Haagbeuk

Hoe herken je een haagbeuk?

Groeivorm

Boom van 15–25 m met een brede, dichte kroon van zo’n 12 m; vaak als geknipte haag, leiboom of hakhout.

Blad

Verspreid, eivormig spits, 5–10 cm, scherp dubbel gezaagd, met 10–15 paar evenwijdige nerven waartussen het blad geplooid is. Herfstkleur geel.

Schors

Grijs en glad, met gedraaide richels alsof er spieren onder zitten. Knoppen spits en tegen de twijg aangedrukt.

Bloem

Katjes in april–mei, samen met het blad: hangende mannelijke katjes en kleine, groene vrouwelijke aan de toppen van de twijgen.

Vrucht

Nootjes aan een drielobbig vleugelblaadje, in hangende trossen.

Verschil met de beuk

De beuk heeft een gave bladrand en lange, afstaande knoppen.

Bloei: april–mei · Snoeien: juni–september en november–februari

Herkennen per kenmerk: Gevleugelde zaadjes

Lijkt op, maar is het niet

• Beuk Fagus sylvatica: gave bladrand en lange, afstaande knoppen. Verschil met beuk

Waarom in je tuin?

• Een van de beste haagplanten: dicht, snoeivast en sterk, ook op zware grond en in de schaduw.
• Als haag houdt hij vaak zijn dorre bladeren tot de lente: ook in de winter heb je wat beschutting.
• Dichte hagen zijn broed- en schuilplaats voor kleine vogels.
• Inheems, winterhard en weinig vatbaar voor ziektes.
• Geschikt voor leibomen, prieeltjes en haagtunnels.

Waar staat een haagbeuk graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: hij is een van de weinige haagplanten die ook in de schaduw dicht blijven.
• Bijna elke grond die niet te droog is: zand, leem en zware klei. Op zware, nattere grond doet hij het beter dan de beuk.
• Een dichte kroon met diepe schaduw: onder een vrije boom groeien alleen schaduwplanten.
• Als vrije boom reken je op 15–25 m hoog en 12 m breed: iets voor een park of een grote tuin. Als haag houd je hem zo hoog en smal als je wil.

Licht

Zon tot schaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 12 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Beuk: Samen een gemengde haag: de beuk voor het glanzende blad, de haagbeuk voor de zwaardere of schaduwrijkere stukken.
• Spaanse aak: Een andere inheemse, snoeivaste haagplant met een gele herfstkleur, voor een gevarieerde haag.
• Eenstijlige meidoorn: Doornig en bloeiend in mei: maakt een gemengde haag nog dichter en rijker voor vogels en insecten.
• Kleine maagdenpalm: Een wintergroene bodembedekker met blauwe bloemen voor de schaduwrijke voet van een haag.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Samen een gemengde inheemse haag, goed voor vogels en insecten: eenstijlige meidoorn, sleedoorn, hazelaar, hondsroos, rode kornoelje, gelderse roos, wilde liguster, spaanse aak
• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Liever niet bij

• Zonminnende planten krijgen onder de dichte kroon te weinig licht: echte lavendel, struikhei, vlinderstruik, sleedoorn, blauwe bes, duindoorn, rimpelroos, brem

Hoe en wanneer plant je een haagbeuk?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is; wortelgoed (bosplantsoen) is voor een haag het goedkoopst.
2. Voor een haag: zo’n 3–5 planten per meter, in één rij of in zigzag in een dubbele rij voor een brede, dichte haag.
3. Werk de grond vooraf los over de hele lengte van de haag en meng er wat compost door.
4. Knip na het planten de toppen en lange zijscheuten met een derde in: zo vertakt de haag vanaf de voet.
5. Geef water na het planten en de eerste twee zomers bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Een laagje compost in het voorjaar houdt een haag dicht en groen; meer is niet nodig.

Haagvorm

Knip de haag onderaan breder dan bovenaan, zodat er licht bij de voet komt en hij onderaan dicht blijft.

Vogels

Kijk voor elke knipbeurt of er geen vogels broeden in de haag.

