Foto: Xemenendura, CC BY 3.0 · bron
Struik · Tamariskfamilie (Tamaricaceae)
Tamarisk
Tamarix · ook: Tamarix
De tamarisk is een luchtige struik van 2–5 m met dunne, roodbruine twijgen, piepkleine schubblaadjes en wolken van roze bloempluimpjes. Hij komt uit Zuid-Europa en Azië en is gemaakt voor de kust: zeewind, zout en droge zandgrond deren hem niet. Er zijn voorjaarsbloeiers, die in mei bloeien op het hout van vorig jaar, en zomerbloeiers, die van juli tot september bloeien op nieuwe scheuten. Wie hem niet geregeld snoeit, krijgt een kale, slappe struik.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog
verdraagt droogte
Grond
Elke tuingrond
elke zuurtegraad
Winterhard
In heel België
geen bescherming nodig
Grootte
2–5 m
hoog
Bloei
mei–augustus
| Snoeimaanden | maart en juni |
|---|---|
| Hoogte | 2–5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | mei–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een tamarisk?
- Groeivorm
- Luchtige struik van 2–5 m met lange, buigzame, vaak overhangende takken.
- Blad
- Piepkleine (1–4 mm), schubvormige, grijsgroene blaadjes die dakpansgewijs om de dunne twijgjes liggen, zoals bij een cipres; de fijnste twijgjes vallen in de herfst samen met het blad af.
- Twijgen
- Lange, slanke, purperbruine tot roodbruine twijgen.
- Bloem
- Dichte aartjes met kleine, roze bloempjes, samen in pluimen: in mei op het hout van vorig jaar (zoals Tamarix tetrandra) of van juli tot september op nieuwe scheuten (zoals Tamarix ramosissima).
- Vrucht
- Kleine doosvruchtjes met pluizige zaadjes.
- Verschil met de struikhei
- De struikhei is een laag, groenblijvend dwergstruikje van de heide, met even klein schubblad en lila klokjes.
Bloei: mei–augustus · Snoeien: maart en juni
Lijkt op, maar is het niet
- Struikhei Calluna vulgaris: een laag, groenblijvend dwergstruikje van de heide met even klein schubblad en lila klokjes. Verschil met struikhei
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Verdraagt zeewind, zout en droogte: een van de beste struiken voor kusttuinen.
- Wolken van roze pluimen, in mei of in de zomer, naargelang de soort.
- Bijen en vlinders bezoeken de bloemen.
- Luchtig van vorm: breekt de wind zonder een donkere muur te worden.
Waar staat een tamarisk graag?
- Volle zon; in de schaduw bloeit hij nauwelijks en wordt hij slap.
- Droge tot gewone, goed doorlatende grond, zoals zand; ook zilte grond.
- Reken op 3 m breed.
- Ideaal als windbreker, losse haag of solitair in een kusttuin; ook landinwaarts op een zonnige, zandige plek.
- Licht
- Volle zon
- Grond
- Elke tuingrond
- Vocht
- Droog
- Grootte
- 4 m hoog, 3 m breed
- Winterhard
- In heel België, geen bescherming nodig
Mooi samen met
- Duindoorn: Zilvergrijs blad en oranje bessen, net zo bestand tegen zeewind en zout.
- Duinroos: Een lage, inheemse kustroos met witte bloemen, voor de voet van de struik.
- Olijfwilg: Groenblijvend en windvast: samen een windscherm dat ook in de winter beschut.
- Echte lavendel: Een zonnige, droge plek in paars en roze, vol bijen.
Past goed bij, en liever niet bij
Liever niet bij
- Niet onder de dichte kroon van deze bomen planten: fijnspar, gewone zilverspar, kaukasische zilverspar, douglasspar, taxus, witte paardenkastanje, noorse esdoorn, gewone esdoorn
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een tamarisk?
- Plant uit pot in het voorjaar of in de vroege herfst.
