Olijfwilg

Hoe herken je een olijfwilg?

Groeivorm

Groenblijvende struik van 2–4 m, dicht en breed vertakt.

Blad

Verspreid, ovaal, 5–10 cm, gaafrandig; bovenaan donkergroen, onderaan zilverwit met roestbruine schubjes.

Schors

Jonge twijgen bruin geschubd.

Bloem

Kleine zilverwitte, zeer geurende bloempjes in oktober–november.

Vrucht

Rode, eetbare besjes in de lente.

Verschil met de laurierkers

De laurierkers heeft glanzend blad zonder zilveren onderkant.

Bloei: oktober–november · Oogst en vruchten: april–mei · Snoeien: mei–juni en augustus–september

Herkennen per kenmerk: Witte of zilveren onderkant · Groenblijvend blad

Lijkt op, maar is het niet

• Laurierkers Prunus laurocerasus: glanzend blad zonder zilveren onderkant. Verschil met laurierkers

Waarom in je tuin?

• Zeer windvast, ook aan zee: een ideale haag aan de kust.
• Zoet geurende bloei in oktober–november, voor late insecten.
• Groeit in zon en schaduw, op vochtige en droge, rijke en arme grond.
• Rode, eetbare besjes in de lente.

Waar staat een olijfwilg graag?

• Zon tot schaduw; in de zon bloeit hij rijker.
• Elke grond, van arm zand tot klei; hij verdraagt droogte goed en heeft geen rijke grond nodig.
• Reken op 2–3 m breed als vrije struik; als haag hou je hem op 1,5–2 m.
• Bestand tegen zeewind en zout: ideaal als windscherm aan de kust.

Licht

Zon tot schaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog tot nat

Grootte

4 m hoog, 3 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Duindoorn: Een familielid dat ook stikstof bindt en zeewind verdraagt: samen een sterke haag aan de kust, met oranje bessen.
• Tamarisk: Luchtige roze bloei in de zomer, ook bestand tegen zeewind.
• Hulst: Een inheemse, groenblijvende partner voor een gemengde haag in de schaduw.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdraagt schaduw en past onder grote bomen zoals: ginkgo, vederesdoorn, es, valse christusdoorn, spaanse aak, witte esdoorn

Hoe en wanneer plant je een olijfwilg?

1. Plant uit pot in het voorjaar (april–mei) of in de vroege herfst (september–oktober).
2. Voor een haag: 2–3 planten per meter.
3. Zet de kluit even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Geef na het planten flink water, en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig: de bacteriën in de wortelknolletjes binden stikstof uit de lucht.

Bonte vormen

Knip scheuten met helemaal groen blad weg zodra je ze ziet.

Oogsten

Pluk de besjes in april–mei als ze helemaal rood en zacht zijn; ze smaken zoetzuur.

Tip: Plant hem bij een terras of voordeur: in oktober ruik je de bloempjes al van meters ver, ook al zie je ze nauwelijks.

Wanneer snoei je een olijfwilg?

Snoeimaanden: mei–juni en augustus–september.

Wanneer: In mei–juni en in de nazomer.

Hoe:

• Knip een haag twee keer per jaar in vorm; een vrije struik alleen waar nodig.
• Knip scheuten met helemaal groen blad (bij bonte vormen) weg.
• Een te grote of kale struik verdraagt een stevige verjongingssnoei en loopt weer uit.

Let op: Bij bonte vormen groeien groene scheuten sterker dan de bonte: knip ze tijdig weg, anders nemen ze de struik over. Sommige soorten, zoals Elaeagnus pungens, hebben dorens: draag handschoenen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Snijd in juli–september halfrijpe stekken van 10–15 cm en steek ze in zanderige stekgrond onder plastic of glas.

Hoe komt een olijfwilg de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard en groenblijvend; na strenge vorst kan wat blad bruin worden, maar hij loopt in het voorjaar weer uit.
• De geurende bloei in oktober–november is een van de laatste voedselbronnen voor hommels en zweefvliegen voor de winter.

Ziektes en plagen

• Groene terugslag: Bij bonte vormen verschijnen scheuten met helemaal groen blad. Knip ze tot aan de basis weg.
• Afstervende takken: Bij oudere struiken sterven soms plots takken af. Zaag ze weg tot in gezond hout en geef water bij droogte.
• Vorstschade: Bruin blad na een strenge winter. Knip in mei de dode delen weg; meestal loopt hij goed weer uit.

Het jaar rond

• April: Rode besjes rijpen; planten.
• Mei: Besjes oogsten; eerste snoeibeurt.
• Juni: Snoei afronden.
• Juli: Stekken.
• Augustus: Tweede snoeibeurt.
• September: Laatste snoeimaand; planten kan weer.
• Oktober: Geurende bloei.
• November: Bloei loopt af.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Windvaste, groenblijvende haag, ook aan zee en in schaduw.

Eten en drinken

De rode besjes in de lente zijn eetbaar.

Voor de natuur

Geurende herfstbloei voor late insecten.

Eetbaar en bruikbaar

Bessen (april–mei)

Bij de veelgeplante haagolijfwilg (Elaeagnus × ebbingei) rijpen de langwerpige, zilver gespikkelde besjes in april en mei, als er nog weinig ander fruit is. Pluk ze als ze dieprood en zacht zijn: dan smaken ze zoetzuur, onrijp zijn ze wrang. Eet ze vers en spuug de pit uit, of kook er moes of confituur van. Andere soorten, zoals de herfstolijfwilg, rijpen pas in september–oktober.

Bewaring

Vers blijven de besjes een paar dagen in de koelkast. Moes en confituur kan je invriezen of in schone, hete potten bewaren.

Let op: Pluk alleen goed rijpe, rode besjes. Wees zeker van de struik: de rode bessen van onder meer kamperfoelie, kardinaalsmuts en skimmia zijn giftig. Olijfwilg herken je aan de zilverige schubjes op de onderkant van het blad en op de besjes.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Lenteconfituur van olijfwilg en rabarber (Jam · ± 3 potten · 45 min)
• Olijfwilgcompote met vanille (Compote · ± 400 ml (2 potjes) · 35 min)
• Fruitleer van olijfwilg (Gedroogd · ± 10 repen · 30 min + 6–8 uur drogen)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Hommels

Nectar en stuifmeel voor hommels, ook uit diepe bloemen en vroeg in de lente.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Zeer windvast, ook aan zee: een ideale haag aan de kust.
• Familie van de duindoorn: net als die bindt hij stikstof uit de lucht, met bacteriën in knolletjes op de wortels.
• Hij bloeit in de herfst en draagt vrucht in de lente: bloem en vrucht liggen een half jaar uit elkaar.
• Net als de els heeft olijfwilg wortelknolletjes met bacteriën (Frankia) die stikstof uit de lucht binden; daardoor groeit hij ook op schrale grond.
• De veelgeplante Elaeagnus × ebbingei is een kruising die in Den Haag werd gekweekt door S.G.A. Doorenbos, de toenmalige directeur van de Haagse plantsoenendienst.