Hollandse iep

Hoe herken je een Hollandse iep?

Groeivorm

Boom van 20–35 m met een brede kroon van zo’n 15 m; als laanboom vaak hoog opgekroond.

Blad

Verspreid, 7–12 cm, eivormig met spitse top en scheve voet, dubbel gezaagd; bovenzijde glad tot wat ruw, vaak glanzend. Bladsteel 5–10 mm.

Schors

Grijsbruin, in de lengte gegroefd; twijgen zonder of met weinig kurklijsten.

Bloem

Bosjes roodpaarse bloempjes in februari–maart, vóór het blad.

Vrucht

Ronde gevleugelde vruchtjes van 1,5–2 cm; het zaad ligt tussen het midden en de inkeping.

Verschil met de ruwe iep

De ruwe iep heeft groter, zeer ruw blad dat de heel korte steel bedekt.

Verschil met de gladde iep

De gladde iep heeft kleiner, glad blad aan een langere steel, en vaak kurklijsten.

Bloei: maart · Snoeien: november–februari

Herkennen per kenmerk: Scheve bladvoet

Lijkt op, maar is het niet

• Ruwe iep Ulmus glabra: groter, zeer ruw blad dat de heel korte steel bedekt. Verschil met ruwe iep
• Gladde iep Ulmus minor: kleiner, glad blad aan een langere steel, en vaak kurklijsten. Verschil met gladde iep

Waarom in je tuin?

• Een klassieke laan- en dijkboom met een brede, statige kroon.
• Verdraagt wind en een open ligging goed.
• Waardplant van de iepenpage.
• Resistente rassen geven de klassieke laaniep een nieuwe kans.

Waar staat een Hollandse iep graag?

• Volle zon.
• Bijna elke grond, het liefst voedselrijke klei of leem; kalk is geen probleem.
• Verdraagt wind goed: een klassieke boom voor dijken, grachten en open landschappen.
• Reken op 20–35 m hoog en een kroon van zo’n 15 m: alleen voor een ruime tuin, een park of een laan.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

30 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Zomereik: Samen met eik en es stond de iep vroeger in elke houtkant en langs elke dijk.
• Eenstijlige meidoorn: De klassieke haag onder en tussen laan- en dijkbomen.
• Gewone vlier: Een snelle, inheemse struik voor de rand, met bloemen en bessen voor mens en vogel.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een Hollandse iep?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
2. Plant geen gewone Hollandse iep, maar een ras dat resistent is tegen de iepziekte; vraag ernaar bij een betrouwbare kwekerij. Een zaailing of uitloper is nooit resistent.
3. Zet een jonge boom vast aan een boompaal en houd de boomspiegel de eerste jaren vrij van gras.
4. Geef water na het planten en de eerste zomers bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste jaren bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig in gewone tuingrond.

Controle

Kijk in juni–juli of er takken plots verwelken en geel of bruin worden: het eerste teken van iepziekte.

Iepenhout

Laat gesnoeide takken en gekapt hout met schors niet in de tuin liggen: daarin kweekt de iepenspintkever.

Tip: Een laan of dijk met iepen? Plant een mengeling van resistente rassen en andere boomsoorten: zo valt bij een nieuwe ziekte nooit de hele rij in één keer weg.

Wanneer snoei je een Hollandse iep?

Snoeimaanden: november–februari.

Wanneer: Alleen in de winter (november–februari).

Hoe:

• Verse snoeiwonden in lente en zomer trekken de iepenspintkever aan: snoei dus nooit in het groeiseizoen.
• Geef een jonge boom één doorgaande leider en kroon een laanboom geleidelijk op.
• Voer zieke takken af, verbrand of versnipper ze, en ontsmet je gereedschap.

Let op: Stapel geen brandhout van iep met de schors erop: de iepenspintkever kweekt in de schors van dood iepenhout.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken en enten

Rassen worden door de kweker vegetatief vermeerderd, door stek of enten: alleen zo blijven ze gelijk aan de moederboom en blijft een resistentie behouden.

Hoe komt een Hollandse iep de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard, ook aan de kust.
• De winter is het enige goede seizoen om te snoeien; eind februari verschijnen de eerste roodpaarse bloempjes.

Ziektes en plagen

• Iepziekte: Bladeren aan een tak of in de hele kroon verwelken in juni–juli, worden geel tot bruin en blijven vaak hangen; onder de schors zie je bruine strepen in het hout. Er is geen genezing: laat de boom vellen en ruim het hout met schors snel op.
• Iepenspintkever: Een kleine schorskever die kweekt in zieke en dode iepen en de schimmelsporen naar gezonde bomen brengt. Ruim dood iepenhout op.
• Bladgallen: Opgerolde bladeren of gallen op het blad, gemaakt door bladluizen. Onschuldig.

Het jaar rond

• Januari: Snoeien, alleen nu in de winter; snoeihout afvoeren.
• Februari: Laatste maand om te snoeien; de eerste bloempjes verschijnen.
• Maart: Bloei vóór het blad; nog plantseizoen.
• Juni: Kijk naar verwelkende takken (iepziekte); niet snoeien.
• Juli: Opnieuw controleren op iepziekte; jonge bomen water bij droogte.
• Oktober: Gele herfstkleur.
• November: Plantseizoen; snoeien kan weer.
• December: Snoeien in de winter; dood iepenhout opruimen.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Vroeger dé laan-, dijk- en grachtboom; plant vandaag liever een resistent ras.

Hout

Taai hout voor meubels, kisten en waterwerken.

Let op: Zeer gevoelig voor de iepziekte.

Wist je dat?

• Ondanks zijn naam geen Nederlandse uitvinding: de kruising ontstaat overal in Europa waar ruwe en gladde iep samen groeien.
• Het ras ‘Belgica’, de Belgische iep, werd vroeger in Nederland en België massaal langs lanen, dijken en grachten geplant.
• Zijn taaie hout werd gebruikt voor meubels, kisten en waterwerken.