Rode kornoelje

Hoe herken je een rode kornoelje?

Groeivorm

Struik van 2–4 m met opgaande takken; vormt via wortelopslag een dicht struweel.

Blad

Tegenoverstaand, ovaal, 4–8 cm, gaafrandig, met boogvormige nerven. Scheur je het blad voorzichtig, dan blijven dunne witte draadjes hangen. Herfstkleur wijnrood.

Schors

Twijgen aan de zonkant bloedrood, vooral in de winter.

Bloem

Platte schermen witte bloempjes in juni.

Vrucht

Blauwzwarte besjes, niet eetbaar.

Verschil met de gele kornoelje

De gele kornoelje bloeit geel vóór het blad en draagt rode vruchten.

Bloei: mei–juni · Snoeien: februari–maart

Herkennen per kenmerk: Zwarte bessen · Blauwe bessen

Lijkt op, maar is het niet

• Gele kornoelje Cornus mas: bloeit geel vóór het blad en draagt rode vruchten. Verschil met gele kornoelje

Waarom in je tuin?

• Rode twijgen in de winter en wijnrood herfstblad.
• Bloemen in juni voor insecten, bessen voor vogels; een goede nestplaats.
• Groeit snel en bijna overal, ook op natte grond.
• Verdraagt zware snoei: je kan hem tot bij de grond terugzetten.

Waar staat een rode kornoelje graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon kleuren de twijgen het mooist.
• Bijna elke grond, liefst kalkhoudend; verdraagt ook natte grond.
• Reken op 3 m breed; laat je de uitlopers begaan, dan wordt hij breder.
• Ideaal voor een gemengde haag, een houtkant of een talud.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

4 m hoog, 3 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Gelderse roos: Rode bessen naast de rode twijgen, in dezelfde vochtige, gemengde haag.
• Hazelaar: Gele katjes in februari boven de rode twijgen.
• Eenstijlige meidoorn: Samen een dichte, inheemse haag met bloesem, bessen en nestplaatsen.
• Winterheide: Een roze bloeiende bodembedekker in de winter, voor de rode twijgen.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Samen een gemengde inheemse haag, goed voor vogels en insecten: eenstijlige meidoorn, sleedoorn, hazelaar, hondsroos, gelderse roos, wilde liguster, spaanse aak, haagbeuk
• Past aan de rand van of onder de lichte kroon van: ginkgo, vederesdoorn, es, valse christusdoorn, spaanse aak, witte esdoorn

Hoe en wanneer plant je een rode kornoelje?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of met kluit.
2. In een haag of houtkant: één plant per meter, gemengd met andere inheemse struiken.
3. Zet de struik even diep als hij stond en druk de grond goed aan.
4. Knip na het planten de takken tot de helft terug: zo loopt hij dicht uit vanaf de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna nauwelijks.

Bemesten

Niet nodig.

Uitlopers

Steek wortelopslag weg waar je hem niet wil, of gebruik hem om nieuwe planten te maken.

Winterkleur

Hoe jonger de twijgen, hoe roder: haal elk jaar wat oud hout weg.

Tip: Voor de felste winterkleur zet je de struik om de twee à drie jaar in maart helemaal terug: dan krijg je een bos jonge, rode twijgen. Rassen zoals ‘Midwinter Fire’ hebben oranjegele twijgen met rode toppen.

Wanneer snoei je een rode kornoelje?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: Eind februari–maart.

Hoe:

• Zaag elk jaar een derde van de oudste takken aan de grond weg: de jonge twijgen hebben de mooiste rode kleur.
• Een te grote of kale struik mag je helemaal terugzetten tot 10–20 cm boven de grond; hij loopt weer stevig uit.
• Steek meteen ook de uitlopers weg die buiten hun plek groeien.

Let op: Snoei liefst vóór half maart, als het broedseizoen begint; later kijk je eerst of er geen nesten in de struik zitten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Winterstekken

Steek in de winter stukken van 20 cm van eenjarige twijgen voor twee derde in de grond; ze wortelen makkelijk.

Wortelopslag

Steek in de winter een uitloper met wortels los en plant hem apart.

Hoe komt een rode kornoelje de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Na de bladval komt hij tot zijn recht: de rode twijgen kleuren het sterkst van de herfst tot het voorjaar.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Via wortelopslag kan hij een hoek van de tuin innemen. Steek uitlopers elk jaar weg, of plant hem waar hij ruimte heeft.
• Kale, grijze struik: Oude takken verliezen hun rode kleur en de struik wordt onderaan kaal. Zaag elk voorjaar een deel van het oudste hout weg.
• Meeldauw: Een witte laag op het blad in de late zomer; onschuldig, ruim het afgevallen blad op.
• Bladluis: Luizen op de scheuttoppen in het voorjaar; natuurlijke vijanden ruimen ze meestal op.

Het jaar rond

• Januari: Rode twijgen op hun mooist.
• Februari: Eind februari: snoeien, oudste takken weg.
• Maart: Snoeien vóór half maart; laatste maand om te planten.
• Juni: Bloei: witte schermen vol insecten.
• September: Blauwzwarte besjes voor de vogels.
• Oktober: Wijnrode herfstkleur.
• November: Planten en winterstekken nemen.
• December: Uitlopers wegsteken of verplanten.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Struik voor winterkleur en gemengde hagen; verdraagt natte grond.

Voor de natuur

Bloemen voor insecten, bessen voor vogels; goede nestplaats.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Zweefvliegen

Open bloemen voor zweefvliegen; veel van hun larven eten bladluizen.

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Past perfect in een gemengde inheemse haag en geeft winterkleur aan de tuin.
• ‘Sanguinea’ betekent bloedrood, naar de kleur van de twijgen en het herfstblad.
• Het trucje met de draadjes van een gescheurd blad werkt bij alle kornoeljes: zo herken je ze ook zonder bloemen.
• De soortnaam sanguinea betekent ‘bloedrood’, naar de kleur van de twijgen in de winter en van het blad in de herfst.
• De Engelse naam ‘dogwood’ zou komen van ‘dagwood’: van de harde, rechte twijgen maakte men vroeger spiesjes en pinnen, ‘dags’ genoemd.