Judasboom

Hoe herken je een judasboom?

Groeivorm

Kleine boom of grote struik van 4–8 m, vaak meerstammig, met een brede, ronde kroon.

Blad

Verspreid, 6–10 cm, rond tot niervormig met een hartvormige voet, gaaf en blauwgroen, met 7–9 nerven vanuit de voet.

Schors

Donkergrijs tot zwartachtig, fijn gebarsten.

Bloem

Roze tot paarse vlinderbloempjes in bundeltjes op kale takken, oude takken en de stam, in april–mei, net vóór het blad.

Vrucht

Platte, roodbruine peulen (6–10 cm) die tot in de winter blijven hangen.

Verschil met de katsura

De katsura heeft gekartelde bladeren die tegenover elkaar staan.

Verschil met de Canadese judasboom

De Canadese judasboom (Cercis canadensis) heeft blad met een spitse top; bij het ras ‘Forest Pansy’ is het dieprood.

Bloei: april–mei · Oogst en vruchten: april–mei · Snoeien: juni–juli

Herkennen per kenmerk: Hartvormig blad · Roze bloesem · Paarse of blauwe bloemen · Peulen

Lijkt op, maar is het niet

• Canadese judasboom (Cercis canadensis): blad met een spitse top, bij ‘Forest Pansy’ dieprood.
• Katsura Cercidiphyllum japonicum: gekartelde bladeren die tegenover elkaar staan. Verschil met katsura

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire roze bloei op kale takken en zelfs op de stam, in april–mei.
• Blijft klein (4–8 m): past in een gewone tuin, ook als meerstammige struikboom.
• Verdraagt droogte en kalk, en vraagt weinig snoei.
• Vroege bloemen voor bijen en hommels; de bloempjes zijn zelfs eetbaar.

Waar staat een judasboom graag?

• Volle zon en warmte: tegen een zuidmuur of op een beschutte, zonnige plek bloeit hij het rijkst.
• Goed doorlatende, droge tot normale grond; kalk is geen probleem, natte grond wel.
• Beschut tegen koude wind: jonge planten en de bloemknoppen zijn gevoelig voor strenge vorst en late nachtvorst.
• Reken op ongeveer 5 m breed; hij past in een gewone tuin.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog

Grootte

7 m hoog, 5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Echte lavendel: Houdt net als de judasboom van zon, warmte en droge, kalkrijke grond; samen een zuiders tafereel.
• Rozemarijn: Een groenblijvend, mediterraan kruid voor dezelfde zonnige, droge plek.
• Vijgenboom: Nog een zuiderling voor een beschutte plek tegen een zonnige muur.

Hoe en wanneer plant je een judasboom?

1. Plant in het voorjaar (april), uit pot: dan kan hij inwortelen voor de winter.
2. Kies meteen de definitieve plek: hij maakt een diepe penwortel en verplant slecht.
3. Koop een jonge plant: die slaat beter aan dan een grote boom.
4. Werk op zware grond grind of grof zand door het plantgat, voor een goede afwatering.
5. Geef het eerste jaar water bij droogte, daarna zelden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna verdraagt hij droogte goed.

Bemesten

Niet nodig; wat compost in het voorjaar volstaat.

Mulch

Een laag mulch beschermt de wortels van een jonge plant in de winter en houdt de grond in de zomer koel.

Geduld

Een jonge judasboom bloeit vaak pas na enkele jaren rijk.

Tip: Plant hem waar je hem in april vanuit het raam ziet: de bloei op de kale takken duurt enkele weken en is het hoogtepunt van zijn jaar.

Wanneer snoei je een judasboom?

Snoeimaanden: juni–juli.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Vormsnoei na de bloei, in juni–juli.

Hoe:

• Snoei zo weinig mogelijk: grote wonden helen slecht.
• Laat oude takken en de stam ongemoeid: ook daar verschijnen in de lente bloemen.
• Wil je een meerstammige struikboom, kies dan bij een jonge plant drie à vijf goed verdeelde stammen en haal de rest weg.

