Witte abeel

Hoe herken je een witte abeel?

Groeivorm

Grote boom van 15–30 m met een brede, vaak onregelmatige kroon; vormt veel worteluitlopers en groeit daardoor vaak in groepjes.

Blad

Verspreid; op lange loten handvormig met 3–5 lobben, op korte loten eirond en golvend getand. Onderzijde en jonge twijgen wit viltig.

Schors

Witgrijs met rijen donkere, ruitvormige lenticellen; onderaan de stam donker en gegroefd.

Bloem

Katjes in maart; mannelijke en vrouwelijke katjes groeien op aparte bomen.

Vrucht

Pluizige zaadjes in mei, alleen aan vrouwelijke bomen.

Verschil met de grauwe abeel

De grauwe abeel (Populus × canescens) is een kruising met de ratelpopulier: minder diep gelobd en grijs in plaats van wit viltig.

Bloei: maart · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Handvormig blad · Witte of zilveren onderkant · Witte stam

Lijkt op, maar is het niet

• Grauwe abeel (Populus × canescens): kruising met ratelpopulier: minder diep gelobd en grijs in plaats van wit viltig.

Waarom in je tuin?

• Zilverwit glinsterend blad in de wind, en een witgrijze stam.
• Een sterk windscherm aan de kust: verdraagt wind, zeewind en arme zandgrond.
• Groeit snel en legt met zijn wortels zand en losse grond vast.
• Groeit op bijna elke grond, van droog zand tot vochtige grond.

Waar staat een witte abeel graag?

• Volle zon.
• Bijna elke grond, van droog duinzand tot vochtige grond langs water; verdraagt wind en zeewind.
• De wortels zoeken water en kunnen riolering, drainage en funderingen beschadigen: houd ruim afstand (20 m of meer) van gebouwen en leidingen, zeker op klei.
• Vormt worteluitlopers, tot ver van de stam: niet naast een gazon, border of terras. Wel geschikt als windscherm aan de kust, in een park of op een groot terrein.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog tot nat

Grootte

25 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Duindoorn: Een inheemse struik voor de kust, met oranje bessen: samen een windscherm in lagen.
• Duinroos: Een lage duinroos met witte bloemen in mei–juni, voor de zonnige rand.
• Kruipwilg: Een lage wilg van de duinen die het zand mee vastlegt.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een witte abeel?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of met kluit; jonge bomen slaan makkelijk aan.
2. Plant hem niet in een kleine tuin of vlak bij de buren: de uitlopers houden zich niet aan de perceelgrens.
3. Voor een windscherm: zet de bomen in een rij, met lage, windvaste struiken zoals duindoorn ervoor.
4. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast; aan de kust is dat zeker nodig.
5. Geef water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte.

Bemesten

Niet nodig.

Uitlopers

Maai of knip worteluitlopers regelmatig weg, zo dicht mogelijk bij de grond.

Controle

Laat een oude boom bij een pad of gebouw regelmatig nakijken: het zachte hout breekt makkelijk bij storm.

Tip: Plant je toch een witte abeel op een groot terrein? Zet dan meteen een wortelscherm aan de kant van gazon of gebouwen: achteraf uitlopers bestrijden is veel meer werk.

Wanneer snoei je een witte abeel?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Maai of knip worteluitlopers regelmatig weg.
• Zware snoei lokt nog meer uitlopers uit: snoei zo weinig mogelijk en haal enkel dode, gebroken en hinderlijke takken weg.
• Geef een jonge boom vorm met één doorgaande stam.

Let op: Na het kappen van een witte abeel schieten er overal nieuwe uitlopers uit de wortels op: blijf ze nog jaren wegmaaien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Worteluitlopers

Steek in de winter een uitloper met een stuk wortel los van de moederboom en plant hem apart.

Hoe komt een witte abeel de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard, ook op een open, winderige plek aan de kust.
• In de winter valt de witgrijze stam met zijn donkere ruitjes het best op.

Ziektes en plagen

• Worteluitlopers: Jonge scheuten in gazon en borders en zelfs tussen tegels, tot ver van de boom. Maai of knip ze regelmatig weg; bij een nieuwe aanplant helpt een wortelscherm.
• Wortelschade: Wortels in riolering en drainage, en scheuren in funderingen op klei. Plant op ruime afstand van gebouwen.
• Takbreuk: Het zachte hout breekt makkelijk bij storm, vooral bij oude bomen. Laat dode en zwakke takken op tijd weghalen.
• Pluis: Vrouwelijke bomen geven in mei veel pluis, dat goten en vijvers kan vullen. Onschuldig.

Het jaar rond

• Januari: Dode takken weghalen; uitlopers met wortel lossteken om te verplanten.
• Februari: Planten van wortelgoed; vormsnoei bij zacht weer.
• Maart: Katjes; laatste maand voor snoei en planten.
• Mei: Pluis aan vrouwelijke bomen; eerste uitlopers wegmaaien.
• Juni: Uitlopers in gazon en borders wegmaaien.
• Augustus: Uitlopers wegknippen; jonge bomen water bij droogte.
• Oktober: Bladval: hark het blad van gazon en paden.
• November: Plantseizoen begint; wintersnoei kan.
• December: Dode en gebroken takken weghalen.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Windscherm aan de kust; legt met zijn wortels zand vast.

Hout

Licht, zacht hout.

Let op: Vormt veel worteluitlopers in gazons en borders.

Goed voor dieren

Rupsen

Waardplant: rupsen van vlinders of nachtvlinders eten van het blad.

Wist je dat?

• Vormt veel worteluitlopers en groeit daardoor vaak in groepjes, vooral in de kuststreek.
• Een groepje witte abelen is vaak één plant: de bomen zijn uitlopers van dezelfde wortels.
• De naam ‘abeel’ komt via het Oudfrans van het Latijnse albellus, ‘witachtig’.
• Het woord abeel komt via het Oudfrans van het Latijnse albellus, ‘witachtig’. Ook in het Engels heet de boom soms ‘abele’.
• Zoals alle populieren is de witte abeel tweehuizig: mannelijke en vrouwelijke katjes groeien op aparte bomen.