Krentenboompje

Hoe herken je een krentenboompje?

Groeivorm

Rechtopgaande, meerstammige struik van 1,5–2,5 m hoog en ongeveer 2 m breed; groeit vrij traag.

Blad

Ovaal, 2–5 cm, fijn gezaagd. Jong wit viltig aan de onderkant, later kaal en matgroen; in de herfst geel, oranje tot rood.

Bloem

Witte, stervormige bloemen met vijf smalle kroonbladen, in korte, rechtopstaande trosjes, in april–mei, terwijl het blad uitloopt.

Vrucht

Ronde bes van ongeveer 1 cm, eerst rood, rijp blauwzwart met een blauwige waslaag; zoet en eetbaar, rijp in juli.

Wortels

Fijn vertakt en vrij diep; eenmaal ingeworteld verdraagt hij droogte goed.

Bloei: april–mei · Oogst en vruchten: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: februari

Waarom in je tuin?

• Drie seizoenen sier: witte bloemen in april–mei, bessen in de zomer en herfstkleur in oktober.
• Een vroege drachtplant: bijen en hommels vliegen op de bloemen.
• De bessen zijn eetbaar en zoet; merels en lijsters zijn er dol op.
• Droogtebestendig en tevreden op arme, droge, kalkrijke grond, waar veel andere heesters het moeilijk hebben.
• Compact genoeg voor een kleine tuin, een grindtuin of een vrij uitgroeiende haag.
• Weinig werk: snoeien is niet nodig.

Waar staat een krentenboompje graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon bloeit hij het rijkst en krijgt hij de meeste bessen en de mooiste herfstkleur.
• Droge tot gewone, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk. Arme, stenige grond is geen probleem.
• Geen natte grond: waar water blijft staan, gaan de wortels rotten.
• Reken op 1,5–2 m ruimte per plant; in een vrij uitgroeiende haag op 1 m.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

2,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Botanische tulpen: Bloeien in april tegelijk met de struik en houden net als hij van een zonnige, droge plek.
• Wilde marjolein: Een geurige onderbeplanting voor bijen en vlinders op droge, kalkrijke grond.
• Lavendel: Zilvergrijs blad en paarse bloemen in de zomer, als de struik zelf niet bloeit.
• Ooievaarsbek: Een sterke bodembedekker die ook in de lichte schaduw onder de struik bloeit.
• Hondsroos: Samen in een vrij uitgroeiende haag vol bloemen en vruchten voor vogels.

Hoe en wanneer plant je een krentenboompje?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de bodem van het gat los.
3. Meng op zware klei wat grof zand of grind door de grond voor een betere afwatering. Veel compost is niet nodig.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water en het eerste jaar wekelijks bij droogte.
6. Leg een laag grind of houtsnippers rond de voet tegen onkruid.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Daarna is extra water zelden nodig, behalve in een pot.

Bemesten

In de volle grond niet nodig. Op heel arme grond in maart een handvol compost.

Mulchen

Een laag grind of houtsnippers houdt onkruid weg en de grond koeler in de zomer.

Bessen

Pluk ze in juli als ze blauwzwart en zacht zijn. Span een net over de struik als je de vogels voor wilt zijn.

In een pot

Kan in een grote pot van minstens 40 liter met goed doorlatende grond; geef dan in de zomer geregeld water.

Tip: Geef hem een plek waar je de witte bloemen in april en de herfstkleur goed ziet, bijvoorbeeld als solitair in een grindtuin of een droge border. Op droge, kalkrijke grond doet hij het beter dan de grotere krentenboompjes.

Wanneer snoei je een krentenboompje?

Snoeimaanden: februari.

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Moet er toch iets weg, doe het dan in februari, als de struik in rust is.

Hoe:

• Knip dode, zieke en beschadigde takken weg tot in gezond hout.
• Haal takken weg die kruisen of naar binnen groeien, zodat de struik luchtig blijft.
• Verjong een oudere, kale struik door om de paar jaar een of twee van de oudste stammen aan de grond weg te nemen.
• Knip nooit alle takken in: dan verdwijnt de natuurlijke vorm en verlies je bloemen en bessen.

