Vederesdoorn

Hoe herken je een vederesdoorn?

Groeivorm

Boom van 10–20 m met een brede, wat onregelmatige kroon, vaak meerstammig; de bonte vormen blijven kleiner.

Blad

Tegenoverstaand, geveerd met 3–5 (soms 7) grof getande of wat gelobde blaadjes.

Schors

Jonge twijgen groen, vaak blauwwit berijpt; oudere schors grijsbruin, ondiep gegroefd.

Bloem

Tweehuizig: hangende, groenige bloempjes in het voorjaar, vlak voor of met het blad.

Vrucht

Dubbele gevleugelde nootjes in lange hangende trossen, alleen aan vrouwelijke bomen.

Verschil met de es

De es heeft meer blaadjes (meestal 9–13) en dikke zwarte knoppen.

Bloei: maart–april · Snoeien: juli–oktober

Herkennen per kenmerk: Gevinde bladeren · Tegenoverstaande bladeren · Gevleugelde zaadjes

Lijkt op, maar is het niet

• Es Fraxinus excelsior: meer blaadjes (7–13) en dikke zwarte knoppen. Verschil met es

Waarom in je tuin?

• Snelgroeiend: in enkele jaren een boom met schaduw.
• De bonte vorm met witte bladranden licht een donkere hoek op.
• Weinig eisen: groeit op bijna elke grond, in zon of halfschaduw.
• Groene, wit berijpte twijgen die ook in de winter opvallen.

Waar staat een vederesdoorn graag?

• Zon tot halfschaduw.
• Bijna elke grond: hij is niet kieskeurig.
• Niet bij een rivier, beek of natuurgebied: daar zaait hij zich uit.
• De soort wordt 10 m breed; de bonte vorm blijft kleiner en past in een middelgrote tuin.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

15 m hoog, 10 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Hulst: Donker, wintergroen blad naast het lichte, bonte blad.
• Kleine maagdenpalm: Een wintergroene bodembedekker onder de kroon.
• Rode kornoelje: Een inheemse struik voor de rand, met rode twijgen in de winter naast de groene twijgen van de vederesdoorn.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een vederesdoorn?

1. Plant van november tot maart; een boom uit pot kan ook later.
2. Kies een plek ver van water en natuurgebieden.
3. Graaf een ruim plantgat, zet de boom even diep als hij stond en druk de grond aan; zet een steunpaal aan de windkant.
4. Geef ruim water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig: hij groeit al snel genoeg.

Zaailingen

Trek zaailingen in de tuin jong uit, met wortel en al.

Groene scheuten

Kijk bij de bonte vorm elk jaar naar volledig groene scheuten en knip ze weg.

Tip: Wil je een esdoorn die de natuur helpt? Kies de inheemse Spaanse aak: ongeveer even groot, goed te snoeien en waardevol voor insecten en vogels.

Wanneer snoei je een vederesdoorn?

Snoeimaanden: juli–oktober.

Wanneer: In de zomer of vroege herfst (juli–oktober). In de lente bloedt hij sterk.

Hoe:

• Knip bij de bonte vorm groene scheuten die ‘terugslaan’ zo snel mogelijk weg, anders nemen ze de boom over.
• Haal dode, kruisende en te dicht staande takken weg; houd de kroon luchtig.
• Snoei jonge bomen op tijd: kleine wonden genezen beter dan grote.

Let op: Snoei niet van de late winter tot in de lente: dan bloedt hij sterk uit de wonden.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Hij zaait zichzelf al genoeg uit. Zaailingen van de bonte vorm worden groen.

Enten

Bonte vormen worden door de kweker geënt of gestekt.

Hoe komt een vederesdoorn de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• De groene, wit berijpte twijgen vallen in de winter op aan de kale boom.

Ziektes en plagen

• Terugslaan: Bij de bonte vorm verschijnen geheel groene scheuten die sneller groeien. Knip ze tot op het bonte hout weg.
• Uitzaaien: Vrouwelijke bomen zaaien zich uit, langs rivieren soms massaal. Trek zaailingen uit en verwijder jonge bomen in natuurgebieden, met wortel en al.
• Takbreuk: Het hout is bros: bij storm breken soms takken af. Houd de kroon luchtig en haal bij jonge bomen zwakke, gevorkte takken weg.
• Verwelkingsziekte: Plots verwelkende takken in de zomer (Verticillium). Knip ze weg tot in het gezonde hout; er is geen remedie.

Het jaar rond

• Maart: Laatste plantmaand; niet snoeien, want hij bloedt.
• April: Bloei, vlak voor of met het blad.
• Mei: Groene scheuten op de bonte vorm wegknippen.
• Juni: Zaailingen uittrekken.
• Juli: Snoeiseizoen begint (juli–oktober).
• Augustus: Snoeien; jonge bomen water bij droogte.
• September: Snoeien kan nog; de vruchttrossen rijpen.
• Oktober: Laatste maand om te snoeien; zaailingen wieden.
• November: Plantseizoen begint.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Snelgroeiende tuinboom, vaak in bonte vorm met witte bladranden.

Let op: Kan zich langs rivieren sterk uitzaaien.

Wist je dat?

• In tuinen vaak als bontbladige vorm met witte bladranden. Afkomstig uit Noord-Amerika.
• Het geveerde blad is ongewoon voor een esdoorn en lijkt op dat van een es; de dubbele gevleugelde vruchten verraden dat het een echte esdoorn is.
• Mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op verschillende bomen: alleen vrouwelijke bomen dragen vruchten.
• Anders dan de meeste esdoorns is hij tweehuizig: er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke bomen.
• In het Engels heet hij ‘box elder’: zijn witte hout deed denken aan buxus, zijn geveerde blad aan vlier.