Amberboom

Hoe herken je een amberboom?

Groeivorm

Boom van 20–30 m met een rechte stam en een eerst kegelvormige, later eivormige kroon.

Blad

Verspreid, stervormig met 5–7 spitse, fijngezaagde lobben, glanzend. Gekneusd ruikt het harsig.

Schors

Grijsbruin en gegroefd; jonge twijgen vaak met kurklijsten.

Vrucht

Stekelige, houtige bolletjes van 2–4 cm aan een lange steel.

Verschil met de gewone esdoorn

Bij de gewone esdoorn staan de bladeren tegenover elkaar en zijn ze grof gezaagd.

Verschil met de plataan

De plataan heeft groter, minder stervormig blad en een afbladderende schors.

Bloei: april–mei · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Handvormig blad · Rode herfstkleur

Lijkt op, maar is het niet

• Gewone esdoorn Acer pseudoplatanus: bladeren staan tegenover elkaar en zijn grof gezaagd. Verschil met gewone esdoorn
• Plataan Platanus × hispanica: groter, minder stervormig blad en afbladderende schors. Verschil met plataan

Waarom in je tuin?

• De mooiste herfstkleuren die je in een tuin kan krijgen: geel, oranje, rood en paars tegelijk.
• Glanzend, stervormig blad dat harsig ruikt als je het kneust.
• Een regelmatige, sierlijke kroon, ook mooi als laanboom.
• In de winter vallen de kurklijsten en de stekelige bolletjes op.

Waar staat een amberboom graag?

• Volle zon: dan zijn de herfstkleuren het mooist.
• Zure tot neutrale grond die niet uitdroogt; op kalkrijke grond krijgt hij gele bladeren (chlorose).
• Reken op een kroon van 10 m breed en 20–25 m hoog; voor een kleinere tuin bestaat de smalle zuilvorm ‘Slender Silhouette’.
• Plant hem niet naast een terras of pad: de stekelige vruchten vallen de hele winter.

Licht

Volle zon

Grond

Zure grond

Vocht

Normaal

Grootte

25 m hoog, 10 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Amerikaanse tulpenboom: Nog een Noord-Amerikaanse parkboom, met een goudgele herfstkleur naast het rood en paars van de amberboom.
• Amerikaans krentenboompje: Een kleine boom met bloesem in april en ook een vurige herfstkleur.
• Japanse esdoorn: Een kleine boom voor zure grond, met een even mooie herfstkleur.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een amberboom?

1. Plant van november tot april met kluit of uit pot, het liefst in het voorjaar.
2. Kies een jonge boom: een grote boom slaat moeizaam aan.
3. Graaf een ruim plantgat en meng er bladcompost door; op echte kalkgrond kies je beter een andere boom.
4. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast.
5. Geef ruim water na het planten en de eerste jaren bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste jaren bij droogte; hij houdt van grond die niet uitdroogt.

Bemesten

Niet nodig; bladcompost of mulch houdt de grond licht zuur en vochtig.

Herfstkleur

Schaduw en veel mest maken de herfstkleur valer: geef hem zon en bemest niet.

Vruchten

Hark de gevallen bolletjes in de winter van gazon en paden: ze verteren traag en prikken.

Tip: Kies je boom in de herfst in de kwekerij: zaailingen kleuren heel verschillend. Rassen als ‘Worplesdon’ kleuren elk jaar betrouwbaar.

Wanneer snoei je een amberboom?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Weinig snoei nodig; houd één doorgaande top.
• Haal bij een jonge boom concurrerende toppen en kruisende takken weg.
• Kroon een laanboom geleidelijk op door telkens enkele van de laagste takken weg te nemen.

Let op: Zaag grote takken in drie stappen, net buiten de takkraag, en snoei niet bij strenge vorst.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai de zaden uit de bolletjes in de herfst buiten in een zaaibak; ze kiemen na de winter. Zaailingen kleuren in de herfst heel verschillend.

Enten

Rassen met een betrouwbare herfstkleur of een smalle vorm worden geënt; dat is werk voor de kweker.

Hoe komt een amberboom de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard in België en Nederland.
• Het blad blijft vaak lang hangen en kleurt tot in november; daarna vallen de kurklijsten en de stekelige bolletjes op.

Ziektes en plagen

• Chlorose: Gele bladeren met groene nerven op kalkrijke grond. Geef bladcompost of een zure mulch; op echte kalkgrond plant je beter een andere boom.
• Weinig herfstkleur: Door schaduw, heel voedselrijke grond of een zaailing met een vale kleur. Plant in de zon en kies een ras als ‘Worplesdon’.
• Stekelige vruchten: Op gazon en terras zijn ze lastig om op te lopen; hark ze regelmatig op.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei van jonge bomen bij zacht weer.
• Februari: Gevallen bolletjes opruimen; dode takken weghalen.
• Maart: Laatste maand voor snoei; planten met kluit of uit pot.
• April: Planten; het blad loopt uit.
• Juli: Jonge bomen water geven bij droogte.
• Oktober: De herfstkleur begint: geel, oranje, rood en paars.
• November: Herfstkleur op zijn mooist; wintersnoei kan beginnen.
• December: Bolletjes vallen; dode takken weghalen.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Straat- en tuinboom met de mooiste herfstkleuren.

Ook gebruikt voor

De geurige hars (vloeibare amber, ‘styrax’) werd gebruikt in parfum en wierook.

Wist je dat?

• Bekend om zijn spectaculaire herfstkleuren: geel, oranje, rood en paars aan dezelfde boom.
• De geurige hars (vloeibare amber, ‘styrax’) werd gebruikt in parfum en wierook; daar komt ook de naam Liquidambar vandaan.
• Het stervormige blad lijkt op een esdoornblad, maar staat verspreid; bij een esdoorn staan de bladeren altijd tegenover elkaar.
• Van nature groeit hij van het oosten van de VS tot in de bergen van Mexico en Centraal-Amerika.
• De zaden bevatten shikimizuur, dezelfde stof die uit steranijs wordt gewonnen als grondstof voor het griepmiddel Tamiflu.