Vogelkers

Hoe herken je een vogelkers?

Groeivorm

Kleine boom of grote struik van 5–15 m met een losse, ronde kroon van zo’n 8 m breed.

Blad

Verspreid, elliptisch, 6–12 cm, dun en dof, fijn en scherp gezaagd; kliertjes bovenaan de bladsteel.

Schors

Grijsbruin, ruikt onaangenaam bij beschadiging.

Bloem

Lang hangende trossen witte, sterk geurende bloemen in april–mei.

Vrucht

Zwarte, bittere kersjes in de zomer.

Verschil met de Amerikaanse vogelkers

De Amerikaanse vogelkers heeft glanzend, leerachtig blad met bruine haartjes langs de middennerf en bloeit later, in mei–juni.

Bloei: april–mei · Snoeien: juni–augustus

Herkennen per kenmerk: Witte bloesem · Hangende bloemtrossen · Zwarte bessen

Lijkt op, maar is het niet

• Amerikaanse vogelkers Prunus serotina: glanzend leerachtig blad met bruine haartjes langs de middennerf. Verschil met Amerikaanse vogelkers

Waarom in je tuin?

• Een van de mooiste inheemse bloesembomen: lange, geurige trossen in april–mei.
• Vroege bloesem voor insecten, kersjes voor vogels.
• Gemaakt voor vochtige en natte tuinen, waar veel bloesembomen het moeilijk hebben.
• Het inheemse alternatief voor de invasieve Amerikaanse vogelkers.

Waar staat een vogelkers graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Vochtige tot natte, voedselrijke grond, zoals langs een beek, sloot of vijver; op droge grond kwijnt hij.
• Reken op 5–15 m hoog en een kroon van zo’n 8 m: geschikt voor een middelgrote tot grote tuin, een houtkant of een bosrand.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

12 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Zwarte els: Een andere inheemse boom van natte grond: samen een houtkant langs een beek of sloot.
• Gelderse roos: Een inheemse struik voor vochtige grond, met witte bloemschermen in mei en rode bessen.
• Boswilg: Zilveren katjes in maart, de vogelkers bloeit in april–mei: samen een lange voorjaarsbloei voor bijen.
• Hazelaar: Een inheemse struik voor de onderrand, met vroeg stuifmeel en noten.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een vogelkers?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
2. Kies een jonge plant: als bosplantsoen of als kleine boom in pot.
3. Koop hem bij een kwekerij met inheems plantgoed, en controleer of het niet de Amerikaanse vogelkers is.
4. Meng wat compost door de grond en geef water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; op een vochtige plek daarna niet meer.

Bemesten

Een laagje compost of bladaarde in het voorjaar volstaat.

Stippelmot

Spinsels met rupsen in mei–juni zijn onschuldig: niet spuiten. De boom loopt in de zomer vanzelf opnieuw in blad.

Vogels

Laat de kersjes hangen: lijsters, roodborsten en andere vogels eten ze in de zomer.

Tip: Koop een vogelkers bij een kwekerij met inheems plantgoed: zo ben je zeker dat het niet de invasieve Amerikaanse vogelkers is. Wil je nog langere bloemtrossen, kies dan het ras ‘Watereri’.

Wanneer snoei je een vogelkers?

Snoeimaanden: juni–augustus.

Wanneer: In de zomer, bij droog weer.

Hoe:

• Weinig snoei nodig: haal alleen dode, zieke of hinderlijke takken weg, net buiten de takkraag.
• Spinsels van de stippelmot zijn onschuldig: je hoeft er niet voor te snoeien, de boom loopt vanzelf opnieuw in blad.

Let op: Snoei niet in de herfst of winter: zoals bij andere kersen geven zaagwonden dan kans op loodglans.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal de pitten uit rijpe kersjes, spoel ze schoon en zaai ze in de herfst buiten in een bak: ze moeten een winter in de kou staan voor ze kiemen.

Zaailingen

Onder en rond een vogelkers vind je soms zaailingen uit pitten die vogels lieten vallen; verplant ze in de winter.

Hoe komt een vogelkers de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter herken je hem aan de spitse, bruine knoppen en de onaangename geur als je een twijg breekt.

Ziektes en plagen

• Vogelkersstippelmot: In mei–juni is de boom soms helemaal ingesponnen en kaalgevreten. Dat ziet er dramatisch uit, maar is onschuldig: de boom loopt vanzelf opnieuw in blad.
• Bladluis: De vogelkers is in de winter en het voorjaar waardplant van een bladluis die in de zomer naar grassen en granen trekt. Wat gekruld blad in het voorjaar is onschuldig.
• Loodglans: Zilverig blad en afstervende takken. Snoei alleen in de zomer bij droog weer, en zaag aangetaste takken weg tot in het gezonde hout.
• Droogte: Op een te droge plek krijgt het blad bruine randen en valt het vroeg. Kies een vochtige plek of geef water.

Het jaar rond

• Maart: Laatste plantmaand.
• April: Bloei: lange, geurige trossen voor insecten.
• Mei: Spinsels van de stippelmot: niet ingrijpen.
• Juni: Snoeien kan, bij droog weer.
• Juli: Kersjes voor de vogels; de boom loopt opnieuw in blad na de stippelmot; zomersnoei.
• Augustus: Laatste snoeimaand; pitten oogsten.
• Oktober: Pitten buiten zaaien.
• November: Plantseizoen begint.

Wat kan je ermee?

Voor de natuur

Vroege bloesem voor insecten, kersjes voor vogels.

Tuin en landschap

Mooie bloeiende boom voor natte tuinen.

Let op: De kersjes zijn bitter; pitten en blad bevatten blauwzuur.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Rupsen

Waardplant: rupsen van vlinders of nachtvlinders eten van het blad.

Zweefvliegen

Open bloemen voor zweefvliegen; veel van hun larven eten bladluizen.

Wist je dat?

• In sommige jaren is de hele boom ingesponnen door de rupsen van de vogelkersstippelmot. De boom herstelt daarvan.
• De naam zegt het al: de bittere kersjes zijn niets voor ons, maar lijsters, roodborsten en spreeuwen eten ze graag.
• Hij is familie van de zoete kers en de laurierkers: alle drie horen ze bij het geslacht Prunus, en net als de laurierkers bloeit hij in trossen.
• Een bladluis (Rhopalosiphum padi) overwintert als eitje op vogelkers en vliegt in de lente naar grassen en granen, waar ze een bekende plaag is.
• In Rusland spreekt men van ‘vogelkerskou’: een koude periode in mei die vaak samenvalt met de bloei van deze boom.