Krentenboompje

Hoe herken je een krentenboompje?

Groeivorm

Rechtopgaande, meerstammige struik of kleine boom, 4–5 m hoog en zo’n 3 m breed; vormt wortelopslag aan de voet.

Blad

Ovaal, 4–6 cm, fijn gezaagd; jong blad fijn behaard, in de zomer frisgroen, in de herfst oranje tot rood.

Bloem

Witte, stervormige bloemen met vijf smalle kroonblaadjes, in rechtopstaande trosjes, in april.

Vrucht

Ronde bessen tot 1 cm in juni, eerst rood, rijp blauwzwart, zacht en zoet.

Schors

Gladde, grijze stammen die mooi uitkomen in de winter.

Bloei: april · Oogst en vruchten: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: februari

Waarom in je tuin?

• Vier seizoenen sier: bloesem in april, bessen in juni, herfstkleur in oktober en een sierlijk silhouet in de winter.
• Vroege bloesem vol nectar en stuifmeel voor bijen.
• Eetbare, zoete bessen, voor jou en voor merels en lijsters.
• Verdraagt vochtige tot natte grond, waar veel andere bloesembomen het moeilijk hebben.
• Rechtop en meerstammig: past ook in een kleinere tuin.
• Weinig snoei- en zorgwerk.

Waar staat een krentenboompje graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon zijn de bloei en de herfstkleur het mooist.
• Zand, leem, klei of veengrond, zuur tot neutraal; op kalkrijke grond groeit hij minder goed.
• Normaal vochtig tot nat: hij verdraagt natte grond, maar houdt niet van lange droogte.
• Geef hem 3 m ruimte; in een vrij uitgroeiende haag of houtkant 1–1,5 m tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

5 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Narcissen: Bloeien onder de witte bloesem in het voorjaar.
• Lenteroos: Groenblijvend blad en vroege bloei aan de voet.
• Ooievaarsbek: Een kleurrijke, lage onderbeplanting in de zomer.
• Varens: Een frisse ondergroei in de halfschaduw onder de kroon.
• Bosanemoon: Witte bloemetjes in april onder de struik.

Hoe en wanneer plant je een krentenboompje?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de bodem los.
3. Meng compost of bladaarde door de uitgegraven grond.
4. Zet de plant even diep als in de pot; een grotere, boomvormige plant zet je vast aan een paal.
5. Druk de grond goed aan en geef meteen een flinke gieter water.
6. Leg een laag mulch van bladcompost rond de voet.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte elke week ruim water. Een gevestigde struik heeft enkel in lange droge periodes water nodig.

Bemesten

Nauwelijks nodig; wat compost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Bladcompost of houtsnippers houden de grond vochtig, en daar houdt hij van.

Bessen oogsten

Pluk in juni, als ze blauwzwart en zacht zijn. Leg een net over een paar takken, anders zijn de vogels je voor.

Wortelopslag

Steek uitlopers aan de voet af als je de struik smal wilt houden.

Tip: Leg in juni een net over een paar takken als je zelf bessen wilt eten: merels zijn er anders als eerste bij. Ze zijn lekker vers, in yoghurt of in een taart.

Wanneer snoei je een krentenboompje?

Snoeimaanden: februari.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Doe het in februari, als de struik in rust is en je de vorm goed ziet.

Hoe:

• Haal dode, zieke en kruisende takken weg.
• Zaag om de paar jaar een oude stam aan de voet weg, zodat jonge scheuten zijn plaats innemen.
• Hou naar wens 3–5 stammen over en steek overtollige wortelopslag af.
• Wil je een boompje met een kale stam, haal dan geleidelijk de onderste zijtakken weg.

Let op: Snoei niet hard terug: dan verlies je de bloesem en de natuurlijke vorm.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelopslag

Steek in de herfst of de winter een bewortelde uitloper aan de voet af en plant hem elders.

Zaaien

Haal de zaden uit rijpe bessen en zaai ze meteen buiten in een pot of zaaibak: ze hebben een koude winter nodig om te kiemen.

Afleggen

Pin in het voorjaar een lage tak in de grond; na een jaar loskoppelen en overplanten.

Hoe komt een krentenboompje de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: bescherming is niet nodig.
• De gladde, grijze stammen en de fijne twijgen geven de wintertuin structuur.
• Februari is het moment om dode of kruisende takken weg te halen.

Ziektes en plagen

• Vogels: Merels en spreeuwen eten de bessen nog voor ze helemaal rijp zijn. Leg een net over een paar takken.
• Roest: Oranje vlekjes op blad en vruchtjes, vooral in de buurt van jeneverbessen. Ruim aangetast blad op; de struik lijdt er meestal weinig onder.
• Bacterievuur: Zelden: scheuttoppen die plots verwelken en zwart worden, als verbrand. Knip ruim terug tot gezond hout en ontsmet je schaar.
• Droogte: Vroeg vallend of bruin blad in droge zomers. Geef ruim water en mulch: hij houdt van vochtige grond.

Het jaar rond

• Februari: Snoeien: dode of kruisende takken en eventueel een oude stam.
• Maart: Planten. Compost of mulch geven.
• April: Bloesem. Planten.
• Mei: Jonge bessen zetten. Water geven bij droogte.
• Juni: Bessen oogsten en zaad meteen uitzaaien. Net leggen tegen vogels.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Oktober: Oranjerode herfstkleur. Planten.
• November: Planten. Wortelopslag afsteken.

Eetbaar en bruikbaar

Bessen (juni–juli)

De besjes rijpen in juni–juli, van rood naar donker paarszwart. Pluk ze snel, want merels en spreeuwen zijn er ook dol op; een net helpt. Ze smaken zoet, wat naar kers en amandel, en zijn lekker vers, in muffins of pannenkoeken, als confituur of gedroogd als krentjes.

Bewaring

Vers enkele dagen in de koelkast; invriezen kan, los op een plaat. Gedroogd blijven ze maanden goed in een gesloten pot.

Let op: De zaadjes bevatten, zoals bij veel planten uit de rozenfamilie, kleine hoeveelheden stoffen die blauwzuur kunnen vrijmaken. Gewone porties vers of gekookt fruit zijn geen probleem, maar maal de zaadjes niet fijn. Eet alleen besjes van een boompje dat je zeker herkent.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Krentenboompjesconfituur (Jam · ± 3 potten · 30 min)
• Gedroogde krentjes (Gedroogd · ± 150 g · 15 min + 8–12 uur drogen)
• Krentenboompjesmuffins (Gerecht · 12 muffins · 15 min + 25 min bakken)
• Krentenboompjessiroop (Siroop · ± 500 ml · 30 min + 1 nacht uitlekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• De naam krentenboompje dankt hij aan de kleine, donkere bessen, die op krenten lijken.
• In Noord-Amerika heet hij ook shadbush: hij bloeit wanneer de elft, een haringachtige vis, de rivieren opzwemt om te paaien.
• In de handel wordt hij vaak verward met de nauw verwante Amelanchier lamarckii; ook die heeft eetbare bessen.