Californische cipres

Hoe herken je een Californische cipres?

Groeivorm

Wintergroene conifeer van 15–30 m met een smalle, kegelvormige kroon en een overhangende top.

Blad

Schubbladeren in platte, varenachtige twijgjes; onderaan vaak met witte X- of Y-vormige vlekjes. Gekneusd ruiken ze harsig, wat naar peterselie.

Schors

Roodbruin, in platen of repen.

Kegels

Bolronde kegeltjes van ongeveer 8–10 mm met schildvormige schubben (zoals een voetbal); eerst blauwgroen berijpt.

Verschil met de levensboom

De levensboom heeft langwerpige kegeltjes die als een bloempje openen, en een top die recht omhoog staat.

Verschil met de leylandcipres

De leylandcipres, veel gebruikt in hagen, heeft twijgjes die niet in één plat vlak liggen en grotere kegels.

Snoeien: mei–juni en augustus–september

Herkennen per kenmerk: Schubjes in plaats van naalden

Lijkt op, maar is het niet

• Levensboom Thuja: langwerpige kegeltjes die als een bloempje openen, top recht omhoog. Verschil met levensboom
• Leylandcipres (× Cuprocyparis leylandii): veel in hagen, twijgjes niet in één plat vlak, grotere kegels.

Waarom in je tuin?

• Een dichte, wintergroene haag in veel kleuren: groen, blauw of goudgeel.
• Honderden tuinvormen, van smalle zuilen tot dwergen voor de rotstuin of een pot.
• Groeit op bijna elke grond, in zon of halfschaduw.
• In een dichte cipressenhaag vinden vogels nestplaatsen en beschutting in de winter.

Waar staat een Californische cipres graag?

• Zon tot halfschaduw; goudgele vormen kleuren het mooist in de zon.
• Goed doorlatende grond die niet uitdroogt; geen natte voeten, want dan rotten de wortels.
• Als haag past hij in elke tuin; als vrijstaande boom wordt de soort 5 m breed en veel te hoog voor een kleine tuin.
• Voor een kleine tuin of een pot: kies een dwergvorm of een smalle zuilvorm.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Winterheide: Bloeit in de late winter en het vroege voorjaar tussen dwergvormen, en verdraagt ook kalkrijke grond.
• Japanse esdoorn: Fijn, rood of oranje blad en herfstkleur naast blauwe of goudgele cipressen.
• Rododendron: Bloeit in het voorjaar voor een donkere cipressenhaag; samen op zure grond die niet uitdroogt.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een Californische cipres?

1. Plant met kluit of uit pot in september–oktober of in maart–april.
2. Voor een haag: 2–3 planten per meter, naargelang de maat.
3. Maak de grond los en meng er compost door; zware klei maak je luchtiger, zodat er geen water blijft staan.
4. Zet de planten even diep als ze stonden en geef meteen ruim water; houd de grond het eerste jaar vochtig.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte, en ook later in lange droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar wat compost of organische mest; meer is niet nodig.

Mulch

Een laag houtsnippers aan de voet houdt de grond vochtig en het onkruid weg.

Hoogte

Bepaal op tijd hoe hoog de haag mag worden en knip de top dan elk jaar in.

Tip: Lees bij een tuinvorm goed hoe groot hij na tien jaar wordt: sommige ‘dwergconiferen’ worden met de jaren toch enkele meters hoog.

Wanneer snoei je een Californische cipres?

Snoeimaanden: mei–juni en augustus–september.

Wanneer: Hagen knip je in mei–juni en eind augustus, uiterlijk half september.

Hoe:

• Nooit tot in het bruine hout: dat loopt niet meer uit. Knip elk jaar, zodat je altijd in het groen blijft.
• Houd de haag bovenaan iets smaller dan onderaan, zodat er overal licht komt.
• Bij vrijstaande bomen en tuinvormen haal je alleen dode takken en dubbele toppen weg.

Let op: Kijk eerst of er geen vogels in de haag broeden, en knip niet bij felle zon of droogte.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Trek in augustus–september een zijtakje met een hieltje van de tak en laat het wortelen in stekgrond onder glas. Tuinvormen vermeerder je alleen zo: uit zaad komen ze niet echt terug.

Hoe komt een Californische cipres de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Schud natte sneeuw van hagen en zuilvormen: anders buigen de takken open.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De grootste vijand: op natte grond verkleuren takken of hele planten bruin en sterven ze af (Phytophthora). Plant op goed doorlatende grond en zet geen nieuwe cipres op dezelfde natte plek.
• Droogte: Bruine plekken na een droge zomer, vooral bij jonge hagen. Geef water en mulch de grond.
• Spint: Doffe, grijsgele twijgjes met fijne spinseltjes in warme, droge zomers. Spuit de haag af met water.
• Kale plekken: Na te diep snoeien of bij te weinig licht onderaan wordt de haag kaal. Die plekken groeien niet meer dicht: knip voortaan minder diep.

Het jaar rond

• Maart: Planten (maart–april); compost aan de voet.
• April: Jonge hagen water geven bij een droog voorjaar.
• Mei: Eerste knipbeurt (mei–juni), als er geen vogels meer broeden.
• Juni: Knippen kan nog.
• Juli: Water in lange droge periodes; let op spint.
• Augustus: Tweede knipbeurt eind augustus; stekken nemen.
• September: Laatste knipbeurt uiterlijk half september; plantseizoen begint.
• December: Natte sneeuw van hagen en zuilvormen schudden.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Haagplant en sierconifeer in veel kleuren en vormen.

Hout

In zijn thuisland (‘Port Orford cedar’) een gewaardeerd, duurzaam hout.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Er bestaan honderden tuinvormen, van blauw en goudgeel tot dwergachtig.
• In zijn thuisland heet hij ‘Port Orford cedar’; daar is het een gewaardeerd, duurzaam hout.
• De Engelse naam ‘Lawson cypress’ verwijst naar de Schotse kwekerij Lawson, die de soort in de 19e eeuw in Europa verspreidde.
• De naam Lawsoncipres eert Charles Lawson, een kweker uit Edinburgh die de boom vanaf 1854 in Europa in de handel bracht.
• Chamaecyparis betekent ‘dwergcipres’, maar in zijn kleine natuurlijke gebied in Oregon en Noord-Californië wordt hij meer dan 50 meter hoog.