Perzik

Hoe herken je een perzik?

Groeivorm

Kleine fruitboom van 3–6 m met een open, wat komvormige kroon, of als waaiervormige leiboom tegen een muur.

Blad

Verspreid, 8–15 cm, lancetvormig, fijn gezaagd, glanzend groen en vaak wat ingevouwen langs de middennerf.

Schors

Roodbruin tot grijs, glad met dwarse streepjes.

Bloem

Roze bloesem in maart–april, vóór het blad, alleen of per twee.

Vrucht

Fluwelige perziken met een gegroefde, harde pit, in augustus–september. De nectarine is een gladde vorm.

Verschil met de tamme kastanje

De tamme kastanje heeft veel groter blad met grove stekeltanden, en stekelige bolsters.

Verschil met de schietwilg

De schietwilg heeft zilverig behaard blad, katjes en geen vruchten.

Bloei: maart–april · Oogst en vruchten: augustus–september · Snoeien: april–augustus

Herkennen per kenmerk: Lang en smal blad · Roze bloesem

Lijkt op, maar is het niet

• Tamme kastanje Castanea sativa: veel groter blad met grove stekeltanden, en stekelige bolsters. Verschil met tamme kastanje
• Schietwilg Salix alba: zilverig behaard blad, katjes en geen vruchten. Verschil met schietwilg

Waarom in je tuin?

• Zelf geplukte perziken, rijper en geuriger dan uit de winkel.
• Roze bloesem in maart, als bijna alles nog kaal is.
• Zelfbestuivend: één boom is genoeg.
• Als leiboom tegen een muur neemt hij weinig plaats in.

Waar staat een perzik graag?

• Volle zon en warmte: een zuid- of westmuur is ideaal.
• Beschut tegen koude wind en, in de late winter en de lente, tegen regen (krulziekte).
• Vruchtbare, goed doorlatende grond die niet lang nat blijft.
• Reken op 3–4 m breed, of 3–4 m muur voor een waaier.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

5 m hoog, 4 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Abrikoos: Een andere steenvrucht voor een warme muur, met dezelfde wensen: zon, beschutting en snoei in het groeiseizoen.
• Vijgenboom: Ook een fruitboom voor de warmste plek van de tuin: samen een zuiders hoekje.
• Echte lavendel: Bloeit in de zomer aan de droge, warme voet van de muur en lokt bijen.

Hoe en wanneer plant je een perzik?

1. Plant van november tot maart; een boom in pot kan het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Kies een ras dat weinig gevoelig is voor krulziekte, zoals ‘Revita’. Voor een grote pot op het terras is er de dwergperzik ‘Bonanza’.
3. Tegen een muur: span eerst horizontale draden met wat afstand van de muur, en plant 20–30 cm van de muur, waar de grond minder droog is.
4. Zet de entplaats boven de grond, druk aan en geef ruim water.

Verzorgen

Bestuiven

Hij bloeit zo vroeg dat er weinig bijen vliegen: strijk met een zacht penseeltje van bloem tot bloem.

Water

Grond tegen een muur droogt snel uit: geef regelmatig water, vooral als de vruchten groeien.

Bemesten

In maart wat compost of gedroogde koemest.

Dunnen

Dun in juni de jonge vruchtjes tot één per 10–15 cm: de rest wordt groter en zoeter.

Oogsten

Een perzik is rijp als de grondkleur van groen naar geel of crème verkleurt en hij rond de steel wat meegeeft.

Tip: Plant de perzik tegen een zuidmuur onder een dakoverstek: daar blijft het blad in de lente droog en heeft krulziekte veel minder kans.

Wanneer snoei je een perzik?

Snoeimaanden: april–augustus.

Wanneer: Na de bloei in de lente, en na de oogst in de zomer, bij droog weer.

Hoe:

• Een perzik draagt op de scheuten van vorig jaar: knip elk jaar een deel van de gedragen takken terug naar een jonge scheut, zodat er nieuw vruchthout komt.
• Bij een leiboom: knip in de lente scheuten weg die naar de muur of recht naar voren groeien, en bind de andere uitgespreid op.
• Houd een vrijstaande boom open in een komvorm, zodat zon en lucht bij de vruchten komen.

Let op: Snoei nooit in de winter: dan krijgen loodglans en bacteriekanker vrij spel via de wonden.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Oculeren

Een ras vermeerder je door in de zomer een knop te oculeren op een onderstam.