Let op: Hij bloeit op takken van vorig jaar: elke tak die je in de winter inkort, kost je bloemen en bessen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal de zaden uit verse, rijpe bessen en zaai ze in de herfst buiten in een pot of zaaibak. Ze hebben een koude periode nodig en kiemen vaak pas in het tweede voorjaar.

Afleggen

Buig in het voorjaar een lage tak naar de grond, kras de schors licht in, pin hem vast en dek af met aarde. Na een jaar loskoppelen en verplanten.

Zachte stekken

In mei–juni stekken van 8–10 cm van jonge scheuten, in vochtige stekgrond onder plastic. Dat lukt niet altijd; afleggen is betrouwbaarder.

Hoe komt een krentenboompje de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Een late nachtvorst tijdens de bloei kan bloemen beschadigen, maar de struik zelf lijdt er niet onder.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur en hou de grond in de winter eerder droog dan nat.

Ziektes en plagen

• Bacterievuur: Bloemen en jonge scheuten verwelken plots en worden zwartbruin, alsof ze verbrand zijn; de toppen krullen om als een herdersstaf. Knip aangetaste takken ruim, tot 30 cm in gezond hout, weg, ontsmet je snoeischaar na elke knip en gooi het snoeisel bij het restafval.
• Vogels: Merels en lijsters plukken de bessen weg zodra ze rijp zijn. Een net over de struik helpt, of laat ze gewoon meegenieten.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes en sluipwespen ze op; anders afspuiten met water.
• Wortelrot: Op natte, slecht doorlatende grond kwijnt hij weg en sterven takken af. Kies een drogere plek of verbeter de afwatering bij het planten.

Het jaar rond

• Februari: Eventueel dode of kruisende takken wegknippen.
• Maart: Planten. Op arme grond een handvol compost geven.
• April: Begin van de bloei, samen met het jonge, viltige blad.
• Mei: Bloei; bijen en hommels op de bloemen. Letten op bladluis.
• Juni: De bessen kleuren rood. Jonge planten water geven bij droogte.
• Juli: Bessen oogsten als ze blauwzwart zijn. Net tegen vogels.
• Augustus: Jonge planten water geven bij lange droogte.
• Oktober: Herfstkleur. Planten. Zaad buiten zaaien.
• November: Planten. Afleggers van vorig jaar verplanten.

Eetbaar en bruikbaar

Bessen (juni–juli)

De besjes rijpen in juni–juli, van rood naar donker paarszwart. Pluk ze snel, want merels en spreeuwen zijn er ook dol op; een net helpt. Ze smaken zoet, wat naar kers en amandel, en zijn lekker vers, in muffins of pannenkoeken, als confituur of gedroogd als krentjes.

Bewaring

Vers enkele dagen in de koelkast; invriezen kan, los op een plaat. Gedroogd blijven ze maanden goed in een gesloten pot.

Let op: De zaadjes bevatten, zoals bij veel planten uit de rozenfamilie, kleine hoeveelheden stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Gewone porties vers of gekookt fruit zijn geen probleem, maar maal de zaadjes niet fijn. Eet alleen besjes van een boompje dat je zeker herkent.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Krentenboompjesconfituur (Jam · ± 3 potten · 30 min)
• Gedroogde krentjes (Gedroogd · ± 150 g · 15 min + 8–12 uur drogen)
• Krentenboompjesmuffins (Gerecht · 12 muffins · 15 min + 25 min bakken)
• Krentenboompjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 30 min + 1 nacht uitlekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Hij is de enige soort krentenboompje die van nature in Europa voorkomt; de meeste andere soorten komen uit Noord-Amerika.
• De naam Amelanchier komt van ‘amelanche’, de oude Provençaalse naam voor zijn vrucht.
• De naam krentenboompje verwijst naar de kleine, donkere bessen, die op krenten lijken.