Broodboom

Hoe herken je een broodboom?

Groeivorm

Ronde, dichte, groenblijvende struik van 1,5–3 m.

Blad

Tegenoverstaand, 8–20 cm, elliptisch, grof getand in de bovenste helft, leerachtig en glanzend; bij veel tuinvormen geel gevlekt.

Twijgen

Dikke, heldergroene twijgen, ook in de winter.

Bloem

Kleine, paarsbruine bloempjes in rechtopstaande pluimen in maart–april; mannelijke en vrouwelijke op aparte planten.

Vrucht

Glanzend scharlakenrode, langwerpige bessen (ca. 1,5 cm) op vrouwelijke planten, de hele winter; giftig.

Verschil met de laurierkers

De laurierkers heeft verspreid staand blad met een (bijna) gave rand, witte bloemtrossen en zwarte kersjes.

Verschil met de vingerplant

De vingerplant heeft reusachtig, handvormig gelobd blad.

Bloei: maart–april · Snoeien: april–mei

Herkennen per kenmerk: Groenblijvend blad · Rode bessen

Lijkt op, maar is het niet

• Laurierkers Prunus laurocerasus: verspreid staand blad met een (bijna) gave rand, witte bloemtrossen en zwarte kersjes. Verschil met laurierkers
• Vingerplant Fatsia japonica: reusachtig, handvormig gelobd blad. Verschil met vingerplant

Waarom in je tuin?

• Groeit in diepe schaduw, waar weinig anders wil groeien, ook onder bomen.
• Groenblijvend, met geel gespikkeld blad dat een donkere hoek oplicht.
• Rode bessen de hele winter op vrouwelijke planten.
• Taai: verdraagt stadslucht, droge schaduw en weinig zorg.

Waar staat een broodboom graag?

• Halfschaduw tot diepe schaduw; in de volle zon verbrandt het blad.
• Elke goed doorlatende grond, zuur of kalkrijk; geen natte voeten.
• Verdraagt droge schaduw onder bomen en de beschutte, donkere hoek van een stadstuin.
• Reken op 2 m breed.

Licht

Halfschaduw of schaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

2,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Hulst: Nog een groenblijver voor de schaduw; samen een donkergroene achtergrond met rode bessen in de winter.
• Skimmia: Ook een groenblijvende schaduwstruik, met rode bessen of knoppen in de winter.
• Mahonie: Gele bloei in de winter naast het gespikkelde blad, in dezelfde schaduw.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdraagt schaduw en past onder grote bomen zoals: ginkgo, vederesdoorn, es, valse christusdoorn, spaanse aak, witte esdoorn

Hoe en wanneer plant je een broodboom?

1. Plant in het voorjaar (april–mei) of in de vroege herfst (september–oktober), met kluit of uit pot.
2. Wil je bessen, plant dan een vrouwelijke plant met een mannelijke in de buurt, of kies een ras dat alleen bessen draagt, zoals ‘Rozannie’.
3. Graaf een ruim plantgat en meng er wat compost door.
4. Geef ruim water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig, behalve in een pot.

Bemesten

Wat compost in het voorjaar.

Mulch

Een laag bladcompost houdt de grond onder bomen vochtig.

Bessen

Laat ze hangen: ze kleuren de struik de hele winter, maar houd kleine kinderen in het oog.

Tip: Een bonte broodboom licht een donkere hoek op als een lamp: zet hem tegen een muur in de schaduw of onder bomen, niet in de zon.

Wanneer snoei je een broodboom?

Snoeimaanden: april–mei.

Wanneer: In april–mei.

Hoe:

• Knip te lange takken met een snoeischaar terug tot net boven een blad: met een heggenschaar doorgeknipte bladeren worden bruin aan de randen.
• Een te grote of kale struik mag je stevig terugzetten; hij loopt weer uit op oud hout.
• Snoei weinig bij vrouwelijke planten: elke tak die je wegknipt, draagt geen bessen meer.

Let op: April–mei valt in het broedseizoen: kijk vóór het snoeien of er geen vogels in de struik nestelen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Halfhoutige stekken van 10–15 cm wortelen in de late zomer vlot in een pot onder glas of folie. Een stek is mannelijk of vrouwelijk, net als de moederplant.

Hoe komt een broodboom de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard in België en Nederland.
• Bij strenge vorst kunnen bladeren en scheuttoppen zwart worden; knip ze in april weg, de struik loopt weer uit.
• Op vrouwelijke planten hangen de rode bessen de hele winter.

Ziektes en plagen

• Verbrand blad: Bruine of zwarte vlekken op het blad in de volle zon. Zet hem op een schaduwrijkere plek.
• Zwarte scheuttoppen: Na strenge vorst of op natte grond worden scheuttoppen en bladeren zwart. Knip ze weg en zorg voor goed doorlatende grond.
• Geen bessen: Alleen vrouwelijke planten dragen bessen, en dan nog alleen met een mannelijke in de buurt.

Het jaar rond

• Januari: Rode bessen op vrouwelijke planten.
• Maart: Bloei: kleine paarsbruine bloempjes.
• April: Snoeien; vorstschade wegknippen; planten.
• Mei: Laatste snoeimaand; planten.
• Augustus: Halfhoutige stekken nemen.
• September: Planten met kluit of uit pot.
• November: De bessen kleuren rood.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Taaie, groenblijvende struik voor diepe schaduw, ook onder bomen en in stadstuinen.

Let op: Bessen en blad zijn giftig.

Wist je dat?

• De eerste struiken in Europa waren allemaal vrouwelijk en droegen nooit bessen; pas toen plantenjager Robert Fortune rond 1860 mannelijke planten uit Japan meebracht, kwamen de rode bessen.
• In de 19e eeuw werd hij een lieveling van de stadstuinen: hij verdroeg roet, rook en schaduw.