Schietwilg

Hoe herken je een schietwilg?

Groeivorm

Boom van 15–25 m met een kroon van zo’n 12 m; vaak geknot, met een dikke stam van 2–3 m en een kruin van rechte takken.

Blad

Verspreid, lancetvormig, 5–10 cm, fijn gezaagd; beide zijden (vooral de onderzijde) zijdeachtig zilverig behaard.

Schors

Grijs en diep netvormig gegroefd.

Bloem

Katjes in april; mannelijke en vrouwelijke op aparte bomen.

Vrucht

Pluizige zaadjes in mei–juni.

Verschil met de kraakwilg

De kraakwilg heeft een glanzender, bijna kaal blad, en zijn twijgen breken met een krak af aan de voet.

Bloei: april · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Lang en smal blad · Witte of zilveren onderkant

Lijkt op, maar is het niet

• Kraakwilg / bindwilg (Salix × fragilis): glanzender, bijna kaal blad; twijgen breken met een krak af aan de voet.

Waarom in je tuin?

• Knotwilgen zijn het beeld van het Vlaamse en Nederlandse polder- en beeklandschap.
• Oude, holle knotwilgen zijn nestplaatsen voor steenuil en mezen en herbergen veel insecten.
• De katjes in april zijn een vroege voedselbron voor bijen en hommels.
• Elke knotbeurt levert gratis tenen en palen voor vlechtwerk, bonenstaken en brandhout.
• Kinderlijk eenvoudig te vermeerderen: een verse tak in de grond is genoeg.

Waar staat een schietwilg graag?

• Volle zon.
• Vochtige tot natte grond, langs een sloot, beek of poel; elk grondtype, en hij verdraagt overstroming.
• Als vrije boom (15–25 m, kroon 12 m) alleen voor een ruime tuin, een weide of een oever; als knotwilg neemt hij veel minder plaats in.
• Houd ook een knotwilg uit de buurt van het huis, de riolering en drainage: de wortels zoeken water.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

20 m hoog, 12 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Zwarte els: De andere klassieke boom van de beekoever: samen houden ze de oever vast.
• Gelderse roos: Een inheemse struik voor natte grond met witte schermen en rode bessen.
• Katwilg: Een struikwilg met lange, soepele tenen: ideaal om samen met het knothout te vlechten.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een schietwilg?

1. Een knotwilg plant je als ‘poot’: een rechte, verse tak van zo’n 2,5 m lang en een pols dik, in de winter (november–maart) gezaagd van een andere knotwilg.
2. Maak met een staak of pootijzer een gat en zet de poot zo’n 50 cm diep in de grond, met de knoppen naar boven; trap de grond goed aan.
3. Bescherm poten in een weide tegen koeien en paarden: die vreten de schors af.
4. Wil je een gewone boom, plant dan een jonge boom van november tot maart, als de grond niet bevroren is.

Verzorgen

Knotten

Om de 3–7 jaar alle takken afzetten (zie snoeien).

Stamscheuten

Knip bij een jonge knotwilg de scheuten op de stam weg tijdens de wintersnoei, zodat alleen de kruin uitloopt.

Water

Op natte grond nooit nodig; jonge poten op drogere grond het eerste jaar bij droogte.

Holle knotwilgen

Laat ze staan: ook een holle knotwilg blijft jaren leven en is dan op zijn waardevolst voor dieren.

Tip: Gebruik de tenen van het knotten voor een levend wilgenscherm of een wilgenhut voor de kinderen: verse, in de grond gestoken tenen schieten wortel en lopen in het voorjaar uit.

Wanneer snoei je een schietwilg?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Knotten in de winter (november–maart), bij voorkeur niet als het vriest.

Hoe:

• Zet om de 3–7 jaar alle takken af, net boven de knot. Wacht je te lang, dan scheurt de knot uit onder het gewicht van de zware takken.
• Zaag dikke takken in twee keer af: eerst een stuk hoger, dan net boven de knot, zodat de schors niet inscheurt.
• Een nieuwe poot laat je de eerste jaren een kruin vormen bovenaan; daarna knot je hem op dezelfde hoogte.

Let op: Knot niet alle wilgen van een rij in hetzelfde jaar: zo houden vogels en insecten altijd ergens beschutting.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken en poten

Steek in de winter verse twijgen van 20–30 cm of poten in vochtige grond: ze wortelen vlot.

Levend vlechtwerk

Verse tenen die je in de grond steekt en vlecht, groeien uit tot een levend wilgenscherm of een wilgenhut.

Hoe komt een schietwilg de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard, en hij verdraagt overstroming in de winter goed.
• De winter is knotseizoen: kies een dag zonder strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Uitscheurende knot: Te lang gewacht met knotten: de zware takken scheuren de knot open. Knot op tijd, om de 3–7 jaar.
• Wilgenhaantje: Kleine blauwe kevertjes en hun larven vreten het blad. Onschuldig voor een knotwilg.
• Wilgenhoutrups: De dikke, rode rups van de wilgenhoutvlinder boort gangen in de stam; boormeel en een azijnachtige geur verraden hem. Oude knotwilgen leven er vaak nog jaren mee.
• Wilgenroest: Oranje sporenhoopjes op de onderkant van het blad in de nazomer. Onschuldig.

Het jaar rond

• Januari: Knotten (niet bij strenge vorst); tenen sorteren voor vlechtwerk.
• Februari: Knotten; poten en stekken planten.
• Maart: Laatste maand om te knotten en te poten.
• April: Katjes: vroege drachtplant voor bijen.
• Juni: Pluizige zaadjes waaien rond.
• Juli: Jonge poten op drogere grond water geven.
• Oktober: Het blad valt; holle knotwilgen laten staan.
• November: Knotseizoen begint.
• December: Knotten; tenen bundelen.

Wat kan je ermee?

Ook gebruikt voor

Als knotwilg levert hij tenen voor vlechtwerk, palen en geriefhout. Cricketbats worden van een wilgenvariëteit gemaakt.

Voor de natuur

Oude, holle knotwilgen zijn nestplaatsen voor steenuil en mezen, en herbergen veel insecten.

Tuin en landschap

Typisch landschapselement langs sloten en beken; stekken van een tak wortelen gemakkelijk.

Goed voor dieren

Rupsen

Waardplant: rupsen van vlinders of nachtvlinders eten van het blad.

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Vleermuizen

Trekt ’s avonds insecten aan waar vleermuizen op jagen.

Wist je dat?

• De meeste knotwilgen langs beken en sloten zijn schietwilgen. De schors bevat salicine, grondstof voor aspirine.
• Cricketbats worden gemaakt van het hout van een variëteit van de schietwilg.
• Holle knotwilgen zijn een geliefde nestplaats van de steenuil.
• In oude wilgen leeft de muskusboktor, een metaalgroene kever die naar muskus ruikt. Zijn larven ontwikkelen zich in het wilgenhout.
• Wilgenkatjes zijn in het voorjaar een belangrijke bron van stuifmeel en nectar voor bijen en hommels.