Ginkgo

Hoe herken je een ginkgo?

Groeivorm

Boom van 15–30 m, jong vaak smal en ijl, later breder met grillige takken.

Blad

Waaiervormig, 5–8 cm breed, vaak met een insnijding in het midden; nerven gevorkt en zonder middennerf. Lange steel, vaak in toefjes op korte zijtakjes. Herfstkleur botergeel.

Schors

Grijsbruin, met de jaren grof gegroefd.

Zaden

Alleen vrouwelijke bomen: gele, pruimachtige zaden die na het vallen sterk ruiken naar boterzuur (ranzige boter).

Mannelijk of vrouwelijk

Ginkgo is tweehuizig. Een zaailing toont vaak pas na 20 jaar of later wat hij is; daarom koop je beter een geënte of gestekte mannelijke boom.

Bloei: april · Snoeien: november–maart

Waarom in je tuin?

• Onmiskenbaar waaiervormig blad dat in de herfst botergeel kleurt.
• Bijna geen ziekten of plagen, en hij verdraagt luchtvervuiling en de stad.
• Een boom met een verhaal: een levend fossiel uit de tijd van de dinosauriërs.
• Er bestaan smalle zuilvormen en dwergvormen voor kleinere tuinen.

Waar staat een ginkgo graag?

• Volle zon.
• Bijna elke goed doorlatende grond; geen natte voeten.
• De soort wordt 25 m hoog en 8 m breed of meer: voor een ruime tuin, een park of een straat. Voor een kleinere tuin bestaan smalle zuilvormen en dwergvormen.
• Verdraagt het stadsklimaat, verharding rondom en luchtvervuiling beter dan de meeste bomen.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

25 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Japanse esdoorn: Rode of oranje herfstkleur naast het botergele blad van de ginkgo.
• Katsura: Nog een Aziatische boom met prachtige herfstkleur; het vallende blad ruikt naar karamel.
• Krokus: Bloeit in het vroege voorjaar onder de nog kale kroon.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een ginkgo?

1. Plant van november tot maart; een boom uit pot kan ook in het voorjaar.
2. Koop een benoemd, mannelijk ras (geënt of gestekt): dan krijg je geen stinkende zaden.
3. Graaf een ruim plantgat, zet de boom even diep als hij stond en druk de grond aan.
4. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast; haal paal en band na 2–3 jaar weg.
5. Geef ruim water na het planten en de eerste jaren bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste twee à drie jaar bij droogte; daarna redt hij zich.

Bemesten

Niet nodig; wat compost in het voorjaar helpt een jonge boom op gang.

Geduld

De eerste jaren na het planten groeit hij nauwelijks: dat is normaal, hij maakt eerst wortels.

Herfst

Het gele blad valt vaak in enkele dagen tegelijk: hark het op of laat het liggen als mulch.

Tip: Koop altijd een benoemd mannelijk ras, zeker bij een terras of oprit: de zaden van een vrouwelijke boom stinken en maken de grond glibberig.

Wanneer snoei je een ginkgo?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Nauwelijks snoei nodig; groeit langzaam en krijgt vanzelf een mooie vorm.
• Haal bij een jonge boom enkel een concurrerende top en kruisende of beschadigde takken weg.

Let op: Snoei weinig en nooit hard: een ginkgo groeit traag en heeft jaren nodig om een weggezaagde tak te vervangen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal met handschoenen het vruchtvlees van de zaden en zaai ze in de herfst in een pot buiten. Je weet pas na vele jaren of je een mannelijke of vrouwelijke boom hebt.

Rassen

Mannelijke rassen en dwergvormen worden door de kweker geënt of gestekt.

Hoe komt een ginkgo de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter zie je de korte, knobbelige zijtakjes waaraan in het voorjaar de bladtoefjes verschijnen.

Ziektes en plagen

• Stinkende zaden: Vrouwelijke bomen laten in de herfst gele zaden vallen die naar ranzige boter ruiken. Koop een mannelijk ras; onder een vrouwelijke boom raap je de zaden geregeld op, met handschoenen.
• Trage start: Een jonge boom staat de eerste jaren bijna stil. Geef water bij droogte en heb geduld.
• Ziekten en plagen: Bijna geen: de ginkgo is een van de gezondste bomen die je kan planten.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei in de winterrust, als het nodig is.
• Februari: Vormsnoei kan nog; planten bij zacht weer.
• Maart: Laatste maand voor de snoei; planten.
• April: Nieuwe bladtoefjes lopen uit.
• Juni: Jonge bomen water geven bij droogte.
• Oktober: Botergele herfstkleur; zaden vallen onder vrouwelijke bomen.
• November: Het blad valt in enkele dagen; plant- en snoeiseizoen beginnen.
• December: Dode takken weg.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Taaie straat- en parkboom die luchtvervuiling verdraagt; goudgele herfstkleur.

Eten en drinken

In Oost-Azië worden de geroosterde pitten gegeten, maar in grotere hoeveelheden zijn ze giftig.

Let op: Vrouwelijke bomen dragen stinkende zaden: kies voor straat of tuin een mannelijke boom.

Wist je dat?

• Botanisch geen loofboom maar een naaktzadige, verwant aan de naaldbomen. Een ‘levend fossiel’ uit de tijd van de dinosauriërs.
• In Hiroshima overleefden enkele ginkgo’s de atoombom van 1945; ze staan er nog altijd.
• Het blad valt vaak in enkele dagen, soms bijna in één nacht, allemaal tegelijk af.
• In Hiroshima overleefden enkele ginkgo’s de atoombom van 1945 op 1 à 2 km van de explosie. Ze staan er vandaag nog.
• Ginkgo heeft, net als varens, zaadcellen die zelf zwemmen. De Japanse onderzoeker Sakugoro Hirase ontdekte dat in 1896.