Grauwe abeel

Hoe herken je een grauwe abeel?

Groeivorm

Boom van 20–30 m met een brede, ronde kroon van zo’n 15 m; vormt vaak een bosje van worteluitlopers rond de stam.

Blad

Verspreid; op korte loten rondachtig tot eivormig, 4–8 cm, onregelmatig grof getand; op lange loten groter en wat gelobd. Onderzijde grijs viltig, later vaak bijna kaal.

Schors

Witgrijs met rijen donkere, ruitvormige lenticellen; onderaan de stam donker en gegroefd.

Bloem

Grijze, harige katjes in maart, vóór het blad.

Vrucht

Pluizige zaadjes in mei, aan vrouwelijke bomen.

Verschil met de witte abeel

De witte abeel heeft op lange loten diep gelobd blad, als een esdoornblad, met een spierwit viltige onderkant.

Verschil met de ratelpopulier

De ratelpopulier heeft een bijna rond, kaal blad dat bij de minste wind trilt.

Bloei: maart · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Witte of zilveren onderkant · Witte stam

Lijkt op, maar is het niet

• Witte abeel Populus alba: blad op lange loten diep gelobd als een esdoornblad, onderaan spierwit viltig. Verschil met witte abeel
• Ratelpopulier Populus tremula: bijna rond, kaal blad dat bij de minste wind trilt. Verschil met ratelpopulier

Waarom in je tuin?

• Snelgroeiend en windvast: een vlug windscherm op ruime grond.
• Verdraagt natte en droge, zandige grond, en legt met zijn wortels de bodem vast.
• De witgrijze stam met ruitvormige lenticellen is het hele jaar mooi.
• Belangrijk voor insecten; oude stammen worden door spechten gebruikt.

Waar staat een grauwe abeel graag?

• Volle zon.
• Niet kieskeurig: natte of droge grond, zand, leem of klei.
• Reken op 20–30 m hoog en een kroon van zo’n 15 m, plus uitlopers tot ver van de stam: alleen voor een park, een houtkant, een windscherm of een ruim erf.
• Houd ruim afstand van huizen, rioleringen en drainage: de wortels zoeken water.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog tot nat

Grootte

25 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Ruwe berk: Een andere lichte pionier voor zandgrond; samen vormen ze vlug een bosrand.
• Eenstijlige meidoorn: Maakt een windscherm of houtkant onderaan dicht.
• Hondsroos: Bloeit in juni en geeft rode rozenbottels; vult de zoom van een houtkant.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een grauwe abeel?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
2. Jonge bomen of afgestoken worteluitlopers slaan het best aan.
3. Voor een windscherm plant je ze enkele meters uit elkaar; de uitlopers vullen de gaten vanzelf.
4. Plant hem bij voorkeur in grasland dat je regelmatig maait: zo houd je de uitlopers in toom.

Verzorgen

Uitlopers

Maai ze in gazon en grasland regelmatig weg; in een houtkant of bosje mag je ze laten staan.

Water

Alleen het eerste jaar bij langdurige droogte.

Bemesten

Niet nodig.

Controle

Laat oude bomen langs wegen en paden nakijken op afbrekende takken.

Tip: Zoek je een boom voor een natte of zandige plek in een gewone tuin? Kies dan liever een zwarte els (nat) of een ruwe berk (zand), en bewaar de grauwe abeel voor een windscherm of houtkant waar uitlopers welkom zijn.

Wanneer snoei je een grauwe abeel?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Weinig snoei nodig: geef een jonge boom één doorgaande leider en haal kruisende takken weg.
• Maai worteluitlopers regelmatig weg; zware snoei lokt nog meer uitlopers uit.

Let op: Een grauwe abeel kappen lost de uitlopers niet op: de wortels lopen dan juist massaal uit. Blijf ze daarna nog enkele jaren wegmaaien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Worteluitlopers

Steek in de winter een uitloper met een flink stuk wortel af en plant hem op zijn nieuwe plek.

Hoe komt een grauwe abeel de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard en windvast.
• In de winter valt de witgrijze stam met de donkere, ruitvormige lenticellen extra op.

Ziektes en plagen

• Worteluitlopers: Duiken op tot ver van de boom, in gazons en borders. Regelmatig maaien of afknippen is de enige oplossing; uittrekken of de boom kappen maakt het erger.
• Roest: Oranje sporenhoopjes op de onderkant van het blad in de nazomer. Onschuldig.
• Grote populierenboktor: De larven boren gangen in de stam; boormeel onderaan de stam verraadt ze. Een gezonde boom leeft er meestal mee.

Het jaar rond

• Januari: Snoeien als het nodig is; uitlopers afsteken om te verplanten.
• Februari: Snoeien; plantseizoen als het niet vriest.
• Maart: Grijze katjes; laatste maand om te snoeien en te planten.
• Mei: Pluis van vrouwelijke bomen.
• Juni: Uitlopers in het gras wegmaaien.
• September: Uitlopers nog eens wegmaaien.
• November: Plantseizoen; snoeien kan weer.
• December: Snoeien als het nodig is.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Snelgroeiende, windvaste boom voor natte en zandige grond; legt met zijn wortels de bodem vast.

Voor de natuur

Belangrijk voor insecten; oude stammen worden door spechten gebruikt.

Let op: Vormt veel worteluitlopers, ook ver van de boom in gazons en borders.

Wist je dat?

• Een natuurlijke kruising van witte abeel en ratelpopulier. Hij vormt veel worteluitlopers, waardoor één boom kan uitgroeien tot een heel bosje.
• Het woord ‘abeel’ komt via het Oudfrans van het Latijnse albellus, ‘witachtig’, naar de lichte stam en bladonderkant.