Kerspruim

Hoe herken je een kerspruim?

Groeivorm

Kleine boom of grote struik van 5–10 m met een ronde kroon van zo’n 6 m; ook als haag.

Blad

Verspreid, 3–7 cm, eivormig tot elliptisch, fijn gekarteld, glanzend en kaal behalve langs de nerven onderaan; bij de bloedpruim donker purperrood.

Schors

Donker grijsbruin; jonge twijgen groen en glanzend, soms met korte doornen.

Bloem

Witte (bij de bloedpruim lichtroze) bloemen, alleen of per twee, in maart, net vóór of met het blad.

Vrucht

Ronde, kersachtige pruimpjes van 2–3 cm aan een lange steel, geel of rood, zoet tot zurig; rijp in juli–augustus.

Verschil met de sleedoorn

De sleedoorn bloeit wat later, met kleinere bloempjes op zwarte, doornige takken, en draagt blauwe, wrange sleeën.

Verschil met de pruim

De pruim heeft groter, dof en gerimpeld blad en grotere, langwerpige pruimen.

Bloei: maart · Oogst en vruchten: juli–augustus · Snoeien: juni–augustus

Herkennen per kenmerk: Witte bloesem · Roze bloesem

Lijkt op, maar is het niet

• Sleedoorn Prunus spinosa: bloeit wat later, met kleinere bloempjes op zwarte, doornige takken, en draagt blauwe, wrange sleeën. Verschil met sleedoorn
• Pruim Prunus domestica: groter, dof en gerimpeld blad en grotere, langwerpige pruimen. Verschil met pruim

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bloeiers voor bijen en hommels in maart.
• Eetbare pruimpjes in juli–augustus, vers of als confituur.
• Verdraagt snoei goed: geschikt als vroeg bloeiende haag.
• De bloedpruim geeft met zijn purperrode blad het hele seizoen kleur.

Waar staat een kerspruim graag?

• Volle zon: dan bloeit hij het rijkst.
• Gewone tuingrond, niet te nat; zand, leem of klei.
• Reken op 5–10 m hoog en een kroon van zo’n 6 m; als haag houd je hem op 1,5–3 m.
• Een beschutte plek beschermt de vroege bloesem tegen nachtvorst.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 6 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Sleedoorn: De inheemse tegenhanger: bloeit net na de kerspruim, zodat een gemengde haag weken na elkaar wit bloeit.
• Gele kornoelje: Bloeit nog vroeger, in februari–maart, met gele bloempjes: samen een haag vol vroege bloei voor bijen.
• Hazelaar: Een inheemse struik met vroeg stuifmeel in februari, voor dezelfde gemengde haag.

Hoe en wanneer plant je een kerspruim?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is; een boom in pot kan het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Voor een haag plant je zo’n 3 planten per meter.
3. Zet een losse boom vast aan een boompaal met een boomband.
4. Meng wat compost door de plantgrond en geef water na het planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte.

Bemesten

Niet nodig; een laagje compost in het voorjaar volstaat.

Haag

Knip de haag één keer per jaar in de zomer, na de bloei (juni–augustus).

Zaailingen

Vogels en zoogdieren verspreiden de pitten: trek zaailingen in de tuin en de omgeving jong uit.

Tip: Wil je de vroege bloei met een inheemse plant? Kies dan de sleedoorn: die bloeit kort na de kerspruim en is waardplant voor veel inheemse vlinders en nachtvlinders.

Wanneer snoei je een kerspruim?

Snoeimaanden: juni–augustus.

Wanneer: In de zomer, na de bloei (juni–augustus), bij droog weer.

Hoe:

• Een haag knip je in juni–augustus, als de bloei voorbij is.
• Snoei een boom weinig: haal alleen dode, zieke en kruisende takken weg.

Let op: Snoei niet in de herfst of winter: wonden geven dan kans op loodglans, een schimmel die takken en zelfs de hele boom kan doden.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai de pitten in de herfst buiten: ze hebben de winterkou nodig om te kiemen. Een zaailing lijkt niet altijd op de moederboom.