Let op: Verplant slecht: kies meteen een goede plek.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal in de herfst de zaden uit de peulen. Ze hebben een harde zaadhuid: giet er heet water over, laat ze een dag weken en zaai ze in een pot die je buiten zet. Ze kiemen in de lente; een zaailing bloeit pas na enkele jaren.

Hoe komt een judasboom de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard in België en Nederland. Jonge planten zijn gevoeliger: geef ze de eerste winters een laag mulch en een beschutte plek.
• Late nachtvorst kan de bloemknoppen beschadigen; een plek tegen een muur helpt.
• De platte, roodbruine peulen blijven vaak tot in de winter hangen.

Ziektes en plagen

• Verwelkingsziekte (Verticillium): Takken verwelken plots in de zomer en sterven af; in het hout zie je bruine strepen. Zaag aangetaste takken tot in gezond hout weg en ontsmet je gereedschap; er is geen bestrijding.
• Meniezwammetje: Kleine koraalrode puistjes op dode takken. Zaag dood hout tijdig weg, tot in gezond hout.
• Natte grond: Op natte, koude grond rotten de wortels en kwijnt hij weg. Plant hem op een goed doorlatende plek.
• Vorstschade: Bevroren twijgtoppen of bloemknoppen na een strenge winter of late nachtvorst. Knip dode toppen in juni weg.

Het jaar rond

• Maart: Mulch rond een jonge plant aanvullen.
• April: Bloei op kale takken en stam; planten uit pot.
• Mei: Einde van de bloei; het blauwgroene blad loopt uit.
• Juni: Na de bloei: lichte snoei, dode twijgtoppen wegknippen.
• Juli: Snoei afronden; jonge planten water geven bij droogte.
• Augustus: De peulen kleuren roodbruin.
• Oktober: Zaden uit de peulen halen; mulch rond een jonge plant.
• December: De peulen hangen nog aan de kale takken.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Spectaculaire voorjaarsbloei op kale takken; mooi als meerstammige struikboom op een zonnige plek.

Voor de natuur

De bloemen zijn vroeg in het jaar goed voor bijen en hommels.

Eten en drinken

De bloempjes zijn eetbaar en zoetzuur, bv. in een salade.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (april–mei)

De roze bloempjes en gesloten bloemknoppen in april en mei, als ze nog fris en stevig zijn. Ze smaken zoetzuur, een beetje naar groene erwtjes: rauw in een salade of als versiering, of de knoppen ingelegd als kappertjes.

Bewaring

Verse bloempjes blijven een dag goed in een afgesloten doosje in de koelkast. Ingelegde knoppen houden een paar maanden.

Let op: Eet alleen de bloemen en de bloemknoppen, en met mate; de peulen, zaden en bladeren niet. Pluk ver van drukke wegen en van bespoten bomen, en eet nooit iets wat je niet met zekerheid herkend hebt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Lentesalade met judasbloempjes (Gerecht · 2 personen · 10 min)
• Ingelegde judasknoppen (Azijn · 1 potje van 200 ml · 15 min + 2 weken)
• Judasbloemenbeignets (Gerecht · ± 20 beignets · 30 min)
• Judasbloemensiroop (Siroop · ± 600 ml · 20 min + 24 uur trekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Hommels

Nectar en stuifmeel voor hommels, ook uit diepe bloemen en vroeg in de lente.

Wist je dat?

• Volgens de legende verhing Judas zich aan deze boom, en kleurden de bloemen sindsdien roze van schaamte.
• Een nuchterder verklaring: de naam zou een vervorming zijn van het Franse ‘arbre de Judée’, boom uit Judea, waar hij in het wild groeit.
• Hij hoort bij de vlinderbloemenfamilie, maar anders dan de meeste familieleden bindt hij geen stikstof uit de lucht.
• Bloemen op de stam noemt men ‘cauliflorie’; dat zie je vooral bij tropische bomen zoals de cacao.
• De naam komt misschien niet van Judas maar van het Franse ‘arbre de Judée’, boom uit Judea, naar de heuvels waar hij vroeger veel groeide.
• Hoewel hij tot de vlinderbloemenfamilie behoort, heeft de judasboom geen wortelknolletjes met stikstofbindende bacteriën, zoals veel verwanten wel.