stuk gevel: reken op één plant per 4–5 m.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig; wat compost als hij traag op gang komt.

Bijhouden

Houd ramen, goten, dakpannen en voegen jaarlijks vrij.

Zaailingen

Vogels verspreiden de besjes: trek zaailingen in de tuin en in nabije bosranden jong uit.

Tip: Wil je de gevel later schilderen of opnieuw laten voegen, zet dan geen zelfhechtende wingerd rechtstreeks tegen de muur: de hechtschijfjes krijg je er moeilijk weer af.

Wanneer snoei je een wilde wingerd?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: In de winter, als hij kaal is.

Hoe:

• Knip ranken weg rond ramen, dakgoten, dakpannen en voegen.
• Knip ruim, een halve meter rond ramen en goten: dan blijven ze de hele zomer vrij.
• Zet een te dik of te zwaar geworden plant gerust flink terug; hij loopt weer uit.

Let op: Hechtschijfjes laten sporen na op een muur als je hem later verwijdert.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Houtstekken van 20 cm in de winter, of zomerstekken van jonge scheuten; ze wortelen makkelijk.

Afleggen

Scheuten die over de grond kruipen, wortelen vaak vanzelf: steek ze uit en plant ze over.

Hoe komt een wilde wingerd de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter is hij kaal: de gevel krijgt dan zon en droogt op.

Ziektes en plagen

• Goten en dakpannen: Ranken groeien onder dakpannen en in goten, die verstopt raken. Knip ze elke winter ruim weg.
• Sporen op de muur: Na het verwijderen blijven de hechtschijfjes kleven. Laat ze uitdrogen en borstel ze weg met een harde borstel.
• Trage start: Het eerste jaar klimt hij nauwelijks. Houd de grond vochtig en leid de scheuten naar de muur; vanaf het tweede jaar gaat het snel.
• Verwildering: Een exoot: vogels verspreiden de besjes en zaailingen duiken op in bosranden en bermen. Trek ze uit, en plant hem niet naast een bos of natuurgebied. Wil je een inheemse klimmer, kies dan klimop.

Het jaar rond

• Januari: Wintersnoei rond ramen en goten.
• Februari: Wintersnoei; goten vrijmaken.
• Maart: Laatste snoei voor het uitlopen; planten.
• Juli: Bloei: bijen op de kleine groene bloempjes.
• September: De besjes kleuren blauwzwart.
• Oktober: Knalrode herfstkleur.
• November: Bladval; goten schoonmaken; de wintersnoei kan beginnen.
• December: Wintersnoei.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Groene gevelbekleding die in de zomer koelte geeft en in de herfst knalrood kleurt.

Voor de natuur

De bloemen zijn geliefd bij bijen; vogels eten de besjes.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Bedekt een gevel in enkele jaren en houdt die in de zomer koel.
• De naam Parthenocissus betekent ‘maagdenklimop’ (Grieks parthenos, maagd, en kissos, klimop), net als het Franse ‘vigne vierge’.
• Parthenocissus betekent ‘maagdenklimop’ (Grieks parthenos, maagd, en kissos, klimop), vermoedelijk naar de Franse naam vigne vierge of de Engelse Virginia creeper.
• De Oosterse wingerd heet in het Engels Boston ivy, maar komt oorspronkelijk uit China, Korea en Japan.