Tip: Wil je een inheemse haag die ook in de winter wat beschutting geeft? Kies haagbeuk: de dorre bladeren blijven vaak tot de lente hangen, en hij groeit ook op natte, zware grond waar de beuk het moeilijk heeft.

Wanneer snoei je een haagbeuk?

Snoeimaanden: juni–september en november–februari.

Wanneer: Een haag knip je eind juni en/of eind augustus. Een boom of hakhout snoei je in de winter.

Hoe:

• Knip een haag een of twee keer per jaar; met een knipbeurt eind augustus blijft hij strak tot de lente.
• Hij verdraagt zware snoei: een verwaarloosde haag kan je in de winter fors terugzetten, eventueel één kant per jaar.
• Bij een vrije boom haal je in de winter dode, kruisende en te lage takken weg, net buiten de takkraag.

Let op: Knip een haag niet als er vogels in broeden: kijk eerst goed tussen de takken.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Pluk de nootjes in de herfst, als de vleugelblaadjes bruin worden, en zaai ze buiten in een bak of zaaibed. Ze kiemen vaak pas in het tweede voorjaar.

Zaailingen

Onder een haagbeuk vind je soms zaailingen: verplant ze in de winter. Voor een hele haag koop je beter bosplantsoen.

Hoe komt een haagbeuk de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Een geknipte haag houdt vaak zijn dorre, bruine bladeren tot het nieuwe blad uitloopt in april–mei.

Ziektes en plagen

• Kale voet: Een haag die bovenaan breder is dan onderaan, wordt kaal aan de voet. Knip hem smaller naar boven toe en zet hem zo nodig in de winter terug.
• Bruine bladeren in de zomer: Bij een jonge haag meestal door droogte. Geef de eerste jaren water in droge periodes, liever grondig dan vaak.
• Rupsen in het voorjaar: Rupsen van onder meer de wintervlinder vreten in april–mei aan het jonge blad. Een gezonde haag herstelt vanzelf, en mezen eten veel rupsen.
• Bladluis: Soms luizen op de jonge scheuten. Meestal ruimen lieveheersbeestjes en vogels ze op.

Het jaar rond

• Januari: Boom of hakhout snoeien; een verwaarloosde haag fors terugzetten.
• Februari: Laatste maand voor de wintersnoei; haag planten bij open weer.
• Maart: Laatste plantmaand voor wortelgoed.
• April: Het blad loopt uit en de katjes bloeien; de dorre bladeren vallen.
• Juni: Eerste knipbeurt van de haag, eind juni; kijk eerst naar broedende vogels.
• Juli: Haag knippen kan nog; jonge hagen water geven bij droogte.
• Augustus: Tweede knipbeurt eind augustus: zo blijft de haag strak tot de lente.
• September: Laatste maand om de haag te knippen.
• November: Plantseizoen; de wintersnoei van bomen en hakhout begint.
• December: Boom of hakhout snoeien; haag planten bij open weer.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Een van de beste haagplanten, ook op zware grond; geschikt voor leibomen en prieeltjes.

Hout

Zeer hard hout (‘ijzerhout’) voor hamerstelen, schaakstukken en hakblokken; uitstekend brandhout.

Voor de natuur

Dichte hagen zijn broed- en schuilplaats voor kleine vogels.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Rupsen

Waardplant: rupsen van vlinders of nachtvlinders eten van het blad.

Egels

Beschutting en een strooisellaag vol insecten.

Wist je dat?

• Houdt als haag, net als de beuk, vaak zijn dorre bladeren tot de lente.
• Het hout is zo hard dat het ‘ijzerhout’ genoemd wordt: het werd gebruikt voor hamerstelen, schaakstukken en hakblokken, en het is uitstekend brandhout.
• Ondanks zijn naam is de haagbeuk geen familie van de beuk: hij hoort bij de berkenfamilie, net als de hazelaar en de els.
• Door zijn hardheid werd haagbeukhout vroeger gebruikt voor de houten tanden (kammen) van tandwielen in wind- en watermolens.
• In het Frans heet een haag, dreef of prieel van haagbeuken een ‘charmille’, een klassiek onderdeel van Franse kasteeltuinen.