Pluimes

Hoe herken je een pluimes?

Groeivorm

Kleine boom van 8–15 m met een ronde kroon.

Blad

Tegenoverstaand, geveerd, met 5–9 gesteelde, eivormige, gezaagde blaadjes van 5–10 cm.

Schors en knoppen

Glad en grijs, ook bij oudere bomen. Knoppen grijsbruin en fijn viltig.

Bloem

Dichte pluimen met witte, geurige bloempjes met smalle kroonblaadjes, in mei–juni.

Vrucht

Hangende trossen smalle, gevleugelde nootjes van 2–3 cm.

Verschil met de es

De es heeft dikke zwarte knoppen, meer blaadjes (9–13) en onopvallende bloemen zonder kroonblaadjes.

Verschil met de wilde lijsterbes

Bij de wilde lijsterbes staat het blad verspreid, met smallere blaadjes, en hij draagt oranjerode bessen.

Bloei: mei–juni · Snoeien: november–maart

Herkennen per kenmerk: Gevinde bladeren · Tegenoverstaande bladeren · Gevleugelde zaadjes

Lijkt op, maar is het niet

• Es Fraxinus excelsior: dikke zwarte knoppen, meer blaadjes (9–13) en onopvallende bloemen zonder kroonblaadjes. Verschil met es
• Wilde lijsterbes Sorbus aucuparia: verspreid blad met smallere blaadjes, en oranjerode bessen. Verschil met wilde lijsterbes

Waarom in je tuin?

• Rijke bloei in mei–juni, met romige, geurige pluimen.
• Topplant voor bijen in mei.
• Verdraagt droogte, kalk en de stad.
• Veel minder gevoelig voor essentaksterfte dan de gewone es.

Waar staat een pluimes graag?

• Volle zon; daar bloeit hij het rijkst.
• Goed doorlatende grond, liefst kalkrijk; hij verdraagt droogte, maar geen natte voeten.
• Reken op ongeveer 8 m breed: geschikt voor een middelgrote tuin, een voortuin of een straat.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog

Grootte

12 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Hopbeuk: Een boom uit dezelfde Zuid-Europese bossen, voor dezelfde droge, kalkrijke grond.
• Judasboom: Bloeit roze in april–mei, net voor de pluimes, en houdt ook van zon en kalk.
• Echte lavendel: Een zonnige, droge rand aan de voet van de boom, voor nog meer bijen.
• Gele kornoelje: Een struik voor kalkrijke grond, met gele bloempjes al in februari.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een pluimes?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of met kluit.
2. Kies een zonnige, warme plek.
3. Zet een steunpaal aan de windkant en geef ruim water na het planten.
4. Zoek je door essentaksterfte een vervanger voor de gewone es, dan is de pluimes een kleiner en sterker alternatief.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna redt hij zich.

Bemesten

Niet nodig.

Controle

Kijk in de zomer naar dode twijgtoppen of verwelkt blad: ook de pluimes kan, al is het zelden, essentaksterfte krijgen.

Vorm

Geef een jonge boom in de winter vorm met één stam en een regelmatige kroon.

Tip: Zoek je een es voor een kleine tuin of een straat? De pluimes blijft kleiner, bloeit rijk en is veel minder gevoelig voor essentaksterfte.

Wanneer snoei je een pluimes?

Snoeimaanden: november–maart.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).

Hoe:

• Weinig snoei nodig. Vormsnoei van een jonge boom in de winter.
• Haal kruisende en dode takken weg; zaag grote takken in drie stappen, net buiten de takkraag.

Let op: Snoei een gezonde boom niet in het voorjaar en de zomer: dan bloeit hij en broeden er vogels.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Pluk de nootjes in de herfst en zaai ze buiten in een zaaibed; ze kiemen vaak pas na een of twee winters.

Hoe komt een pluimes de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard in België en Nederland.
• In de winter herken je hem aan de grijsbruine, viltige knoppen en de gladde, grijze schors.

Ziektes en plagen

• Essentaksterfte: Veel minder gevoelig dan de gewone es. Zie je toch dode toppen of verwelkt blad, zaag die takken dan weg tot in gezond hout.
• Natte grond: Op natte, zware grond groeit hij slecht. Kies een goed doorlatende plek.
• Droogte na het planten: Een pas geplante boom heeft het eerste jaar water nodig, ook al verdraagt hij later droogte goed.

Het jaar rond

• Januari: Vormsnoei in de winterrust.
• Maart: Laatste maand voor de vormsnoei en om te planten.
• Mei: Bloei: romige, geurige pluimen vol bijen.
• Juni: De bloei loopt af.
• Juli: Kijk naar dode toppen of verwelkt blad.
• September: De gevleugelde nootjes rijpen.
• November: Plantseizoen; vormsnoei kan beginnen.
• December: Vormsnoei; dode takken weg.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Kleine bloeiende boom voor straten en tuinen; verdraagt droogte en kalk.

Voor de natuur

Topplant voor bijen in mei.

Eten en drinken

Het ingedroogde sap (‘manna’) is een zoetstof uit Sicilië.

Ook gebruikt voor

Veel minder gevoelig voor essentaksterfte dan de gewone es.

Wist je dat?

• Op Sicilië tapt men nog het zoete sap af dat uit sneden in de stam druppelt: gedroogd is dat ‘manna’, een zoetstof en mild laxeermiddel.
• De zoetstof mannitol is genoemd naar dat manna, waaruit ze voor het eerst gewonnen werd.
• Anders dan de gewone es heeft hij bloemen met echte kroonblaadjes, die insecten lokken.