Katsura

Hoe herken je een katsura?

Groeivorm

Loofboom van 10–20 m, vaak meerstammig, met een brede kroon.

Blad

Tegenoverstaand, 5–10 cm, rond-hartvormig met een gekartelde rand en handvormige nerven; jong blad roodachtig.

Schors

Grijsbruin, bij oudere bomen in reepjes afschilferend; vaak meerstammig.

Bloem

Onopvallende roodachtige bloempjes vóór het blad; mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op aparte bomen.

Vrucht

Kleine, peulachtige vruchtjes in groepjes, alleen aan vrouwelijke bomen.

Verschil met de judasboom

De judasboom heeft verspreide, gaafrandige bladeren en roze bloempjes op de takken.

Verschil met de winterlinde

De winterlinde heeft verspreid, scheef hartvormig blad met een spitse top.

Bloei: maart–april · Snoeien: juli–augustus en november–februari

Herkennen per kenmerk: Hartvormig blad · Tegenoverstaande bladeren · Peulen

Lijkt op, maar is het niet

• Judasboom Cercis siliquastrum: verspreide, gaafrandige bladeren en roze bloempjes op de takken. Verschil met judasboom
• Winterlinde Tilia cordata: verspreid, scheef hartvormig blad met een spitse top. Verschil met winterlinde

Waarom in je tuin?

• Een van de mooiste herfstkleuren, met een geur van karamel als het blad valt.
• Elegant, rond blad dat roodachtig uitloopt; vaak een sierlijke, meerstammige boom.
• Weinig snoei nodig: hij groeit vanzelf mooi.
• Groeit in zon en halfschaduw.

Waar staat een katsura graag?

• Zon of halfschaduw. In de zon is de herfstkleur het mooist, maar dan moet de grond vochtig blijven.
• Vochtige, voedzame, goed doorlatende grond, zuur of kalkrijk. Op droge grond laat hij in de zomer zijn blad hangen of vallen.
• Beschut tegen koude wind en late nachtvorst, die het jonge blad kunnen beschadigen.
• Reken op een kroon van ongeveer 8 m breed en 15 m of meer hoog: een boom voor een ruime tuin of een park. Voor een kleinere tuin is er de treurvorm ‘Pendulum’.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

15 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Japanse esdoorn: Nog een Aziatische boom met fijne herfstkleuren, voor dezelfde vochtige, beschutte plek.
• Toverhazelaar: Geurt in de winter en kleurt in de herfst geel tot oranje: samen een tuin met iets te beleven in elk seizoen.
• Hortensia: Houdt ook van vochtige grond en halfschaduw, en bloeit in de zomer, als de katsura alleen blad heeft.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een katsura?

1. Plant van oktober tot maart, in vorstvrij weer, met kluit of uit pot.
2. Meng compost of bladaarde door de plantgrond: dat houdt vocht vast.
3. Kies een plek waar de grond in de zomer niet uitdroogt, dus niet vlak tegen een muur of onder grote bomen die al het water opnemen.
4. Mulch na het planten met bladcompost of houtsnippers.
5. Geef de eerste jaren water bij droogte: dat is de belangrijkste zorg.

Verzorgen

Water

De eerste jaren geregeld bij droogte, en ook later in lange droge periodes: hangend of vallend blad in de zomer is een noodsignaal.

Mulch

Een laag bladcompost of houtsnippers houdt de grond koel en vochtig.

Bemesten

Wat compost in het voorjaar; meer is niet nodig.

Herfstblad

Laat het gevallen blad onder de boom liggen: het verrijkt de grond, en het is net het gevallen blad dat naar karamel ruikt.

Tip: Plant de katsura langs een pad of bij het terras: zo ruik je in de herfst de karamelgeur van het gevallen blad.

Wanneer snoei je een katsura?

Snoeimaanden: juli–augustus en november–februari.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winter (november–februari) of in de zomer (juli–augustus).

Hoe:

• Hij groeit vanzelf mooi, vaak meerstammig: laat hem zijn natuurlijke vorm houden.
• Wil je één stam, haal dan bij een jonge boom enkel de dubbele toppen weg. Bij een meerstammige boom houd je drie à vijf goed verdeelde stammen.
• Zaag geen dikke takken: grote wonden helen traag.

Let op: Wil vochtige grond en verdraagt geen lange droogte: geef de eerste jaren water.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Verzamel in de herfst de vruchtjes van een vrouwelijke boom met een mannelijke in de buurt, laat ze openspringen en zaai de fijne, gevleugelde zaadjes in de lente in een bak, nauwelijks bedekt. Houd ze vochtig.

Hoe komt een katsura de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Late nachtvorst in april kan het jonge, roodachtige blad doen verbranden; de boom loopt daarna opnieuw uit.
• In de winter zie je de sierlijke vorm van een meerstammige boom en de schilferende schors van oudere bomen.

Ziektes en plagen

• Droogte: Hangend, verdorrend of vroeg vallend blad in de zomer. Geef ruim water en mulch; op droge grond is hij niet op zijn plaats.
• Late nachtvorst: Bruin, verschrompeld jong blad in de lente. Onschuldig voor een gezonde boom: hij loopt opnieuw uit. Plant hem beschut.
• Bladverbranding: Bruine bladranden in de volle zon tijdens hete, droge zomers. Een plek met wat middagschaduw en vochtige grond helpt.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei van een jonge boom, in vorstvrij weer.
• Februari: Vormsnoei afronden; planten met kluit of uit pot.
• April: Het blad loopt roodachtig uit; let op late nachtvorst.
• Juli: Water geven bij droogte; zomersnoei en dode takken wegnemen.
• Augustus: Water geven bij droogte; zomersnoei afronden.
• Oktober: Herfstkleur en karamelgeur van het gevallen blad.
• November: Blad laten liggen als mulch; planten; vormsnoei kan weer.
• December: Vormsnoei in vorstvrij weer.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Sierboom met een van de mooiste herfstkleuren, en een geur van karamel als het blad valt.

Hout

In Japan gebruikt voor meubels en de spelborden van go en shogi.

Wist je dat?

• Het gevallen herfstblad geurt naar gebrande suiker: in het Duits heet de boom ‘Kuchenbaum’, taartboom.
• De geur komt van maltol, een stof die ook in karamel en gebakken brood zit.
• In Japan gebruikt men het hout voor meubels en de spelborden van go en shogi.
• De wetenschappelijke naam Cercidiphyllum betekent ‘met blad als een Cercis’: het blad lijkt op dat van de judasboom.
• De karamelgeur van het herfstblad komt van maltol, een stof die ook in gebrande suiker en gebakken brood zit.
• De wetenschappelijke naam Cercidiphyllum betekent ‘met blad als de judasboom (Cercis)’.