Rimpelroos

Hoe herken je een rimpelroos?

Groeivorm

Dichte, stekelige struik van 1–2 m die zich met uitlopers tot een brede groep uitbreidt.

Blad

Verspreid, geveerd met 5–9 dikke, sterk gerimpelde, glanzende blaadjes; gele herfstkleur.

Stengels

Dicht bezet met fijne stekels en borstels.

Bloem

Grote (6–9 cm), geurende, roze, paarsrode of witte bloemen van juni tot september.

Vrucht

Grote, platte, tomaatrode rozenbottels (2–3 cm), rijk aan vitamine C.

Verschil met de hondsroos

Die heeft kale, niet gerimpelde blaadjes, gebogen stekels en langwerpige bottels.

Bloei: juni–september · Oogst en vruchten: juni–oktober · Snoeien: februari–maart

Herkennen per kenmerk: Gevinde bladeren · Dorens of stekels

Lijkt op, maar is het niet

• Hondsroos Rosa canina: kale, niet gerimpelde blaadjes, gebogen stekels en langwerpige bottels. Verschil met hondsroos

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot september, met geurende bloemen voor hommels en bijen.
• Grote bottels voor siroop en confituur, rijk aan vitamine C.
• Een ondoordringbare, bloeiende haag die zeewind, zout en droogte verdraagt.

Waar staat een rimpelroos graag?

• Volle zon; in de schaduw bloeit hij weinig.
• Elke goed doorlatende grond, ook arm zand; verdraagt droogte, zeewind en zout.
• Reken op 2 m breed, en meer: met uitlopers schuift hij elk jaar verder op.
• Niet aan de kust, bij de duinen of naast een natuurgebied: daar is hij invasief. Kies daar de inheemse duinroos of hondsroos.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog

Grootte

1,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Echte lavendel: Blauw tussen het roze van de rimpelroos, op dezelfde droge grond in de zon.
• Hondsroos: Samen een gemengde, stekelige haag: de hondsroos bloeit in juni, de rimpelroos de hele zomer.
• Tamarisk: Verdraagt ook wind en droogte; roze pluimen in de zomer.

Past goed bij, en liever niet bij

Liever niet bij

• Niet onder de dichte kroon van deze bomen planten: fijnspar, gewone zilverspar, kaukasische zilverspar, douglasspar, taxus, witte paardenkastanje, noorse esdoorn, gewone esdoorn

Hoe en wanneer plant je een rimpelroos?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of uit pot, en enkel ver van de kust en van natuurgebieden.
2. Voor een haag: 2–3 planten per meter.
3. Zet een stevig wortelscherm als je de uitlopers binnen wil houden.
4. Knip de stengels na het planten tot op een derde in: dan vertakt hij goed vanaf de voet.

Verzorgen

Water

Enkel het eerste jaar bij droogte.

Bemesten

Niet nodig; op arme grond groeit hij prima.

Uitlopers

Steek elk jaar de uitlopers af die te ver gaan.

Bottels

Pluk de bottels in augustus–oktober voor siroop of confituur: zo zaait hij zich ook minder uit.

Tip: Woon je aan de kust of naast een natuurgebied? Kies dan de inheemse duinroos, hondsroos of egelantier: ze bloeien even mooi, geven bottels voor de vogels en verdringen niets.

Wanneer snoei je een rimpelroos?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: Eind van de winter.

Hoe:

• Knip de oudste stengels bij de grond weg en kort de rest in.
• Een haag mag je in zijn geheel inkorten; hij loopt makkelijk weer uit vanaf de voet.
• Steek uitlopers af die te ver gaan, met wortel en al.

Let op: Draag dikke handschoenen en lange mouwen. Gooi snoeisel en uitlopers nooit in de natuur: ze slaan makkelijk weer aan.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Uitlopers

Een uitloper met wortels slaat makkelijk aan: genoeg om een gat in een haag te vullen. Vermeerder hem niet voor plekken bij de kust of in de natuur.