Zaaien

Een pit die je in de herfst buiten zaait, kiemt vaak in de lente en geeft soms een goede boom, maar nooit hetzelfde ras.

Hoe komt een perzik de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Het hout is winterhard; de bloesem in maart is gevoelig voor nachtvorst: dek de boom dan af met vliesdoek.
• Zet van januari tot april een afdakje of folie boven de boom tegen de regen: dat voorkomt krulziekte.

Ziektes en plagen

• Krulziekte: Jong blad zwelt op, wordt rood en gekruld en valt af. Pluk aangetast blad weg; de boom maakt nieuw blad. Voorkom het met een afdakje van januari tot april en een weinig gevoelig ras.
• Loodglans: Het blad krijgt een zilverige glans en takken sterven af. Zaag aangetaste takken weg tot in het gezonde hout, en snoei alleen in de lente en de zomer.
• Bladluis: Gekrulde scheuttoppen vol groene luizen in de lente – anders dan bij krulziekte zie je hier de luizen zelf. Meestal ruimen lieveheersbeestjes en mezen ze op.
• Vruchtrot: Bruine, rottende vruchten met grijze schimmelkussentjes (monilia). Haal ze weg en dun de vruchten, zodat ze elkaar niet raken.

Het jaar rond

• Januari: Afdakje tegen de regen plaatsen, tegen krulziekte.
• Maart: Bloei: met de hand bestuiven en bij nachtvorst afdekken.
• April: Snoei na de bloei; eind april mag het afdakje weg.
• Mei: Snoei: overbodige scheuten wegnemen en jonge scheuten opbinden.
• Juni: Jonge vruchtjes dunnen; zomersnoei van overbodige scheuten.
• Juli: Zomersnoei; water geven bij droogte.
• Augustus: Oogst; na de oogst gedragen takken terugsnoeien.
• September: Laatste perziken oogsten.
• November: Planten.

Wat kan je ermee?

Eten en drinken

Perziken en nectarines vers van de boom; ook in confituur of gegrild.

Tuin en landschap

Als leiboom tegen een warme zuidmuur, of een kleine boom op een beschutte plek.

Let op: Gevoelig voor krulziekte: kies een resistent ras of zet een afdakje tegen de regen van januari tot april.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (augustus–september)

Pluk perziken als de grondkleur van groen naar geel of crème verkleurt en de vrucht in je handpalm wat meegeeft; een rijpe perzik komt los met een lichte draai. Ze kneuzen snel: leg ze in één laag. Vers, gegrild, in taart, confituur, op siroop of in een chutney.

Bewaring

Rijpe perziken blijven een paar dagen in de koelkast; harde laat je narijpen op kamertemperatuur. Om in te vriezen: 30 seconden blancheren, pellen, in partjes snijden en met wat citroensap invriezen. Op siroop in gesteriliseerde bokalen blijven ze een jaar goed.

Let op: Eet de amandel in de perzikpit niet en gebruik geen bladeren: die bevatten stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Perziken kunnen allergische reacties geven, ook bij mensen die op berkenpollen reageren; de schil is vaak het meest allergeen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Perzikenconfituur (Jam · ± 4 potten · 45 min + 1 uur laten staan)
• Perziken op siroop (Compote · 3 bokalen van 500 ml · 1 uur)
• Gegrilde perziken met honing en tijm (Gerecht · 4 personen · 10 min + 10 min grillen)
• Perzikenijsthee (Thee · ± 1,5 liter · 20 min + 2 uur koelen)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Krulziekte, een schimmel die jong blad rood en gekruld doet opzwellen, is de grootste vijand. Een afdakje tegen de regen van januari tot april helpt.
• De perzik komt uit China, niet uit Perzië: via Perzië bereikte hij Europa, vandaar de wetenschappelijke naam persica.
• De nectarine is geen kruising maar een perzik met een gladde schil, ontstaan door een natuurlijke mutatie.
• Persica betekent ‘uit Perzië’, maar de perzik komt oorspronkelijk uit China. Hij bereikte Europa via Perzië, vandaar de naam.
• Een nectarine is een perzik met één genetische verandering waardoor het dons ontbreekt. Een perzikboom kan soms spontaan een tak met nectarines vormen.