Amerikaans krentenboompje

Hoe herken je een amerikaans krentenboompje?

Groeivorm

Meerstammige struik of klein boompje van 4–8 m met een losse, brede kroon.

Blad

Verspreid, ovaal, 4–8 cm, fijn gezaagd; jong koperkleurig, in de herfst oranjerood.

Schors

Glad en grijs.

Bloem

Trossen witte, stervormige bloemen in april, met het blad.

Vrucht

Paarszwarte, eetbare besjes in juni–juli; vogels zijn er dol op.

Verschil met de vogelkers

De vogelkers heeft lang hangende bloemtrossen en bittere kersjes.

Bloei: april · Oogst en vruchten: juni–juli · Snoeien: mei en november–februari

Herkennen per kenmerk: Witte bloesem · Zwarte bessen

Lijkt op, maar is het niet

• Vogelkers Prunus padus: lang hangende bloemtrossen en bittere kersjes. Verschil met vogelkers

Waarom in je tuin?

• Mooi in elk seizoen: bloesem, koperkleurig jong blad, besjes en herfstkleur.
• Zoete, eetbare besjes in juni–juli.
• Vroege bloei voor bijen, bessen voor vogels.
• Als meerstammig boompje een blikvanger, ook in een kleinere tuin.

Waar staat een amerikaans krentenboompje graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij rijker en is de herfstkleur feller.
• Bijna elke grond, liefst wat vochthoudend; geen natte voeten.
• Reken op 4–5 m breed: vrij in het gazon of achteraan in de border.
• Niet in de buurt van bos of heide op zandgrond, en niet vlak naast fruitbomen zoals peer (bacterievuur).

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Gelderse roos: Een inheemse struik met witte bloemschermen en rode bessen voor dezelfde tuinrand.
• Hazelaar: Samen een gemengde rand met vroeg stuifmeel, nootjes en besjes.
• Kleine maagdenpalm: Groenblijvende bodembedekker met blauwe bloempjes onder de meerstammige struik.

Past goed bij, en liever niet bij

Liever niet bij

• Fruitbomen die bacterievuur van deze plant kunnen krijgen: appel, peer, nashi

Hoe en wanneer plant je een amerikaans krentenboompje?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of met kluit; uit pot het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Zet de plant even diep als hij stond en meng wat compost door de grond.
3. Geef ruim water na het planten en het eerste jaar bij droogte.
4. Woon je bij bos of heide op zandgrond? Kies dan liever een inheemse struik, zoals de Gelderse roos, de wilde lijsterbes, het sporkehout of de eenstijlige meidoorn.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig; wat compost in het voorjaar volstaat.

Oogsten

Pluk de besjes zodra ze paarszwart zijn; ze rijpen niet allemaal tegelijk.

Zaailingen

Vogels zaaien hem uit: trek zaailingen in de tuin jong uit, met wortel en al.

Tip: Pluk de besjes zodra de eerste paarszwart kleuren en kom om de paar dagen terug: anders zijn de merels je voor.

Wanneer snoei je een amerikaans krentenboompje?

Snoeimaanden: mei en november–februari.

Wanneer: In de winter of net na de bloei.

Hoe:

• Verwijder zo nodig een oude stam aan de voet; laat de natuurlijke vorm.
• Haal dode, kruisende en naar binnen groeiende takken weg.
• Wil je een boompje met een vrije stam, haal dan geleidelijk de onderste takken en de scheuten aan de voet weg.

Let op: Takken met bacterievuur (bruinzwart, als verschroeid blad en omgekrulde toppen) knip je ruim weg tot in gezond hout; ontsmet je snoeischaar daarna.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai de pitjes uit rijpe besjes in de herfst buiten; ze kiemen na een koude winter.

Afleggen

Buig een lage tak naar de grond, dek hem af met aarde en maak hem na een jaar los.

Hoe komt een amerikaans krentenboompje de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Ook kaal is hij mooi, met gladde grijze stammen en slanke, spitse knoppen.

Ziektes en plagen

• Bacterievuur: Bloesem en scheuttoppen verwelken en worden bruinzwart, als verschroeid. Knip ze bij droog weer ruim weg en ontsmet je gereedschap.
• Vogels: Merels, lijsters en spreeuwen eten de besjes vaak vóór jij ze plukt. Een net over een kleine struik helpt.
• Verwildering: Zaailingen in de tuin en in bos of heide in de buurt. Trek ze jong uit; grotere struiken graaf je uit, want na afzagen lopen ze weer uit.

Het jaar rond

• Januari: Wintersnoei als het nodig is.
• Februari: Wintersnoei afronden.
• April: Bloei: witte sterbloemen voor de eerste bijen.
• Mei: Snoei net na de bloei; let op bacterievuur.
• Juni: Besjes plukken voor de vogels ze halen.
• Juli: Laatste besjes; zaailingen uittrekken.
• Oktober: Oranjerode herfstkleur.
• November: Planten; de wintersnoei kan beginnen.
• December: Wintersnoei.

Wat kan je ermee?

Eten en drinken

De besjes zijn zoet en lekker vers, in taart of confituur.

Voor de natuur

Vroege bloei voor bijen, bessen voor vogels.

Let op: Waardplant van bacterievuur.

Eetbaar en bruikbaar

Bessen (juni–juli)

De besjes rijpen in juni–juli, van rood naar donker paarszwart. Pluk ze snel, want merels en spreeuwen zijn er ook dol op; een net helpt. Ze smaken zoet, wat naar kers en amandel, en zijn lekker vers, in muffins of pannenkoeken, als confituur of gedroogd als krentjes.

Bewaring

Vers enkele dagen in de koelkast; invriezen kan, los op een plaat. Gedroogd blijven ze maanden goed in een gesloten pot.

Let op: De zaadjes bevatten, zoals bij veel planten uit de rozenfamilie, kleine hoeveelheden stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Gewone porties vers of gekookt fruit zijn geen probleem, maar maal de zaadjes niet fijn. Eet alleen besjes van een boompje dat je zeker herkent.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Krentenboompjesconfituur (Jam · ± 3 potten · 30 min)
• Gedroogde krentjes (Gedroogd · ± 150 g · 15 min + 8–12 uur drogen)
• Krentenboompjesmuffins (Gerecht · 12 muffins · 15 min + 25 min bakken)
• Krentenboompjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 30 min + 1 nacht uitlekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Zweefvliegen

Open bloemen voor zweefvliegen; veel van hun larven eten bladluizen.

Wist je dat?

• Mooi in elk seizoen: bloesem, vruchten en herfstkleur. Verwildert wel op zandgrond.
• De naam verwijst naar de kleine besjes, die op krenten lijken.
• In Noord-Amerika heten de besjes van verwante soorten ‘juneberries’ of ‘serviceberries’; ze gaan er in taarten en jam.
• De naam krentenboompje komt van de kleine, donkere besjes die op krenten lijken. In het Engels heet het geslacht ook ‘juneberry’, naar de rijptijd.
• Inheemse volkeren in Noord-Amerika verwerkten de besjes van verwante soorten, zoals de saskatoonbes, in pemmikan: een houdbaar mengsel van gedroogd vlees en vet.