Hoe komt een rimpelroos de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Het blad kleurt eerst geel; de bottels blijven vaak tot in de winter hangen.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Uitlopers duiken meters verder op. Steek ze elk jaar af of plaats een wortelscherm.
• Invasief in de duinen: De bottels drijven en worden door vogels en zeewater verspreid. In de duinen vormt hij dichte struwelen waar niets anders meer groeit.
• Moeilijk weg te krijgen: Afknippen alleen helpt niet: hij loopt weer uit. Graaf de struik uit met zoveel mogelijk wortels en steek de nieuwe scheuten de jaren erna telkens weg.

Het jaar rond

• Februari: Snoei: oudste stengels weg, haag inkorten.
• Maart: Laatste maand voor snoei en planten; uitlopers afsteken.
• Juni: Bloei begint: grote, geurende bloemen.
• Augustus: Bloemen en bottels tegelijk; eerste bottels plukken.
• September: Bottels plukken voor siroop en confituur.
• Oktober: Gele herfstkleur; laatste bottels plukken.
• November: Planten en uitlopers afsteken.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Ondoordringbare, bloeiende haag die zeewind, zand en zout verdraagt.

Eten en drinken

De grote bottels voor rozenbottelsiroop en -confituur (zonder de harige pitjes).

Voor de natuur

Bloemen voor hommels en bijen, bottels voor vogels.

Let op: Aan de kust een invasieve soort: plant hem niet in de buurt van de duinen.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–september)

De sterk geurende bloemblaadjes pluk je van juni tot september, op een droge ochtend, als de bloem net helemaal open is. Ze geven een prachtige rozensiroop of rozensuiker, of gaan in een badzakje of in olie voor de huid. Knip het witte voetje van elk blaadje weg: dat smaakt bitter.

Vruchten (augustus–oktober)

De grote, vlezige bottels zijn rijp in augustus–oktober, als ze helderrood en een beetje zacht zijn. Ze hebben meer vruchtvlees dan die van de hondsroos en zijn daardoor makkelijker te verwerken tot moes, confituur of siroop. De pitjes met de haartjes moeten er altijd uit.

Bewaring

Bloemblaadjes droog je los op papier in de schaduw en bewaar je daarna in een gesloten pot. Gehalveerde, ontpitte bottels kan je drogen of invriezen.

Let op: Verwijder bij de bottels zorgvuldig de pitjes met de jeukende haartjes. Gebruik alleen bloemen en bottels van rozen die niet bespoten werden: rozen uit de bloemenwinkel of het tuincentrum zijn vaak behandeld. Aan de kust is de rimpelroos een invasieve soort: verspreid geen zaden of wortelstokken in de natuur.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Rozenblaadjessiroop (Siroop · ± 750 ml · 20 min + 1 nacht trekken)
• Rozenbalsem voor droge handen (Verzorging · ± 4 potjes van 30 ml · 30 min + 3–4 weken trekken)
• Rozenbottelconfituur (Jam · ± 3 potten · 1,5 uur)
• Rozenbottelsoep (Gerecht · 4 porties · 1 uur)
• Rozenblaadjessuiker (Andere · ± 1 pot van 400 ml · 20 min + 2 weken rijpen)

Goed voor dieren

Hommels

Nectar en stuifmeel voor hommels, ook uit diepe bloemen en vroeg in de lente.

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Werd aangeplant als stevige haag en in de duinen, maar verdringt daar nu de inheemse planten: aan de kust een invasieve soort.
• Rugosa betekent ‘gerimpeld’, naar het diep gerimpelde blad.
• De harige pitjes in de bottels gebruikten kinderen vroeger als jeukpoeder.
• De rimpelroos groeit van nature op stranden en duinen langs de kusten van Japan, Korea en Noordoost-China. Daarom voelt hij zich aan onze kust zo goed thuis.
• In China worden de geurige bloemblaadjes gebruikt voor thee, gebak en rozenjam.