Kaukasische zilverspar

Hoe herken je een Kaukasische zilverspar?

Groeivorm

Boom van 25–40 m met een dichte, regelmatige, kegelvormige kroon van zo’n 7 m breed en takken tot op de grond.

Naalden

2–3,5 cm, plat, glanzend donkergroen, onderaan twee witte strepen. Ze staan dicht, naar voren gericht en bedekken de bovenkant van de twijg.

Schors

Grijs, lang glad, later fijn gescheurd.

Kegels

Rechtopstaand, 12–20 cm, bovenin de kroon; ze vallen op de boom uiteen.

Verschil met de gewone zilverspar

De gewone zilverspar heeft naalden in een open kam, met een V-vormige opening bovenop de twijg.

Snoeien: augustus–september

Herkennen per kenmerk: Zachte naalden

Lijkt op, maar is het niet

• Gewone zilverspar Abies alba: naalden in een open kam, met een V-vormige opening bovenop de twijg. Verschil met gewone zilverspar

Waarom in je tuin?

• Prachtig glanzend donkergroen, het hele jaar door.
• Naalden die niet prikken en lang blijven zitten: de populairste kerstboom.
• Een regelmatige, dichte, kegelvormige boom met takken tot op de grond.
• Verdraagt zon en halfschaduw en is niet kieskeurig wat de grond betreft.

Waar staat een Kaukasische zilverspar graag?

• Zon tot halfschaduw.
• Bijna elke vochthoudende, goed doorlatende grond; geen natte voeten.
• Een beschutte plek, uit de droge, koude wind.
• Reken op 25–40 m hoog en een kroon van zo’n 7 m: plant een kerstboom niet vlak bij het huis of de perceelgrens.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

30 m hoog, 7 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Hulst: Wintergroen met rode bessen: samen een feestelijk winterbeeld.
• Ruwe berk: Witte stammen tegen het donkergroen.
• Rododendron: Bloeit in mei in de halfschaduw aan de rand.
• Winterheide: Bloeit in de winter aan de zonnige voet.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Houden van de zure grond onder deze boom: struikhei, rododendron, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn
• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Liever niet bij

• Zonminnende planten krijgen onder de dichte kroon te weinig licht: echte lavendel, struikhei, vlinderstruik, sleedoorn, blauwe bes, duindoorn, rimpelroos, brem

Hoe en wanneer plant je een Kaukasische zilverspar?

1. Plant in oktober–november of in maart–april; een kerstboom na de feesten bij zacht weer.
2. Laat een kerstboom eerst een week wennen in een koele garage of op een beschut terras, voor je hem buiten plant.
3. Een kerstboom ‘met kluit’ is vaak uitgestoken en heeft weinig wortels over; een boom die in een pot gekweekt is, slaat veel beter aan.
4. Plant ondiep, met de bovenkant van de kluit gelijk met de grond, en geef ruim water.
5. Houd de grond het eerste jaar vochtig en leg een laag mulch.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte; daarna alleen in lange, droge zomers.

Bemesten

Niet nodig.

Als kerstboom

Houd hem binnen zo kort mogelijk (liefst niet langer dan 10 dagen), ver van de verwarming, en houd de kluit vochtig.

Mulch

Een laag houtsnippers of naalden houdt de grond koel en vochtig.

Tip: Wil je je kerstboom na de feesten in de tuin zetten, koop dan een boom die in een pot gekweekt is en geen uitgestoken boom met kluit: die heeft veel meer kans.

Wanneer snoei je een Kaukasische zilverspar?

Snoeimaanden: augustus–september.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in augustus–september.

Hoe:

• Niet snoeien, en nooit de top afknippen om hem klein te houden: dan groeien zijtakken scheef omhoog.
• Te lage of hinderlijke takken zaag je helemaal tegen de stam weg.
• Heeft de boom twee toppen, haal er dan de zwakste weg.

Let op: Wordt hij te groot voor de tuin, dan is snoeien geen oplossing: vervang hem liever op tijd.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai verse zaden in het voorjaar, nadat ze 1–2 maanden koel en vochtig bewaard zijn. Zaailingen groeien de eerste jaren traag.

Kweek

Kerstbomen worden uit zaad gekweekt: het duurt zo’n 8–10 jaar voor een boom 2 m hoog is.

Hoe komt een Kaukasische zilverspar de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Natte sneeuw blijft makkelijk op de dichte takken liggen: schud jonge bomen af.

Ziektes en plagen

• Wolluis: Witte wolplukjes op twijgen en naalden; jonge scheuten krullen of verkleuren. Spuit eventueel met een harde waterstraal.
• Late nachtvorst: Jonge scheuten bevriezen in het voorjaar en worden bruin; de boom loopt meestal opnieuw uit.
• Wortelrot: Gele naalden en een kwijnende boom in grond die lang nat blijft. Kies een goed doorlatende plek.
• Uitgeplante kerstboom wordt bruin: Meestal door te weinig wortels of door droogte na het uitplanten. Geef het eerste jaar regelmatig water.

Het jaar rond

• Januari: Kerstboom laten wennen en bij zacht weer uitplanten.
• Maart: Plantseizoen.
• Mei: Uitloop: let op late nachtvorst.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Hinderlijke takken tegen de stam wegnemen.
• September: Laatste maand voor snoei.
• November: Plantseizoen.
• December: Als kerstboom: koel zetten en de kluit vochtig houden.

Wat kan je ermee?

Ook gebruikt voor

De populairste kerstboom: naalt nauwelijks en prikt niet.

Tuin en landschap

Een geplante kerstboom wordt een grote boom van 25 m of meer: kies de plek met zorg.

Wist je dat?

• Afkomstig uit de Kaukasus en Turkije. Hij verliest nauwelijks naalden, vandaar zijn succes als kerstboom.
• Hij is genoemd naar de Finse natuuronderzoeker Alexander von Nordmann, die hem in de 19e eeuw in de Kaukasus ontdekte.
• In de Ardennen worden op grote schaal kerstbomen gekweekt, vooral Kaukasische zilverspar.
• De soortnaam eert de Finse natuuronderzoeker Alexander von Nordmann, die de boom in de 19e eeuw in de Kaukasus verzamelde.
• Veel zaad voor de kerstboomteelt komt uit Georgië, waar plukkers in hoge, wilde sparren klimmen om er de kegels te oogsten.