Hoe komt een kerspruim de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard; enkel de vroege bloesem kan bevriezen bij nachtvorst in maart.
• Snoei in de winter niet: dat geeft kans op loodglans.

Ziektes en plagen

• Loodglans: Het blad krijgt een zilvergrijze glans en takken sterven af. De schimmel dringt binnen via wonden in de herfst en winter: snoei alleen in de zomer en zaag aangetaste takken ruim weg.
• Monilia: Bloesem en twijgtoppen verwelken en worden bruin, of pruimpjes rotten aan de boom. Knip aangetaste twijgen weg en ruim verdroogde vruchten op.
• Bladluis: Gekruld blad aan de scheuttoppen in het voorjaar. Laat lieveheersbeestjes en zweefvliegen hun werk doen.
• Hagelschot: Kleine, ronde gaatjes in het blad, alsof er hagel doorheen ging. Ruim afgevallen blad op; voor de boom zelden ernstig.

Het jaar rond

• Februari: Plantseizoen als het niet vriest.
• Maart: Bloei, als eerste van de Prunussen: bijen en hommels.
• April: Het blad loopt uit; let op bladluis in de scheuttoppen.
• Juni: Haag knippen en bomen snoeien bij droog weer.
• Juli: Snoeien kan nog; de eerste pruimpjes rijpen.
• Augustus: Laatste snoeimaand; pruimpjes plukken voor confituur.
• Oktober: Zaailingen in tuin en haag uittrekken; pitten zaaien.
• November: Plantseizoen; niet snoeien.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Vroeg bloeiende haag- en houtkantplant; de bloedpruim met purperrood blad is een populaire tuinboom.

Voor de natuur

Een van de eerste bloeiers voor bijen en hommels in maart.

Eten en drinken

De pruimpjes zijn eetbaar, vers of als confituur.

Ook gebruikt voor

Wordt veel gebruikt als onderstam voor pruimen, perziken en abrikozen.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (juli–augustus)

Pluk de pruimpjes van juli tot half augustus (bij sommige bomen tot in september), als ze helemaal gekleurd zijn (geel, oranje, rood of paarsrood, naargelang de boom) en een beetje meegeven bij zachte druk. Schud de takken boven een laken of pluk met de hand: rijpe vruchten vallen vanzelf. De smaak verschilt van boom tot boom, van zoet tot zuur, dus proef eerst. Kijk of er geen maden of wespen in rijpe vruchten zitten voor je ze doormidden snijdt. Laat een deel hangen voor vogels en insecten.

Bewaring

Rijpe pruimpjes houden maar enkele dagen in de koelkast, verwerk ze dus snel. Je kan ze ontpit invriezen of verwerken tot jam, saus of compote. Jam houdt een jaar, de saus kan je invriezen en likeur houdt een jaar of langer.

Let op: De steen en de kern erin bevatten amygdaline, een stof die blauwzuur kan vrijmaken: kraak de stenen niet en eet de kernen niet. Verwar kerspruimen niet met de kleine, zwarte, bittere vruchtjes in trossen van laurierkers of vogelkers: kerspruimen zijn 2–3 cm groot, geel, oranje, rood of paarsrood en hangen elk aan een lange steel. Pluk geen vruchten van sierstruiken die je niet zeker herkent en ook niet langs drukke wegen of van bespoten bomen: haag- en straatbomen zijn vaak behandeld. Gooi rotte, beschimmelde of aangevreten vruchten weg. Wie allergisch is voor steenfruit kan reageren. Eet nooit iets wat je niet met zekerheid herkend hebt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Kerspruimenjam (Jam · ± 4 potjes van 250 ml · 1 uur)
• Kerspruimensaus (naar de Georgische tkemali) (Gerecht · ± 500 ml · 45 min)
• Kerspruimenlikeur (Likeur · ± 1 liter · 30 min + 6 weken trekken)
• Kerspruimencompote (Compote · 4 porties · 25 min)

Wist je dat?

• De bloedpruim werd rond 1880 naar Frankrijk gebracht door Pissard, de tuinman van de sjah van Perzië: vandaar de rasnaam ‘Pissardii’.
• Wordt veel gebruikt als onderstam voor pruimen, perziken en abrikozen.