Winterzoet

Hoe herken je een winterzoet?

Groeivorm

Rechtopgaande, later brede struik van 2–3 m.

Blad

Tegenoverstaand, 7–15 cm, ovaal tot lancetvormig met een spitse top, gaafrandig; bovenzijde ruw aanvoelend.

Schors

Grijsbruine twijgen met lenticellen.

Bloem

Hangende, komvormige bloemen (2–3 cm) met wasachtige, doorschijnend gele buitenste en paarsbruine binnenste blaadjes, van december tot februari; zeer sterk geurend.

Vrucht

Kruikvormige, bruine schijnvruchten met enkele zaden.

Verschil met de toverhazelaar

De toverhazelaar heeft lintvormige, gekroesde bloemblaadjes en verspreid staand blad.

Verschil met de winterjasmijn

De winterjasmijn heeft felgele, open bloemen zonder geur op groene, hoekige twijgen.

Bloei: december–februari · Snoeien: maart

Herkennen per kenmerk: Gele bloemen in het voorjaar · Bloei in de winter

Lijkt op, maar is het niet

• Toverhazelaar Hamamelis: lintvormige, gekroesde bloemblaadjes en verspreid staand blad. Verschil met toverhazelaar
• Winterjasmijn (Jasminum nudiflorum): felgele, open bloemen zonder geur op groene, hoekige twijgen.

Waarom in je tuin?

• Bloeit hartje winter, van december tot februari.
• Een van de sterkst geurende winterbloeiers: takjes geuren ook in een vaas.
• Vroege nectar voor bijen op zachte winterdagen.
• Winterhard en weinig werk.

Waar staat een winterzoet graag?

• Volle zon: het hout moet in de zomer goed rijpen om rijk te bloeien.
• Beschut, liefst tegen een muur op het zuiden of westen: daar ruik je de bloemen het best en zijn ze het veiligst voor vorst.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond, ook kalkrijk; geen natte voeten.
• Reken op 2,5 m breed.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

3 m hoog, 2,5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Toverhazelaar: Nog een geurende winterbloeier, met gele of oranje bloemen en een mooie herfstkleur.
• Winterheide: Roze of witte winterbloei als bodembedekker aan zijn voet.
• Altijdgroene sneeuwbal: Groenblijvend en ook winterbloeiend: een achtergrond voor de kale takken, en in de zomer een groen scherm.

Past goed bij, en liever niet bij

Liever niet bij

• Niet onder de dichte kroon van deze bomen planten: fijnspar, gewone zilverspar, kaukasische zilverspar, douglasspar, taxus, witte paardenkastanje, noorse esdoorn, gewone esdoorn

Hoe en wanneer plant je een winterzoet?

1. Plant uit pot in de herfst (oktober–november) of in het voorjaar (maart–april).
2. Kies een plek bij de voordeur, een raam of een pad: dan heb je echt iets aan de geur.
3. Graaf een ruim plantgat, meng er wat compost door en zet hem even diep als in de pot.
4. Geef na het planten ruim water, en het eerste jaar ook bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna nauwelijks.

Bemesten

Wat compost in het voorjaar; te veel mest geeft veel blad en weinig bloemen.

Geduld

Jonge planten, zeker uit zaad, bloeien vaak pas na enkele jaren.

Tegen een muur

Bind de hoofdtakken vast aan draden en laat de zijtakken vrij uitgroeien.

Tip: Knip in januari een paar bloeiende takjes voor binnen: enkele twijgjes in een vaas geuren door de hele kamer.

Wanneer snoei je een winterzoet?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Na de bloei, in maart.

Hoe:

• Weinig nodig: knip na de bloei enkele oude takken laag weg. Hij bloeit op het hout van vorig jaar.
• Tegen een muur: kort de uitgebloeide zijtakken in tot op 2–3 knoppen.
• Haal dode, kruisende of te lange takken weg.

Let op: Snoei niet in de zomer of de herfst: dan knip je het hout weg waarop hij de volgende winter bloeit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

Buig in het voorjaar een lage tak naar de grond, kerf hem licht in en dek hem af met aarde; na een à twee jaar heeft hij genoeg wortels om los te snijden.

Zaaien

Zaai verse zaden in de herfst; de zaailingen bloeien pas na vele jaren.

Hoe komt een winterzoet de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Strenge vorst kan open bloemen bruin kleuren; knoppen die nog dicht zijn, bloeien daarna verder.
• Op zachte, zonnige winterdagen hangt de geur in de hele tuin, en komen de eerste bijen op de bloemen af.

Ziektes en plagen

• Geen bloemen: Een jonge plant, te veel schaduw of in de zomer gesnoeid. Geef hem zon en geduld, en snoei alleen in maart.
• Bevroren bloemen: Bruine bloemen na een vorstnacht. Een beschutte plek tegen een muur helpt.
• Natte voeten: Op natte, zware grond kwijnt hij. Plant op goed doorlatende grond.

Het jaar rond

• Januari: Volle bloei; takjes knippen voor een vaas.
• Februari: De bloei loopt af.
• Maart: Na de bloei snoeien; planten.
• April: Compost geven; afleggen.
• Juli: Het nieuwe hout rijpt voor de winterbloei: niet meer snoeien.
• Oktober: Planten.
• December: De eerste geurende bloemen.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Geurende winterbloeier voor een zonnige, beschutte plek dicht bij huis of langs een pad; takjes geuren ook in een vaas.

Voor de natuur

Vroege nectar voor bijen op zachte winterdagen.

Wist je dat?

• In China, waar hij vandaan komt, heet hij ‘wasbloesem’, naar de bloemen die aanvoelen alsof ze van was zijn.
• Chimonanthus betekent ‘winterbloem’ (Grieks cheimon, winter, en anthos, bloem); praecox betekent ‘vroeg’.