Zure kers

Hoe herken je een zure kers?

Groeivorm

Kleine boom of struik van 3–6 m met een ronde kroon en dunne, vaak hangende twijgen.

Blad

Verspreid, 5–8 cm, glanzend en fijn gezaagd; kleiner en steviger dan bij de zoete kers.

Schors

Roodbruin met horizontale lenticellen.

Bloem

Witte bloemen in bundeltjes in april.

Vrucht

Zure, donkerrode krieken (juli), ideaal voor confituur en kriekenbier.

Verschil met de zoete kers

De zoete kers is een grote boom met groter, hangend blad en zoete kersen.

Bloei: april–mei · Oogst en vruchten: juli–augustus · Snoeien: juli–augustus

Herkennen per kenmerk: Witte bloesem

Lijkt op, maar is het niet

• Zoete kers Prunus avium: een grote boom met groter, hangend blad en zoete kersen. Verschil met zoete kers

Waarom in je tuin?

• Zure krieken in juli voor confituur, taart, kriek op sap en kriekenbier.
• Zelfbestuivend: één boom is genoeg.
• Blijft klein en past als leiboom zelfs tegen een noordmuur.
• Witte bloesem in april voor bijen.

Waar staat een zure kers graag?

• Liefst zon; als leiboom draagt hij ook tegen een muur op het noorden.
• Goed doorlatende, vruchtbare grond; geen natte voeten.
• Beschut tegen koude wind, voor de bloesem.
• Ruimte: 3–4 m voor een vrijstaande boom; een waaier tegen een muur heeft 3–4 m muur nodig.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

6 m hoog, 5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Klimhortensia: Samen tegen een noordmuur: de klimhortensia bloeit er wit in juni–juli.
• Winterjasmijn: Gele bloemen in de winter aan dezelfde koele muur.
• Kleine maagdenpalm: Groenblijvende bodembedekker voor de schaduwrijke voet van de muur.

Hoe en wanneer plant je een zure kers?

1. Plant van november tot maart; een boom in pot kan het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Kies de onderstam bij je ruimte: Gisela 5 voor een kleine boom of leiboom, Colt voor een grotere struik of halfstam.
3. Zet de entplaats boven de grond en zet een paal aan de windkant.
4. Voor een leiboom: span tegen de muur horizontale draden, om de 30 cm, en bind de takken in een waaier op.

Verzorgen

Water

Bij droogte, zeker tegen een muur, waar de grond snel uitdroogt.

Bemesten

In maart wat compost onder de boom.

Vogels

Leg een net over de boom of leiboom zodra de krieken kleuren.

Oogsten

Knip de krieken met steeltje en al af met een schaar, zodat de twijgen niet scheuren.

Tip: Knip krieken bij de oogst met een schaartje af in plaats van ze te trekken: zo beschadig je de twijgen en de knoppen voor volgend jaar niet.

Wanneer snoei je een zure kers?

Snoeimaanden: juli–augustus.

Wanneer: Direct na de oogst (juli–augustus).

Hoe:

• De vruchten groeien op eenjarig hout: knip afgedragen twijgen terug tot op een jonge scheut.
• Haal elk jaar een deel van het oude, kale hout weg, zodat er genoeg nieuwe scheuten komen; anders draagt de boom alleen nog aan de toppen.
• Knip takjes met monilia (verdorde bloemen en twijgtoppen) ruim weg tot in het gezonde hout, zodra je ze ziet.

Let op: Snoei niet in de herfst of winter: dan is de kans op loodglans en bacteriekanker het grootst. Ontsmet je gereedschap.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Enten

Een ras vermeerder je door in de zomer een knop op een onderstam te oculeren.

Zaaien

Een kriekenpit geeft een nieuwe, onvoorspelbare boom; zaai de pitten in de herfst buiten, ze kiemen na de winter.

Hoe komt een zure kers de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard; enkel de bloesem kan bij late nachtvorst bevriezen.
• Haal in de winter verschrompelde krieken (mummies) uit de boom, zonder te snoeien: daar overwintert monilia.

Ziektes en plagen

• Monilia: In het voorjaar verdorren bloemen en twijgtoppen plots; later rotten de krieken. Knip aangetaste twijgen ruim weg en ruim mummies op.
• Zwarte kersenluis: Zwarte luizen op gekrulde bladeren aan de scheuttoppen in mei–juni. Knip zwaar aangetaste toppen weg; lieveheersbeestjes helpen.
• Kersenvlieg en suzuki-fruitvlieg: Maden in de rijpe krieken. Pluk op tijd en volledig, en ruim afgevallen vruchten op.
• Vogels: Spreeuwen en merels eten de krieken. Een net helpt, zeker bij een leiboom.
• Loodglans en bacteriekanker: Zilverglanzend blad, afstervende takken of gomvloei. Snoei alleen in de zomer en zaag aangetaste takken weg tot in gezond hout.

Het jaar rond

• Januari: Mummies uit de boom halen; niet snoeien.
• Maart: Compost onder de boom; laatste maand om te planten.
• April: Bloei: let op nachtvorst.
• Mei: Verdorde twijgtoppen (monilia) wegknippen.
• Juni: Net over de boom; de zwarte luis in de gaten houden.
• Juli: Krieken oogsten en meteen na de oogst snoeien.
• Augustus: Zomersnoei afronden bij droog weer.
• November: Planten.

Wat kan je ermee?

Eten en drinken

Krieken voor confituur, taart, kriek op sap en kriekenbier.

Tuin en landschap

Blijft klein; zelfbestuivend en geschikt als leiboom tegen een noordmuur.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (juli–augustus)

Krieken pluk je in juli en begin augustus, als ze donkerrood en sappig zijn. Knip of trek ze met steeltje en al af, dan bloeden ze niet. Ze zijn te zuur om veel vers te eten, maar perfect voor krieken op siroop, confituur, taart, clafoutis, sap en likeur.

Bewaring

Vers maar een paar dagen in de koelkast. Ontpit invriezen gaat prima. Op siroop in gesteriliseerde bokalen blijven ze een jaar goed.

Fermenteren

Krieken zijn de basis van het Brusselse kriekenbier: de kersen gaan maandenlang mee met lambiek op vat en vergisten spontaan.

Let op: Kraak of eet de pitten niet en gebruik geen bladeren: ze bevatten stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Ontpit de krieken voor jonge kinderen, om verslikken te voorkomen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Krieken op siroop (Compote · 3 bokalen van 500 ml · 45 min)
• Kriekenlikeur (Likeur · ± 1 liter · 20 min + 2 maanden trekken)
• Kriekenclafoutis (Gerecht · 4–6 porties · 25 min + 40 min bakken)
• Kriekenconfituur (Jam · ± 4 potjes van 250 ml · 1 uur 15 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• De Schaarbeekse kriek is de klassieke kers voor het Brusselse kriekenbier: lambiek die maandenlang op krieken rijpt.
• De zure kers is waarschijnlijk ontstaan uit een kruising van de zoete kers met de steppekers.
• Balletjes met krieken is een klassiek gerecht in Vlaanderen en Brussel.
• De zure kers is waarschijnlijk ontstaan als natuurlijke kruising tussen de zoete kers en de steppekers (Prunus fruticosa).
• Het woord kers en de naam cerasus gaan terug op Kerasous, een stad aan de Zwarte Zee. Volgens Plinius bracht de Romeinse veldheer Lucullus de kers van daar naar Rome.