- Voor een losse haag of een windscherm: 1–2 planten per meter.
- Zet de plant even diep als in de pot, druk de grond goed aan en geef het eerste jaar water bij droogte.
- Aan zee helpt een paaltje een jonge plant de eerste jaren recht te blijven.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte; daarna redt hij zich ook in droge zomers.
- Bemesten
- Niet nodig; op rijke grond groeit hij te slap.
- Vorm
- Geregeld snoeien houdt hem dicht en compact; anders hangt hij uit elkaar.
- Zout en wind
- Zeewind en zout verdraagt hij goed; verbrande twijgtoppen na een storm knip je bij de volgende snoei weg.
Tip: Aan zee is een gemengde haag van tamarisk, duindoorn en olijfwilg sterker dan een haag van één soort: de tamarisk bloeit, de duindoorn draagt bessen en de olijfwilg houdt in de winter zijn blad.
Wanneer snoei je een tamarisk?
Snoeimaanden: maart en juni.
Wanneer: Zomerbloeiers (zoals Tamarix ramosissima) in maart; voorjaarsbloeiers (zoals T. tetrandra) meteen na de bloei, in juni.
Hoe:
- Zomerbloeiers bloeien op nieuw hout: knip in maart de twijgen van vorig jaar stevig terug, tot dicht bij het oudere hout.
- Bij voorjaarsbloeiers knip je na de bloei de uitgebloeide twijgen stevig terug tot op een jonge scheut.
- Een oude, kale struik mag je flink terugzetten; hij loopt weer uit.
Let op: Weet je niet welke tamarisk je hebt, kijk dan wanneer hij bloeit: bloei in mei betekent snoeien in juni, bloei in de zomer betekent snoeien in maart.
Vermeerderen
- Winterstekken
- Steek in de winter stukken van 20–30 cm van eenjarige twijgen in zandige grond; ze wortelen makkelijk.
- Zomerstekken
- Neem in de zomer halfrijpe stekjes en laat ze onder plastic wortelen.
Hoe komt een tamarisk de winter door?
Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.
- Winterhard; de fijnste twijgjes vallen in de herfst samen met het blad af.
- In de winter staat hij kaal, met lange, roodbruine twijgen; snoei zomerbloeiers pas in maart.
Ziektes en plagen
- Kale, slappe struik: Zonder snoei wordt hij lang en kaal en hangt hij uit elkaar. Snoei elk jaar, en zet een oude struik eens flink terug.
- Scheefgewaaid: Een hoge, ijle struik waait aan zee scheef. Houd hem compact door te snoeien, en steun jonge planten.
- Weinig bloei: Te veel schaduw, of op het verkeerde moment gesnoeid. Zet hem in volle zon en snoei volgens zijn bloeitijd.
Het jaar rond
- Maart: Zomerbloeiers snoeien; planten.
- Mei: Bloei van de voorjaarsbloeiers.
- Juni: Na de bloei: voorjaarsbloeiers snoeien.
- Juli: De zomerbloeiers beginnen te bloeien.
- Augustus: Bloei van de zomerbloeiers, vol bijen en vlinders.
- September: Laatste pluimen; planten.
- December: Winterstekken nemen.
Gebruiken
Wat kan je ermee?
- Tuin en landschap
- Luchtige windbreker of haag voor zonnige, zandige kusttuinen; verdraagt zeewind en zout.
- Voor de natuur
- Bijen en vlinders bezoeken de bloempluimen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Tamarisken verdragen zout zo goed dat ze het teveel via kliertjes in het blad uitscheiden: soms zie je zoutkristalletjes op de twijgjes.
- In het zuidwesten van de Verenigde Staten zijn tamarisken een beruchte invasieve plaag langs rivieren; bij ons verwilderen ze niet.
- Er bestaan tientallen soorten; in tuinen zie je vooral Tamarix tetrandra en Tamarix ramosissima.