Japanse zelkova

Hoe herken je een Japanse zelkova?

Groeivorm

Boom van 15–25 m met een korte stam en schuin opgaande takken in een vaasvorm; kroon zo’n 12 m breed.

Blad

Verspreid, 5–12 cm, elliptisch met een lange spitse top, enkel gezaagd met 8–14 paar regelmatige, spitse tanden; nauwelijks scheve voet. Herfstkleur geel tot oranjerood.

Schors

Glad en grijs met lenticellen, zoals een beuk; bij oudere bomen in plakjes afschilferend, met oranjebruine vlekken.

Bloem

Onopvallende, groenige bloempjes in april, met het blad.

Vrucht

Kleine, ongevleugelde steenvruchtjes van 4–5 mm.

Verschil met de gladde iep

De gladde iep heeft dubbel gezaagd blad met een sterk scheve voet en ronde, gevleugelde vruchtjes.

Verschil met de haagbeuk

De haagbeuk heeft dubbel gezaagd, geplooid blad en nootjes aan drielobbige vleugelblaadjes.

Bloei: april · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Afbladderende schors

Lijkt op, maar is het niet

• Gladde iep Ulmus minor: dubbel gezaagd blad met een sterk scheve voet en ronde, gevleugelde vruchtjes. Verschil met gladde iep
• Haagbeuk Carpinus betulus: dubbel gezaagd, geplooid blad en nootjes aan drielobbige vleugelblaadjes. Verschil met haagbeuk

Waarom in je tuin?

• Een elegante, vaasvormige kroon die onder zich ruimte laat voor een pad of een straat.
• Mooie herfstkleuren, van geel tot oranjerood.
• Veel minder gevoelig voor de iepziekte dan onze iepen.
• Verdraagt wind en stadsomstandigheden goed.

Waar staat een Japanse zelkova graag?

• Volle zon.
• Bijna elke goed doorlatende grond die niet uitdroogt; kalk is geen probleem.
• Verdraagt wind en stadslucht goed: een goede straat- en laanboom.
• Reken op 15–25 m hoog en een kroon van zo’n 12 m: voor een ruime tuin, een park of een laan.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 12 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Japanse esdoorn: Past in de lichte schaduw naast de vaasvormige kroon; samen mooie herfstkleuren.
• Japanse sierkers: Een andere Japanse boom, met voorjaarsbloei, voor een laan of een ruime tuin.
• Kleine maagdenpalm: Groenblijvende bodembedekker voor onder de kroon.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een Japanse zelkova?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
2. Kies voor een straat of een smallere plek een ras met een smalle vaasvorm, zoals ‘Green Vase’.
3. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast; haal paal en band na 2–3 jaar weg.
4. Geef ruim water na het planten en de eerste twee zomers bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste jaren bij droogte; daarna redt hij zich.

Bemesten

Niet nodig.

Vormsnoei

Begeleid een jonge boom naar een stevig gestel: kies enkele goed verdeelde gesteltakken met brede takhoeken.

Controle

Kijk bij oudere bomen naar scheuren in nauwe vorken, zeker boven paden of parkeerplaatsen.

Tip: Zoek je een vervanger voor een iep in een laan of op een plein? De Japanse zelkova heeft een even elegante kroon en is veel minder gevoelig voor de iepziekte; kies ‘Green Vase’ als je een smallere kroon wil.

Wanneer snoei je een Japanse zelkova?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Weinig snoei nodig. Begeleid een jonge boom naar een stevig gestel: nauwe takhoeken scheuren later uit.
• Haal bij een jonge boom concurrerende takken met een nauwe vork tijdig weg, zolang ze nog dun zijn.
• Een straatboom kan je in de winter geleidelijk opkronen.

Let op: Wacht niet te lang met vormsnoei: een nauwe vork met ingegroeide schors is bij een oude boom niet meer te herstellen en kan uitscheuren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai de vruchtjes in de herfst in een zaaibak buiten; ze kiemen in het voorjaar. Rassen zoals ‘Green Vase’ worden door de kweker vegetatief vermeerderd.

Hoe komt een Japanse zelkova de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter herken je hem aan de vaasvormige kroon met fijne twijgen en de gladde, grijze stam.

Ziektes en plagen

• Nauwe takhoeken: Takken met een smalle vork kunnen later uitscheuren. Corrigeer dat bij jonge bomen met vormsnoei.
• Iepziekte: Veel minder gevoelig dan onze iepen, maar niet helemaal immuun. Verwelken takken plots in de zomer, laat dan een boomverzorger kijken.
• Droogte bij jonge bomen: Een pas geplante boom heeft de eerste zomers water nodig, anders verdort het blad.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei in de winterrust.
• Februari: Vormsnoei; plantseizoen als het niet vriest.
• Maart: Laatste maand voor vormsnoei en planten.
• April: Bladuitloop en onopvallende bloei.
• Juli: Jonge bomen water geven bij droogte.
• Oktober: Herfstkleur: geel tot oranjerood.
• November: Plantseizoen; vormsnoei kan weer.
• December: Vormsnoei en opkronen in de winterrust.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Straat- en parkboom met een vaasvormige kroon en mooie herfstkleuren.

Hout

In Japan (‘keyaki’) een gewaardeerd hout voor tempels, meubels en taikotrommels.

Ook gebruikt voor

Ook als bonsai.

Wist je dat?

• Familie van de iep, maar veel minder gevoelig voor de iepziekte; daarom staat hij vaak waar vroeger iepen stonden.
• In Japan (‘keyaki’) is het hout gewaardeerd voor tempels, meubels en taikotrommels.
• De naam zelkova komt uit het Georgisch, de taal van een deel van de Kaukasus, waar een verwante soort groeit.