Moseik

Hoe herken je een moseik?

Groeivorm

Grote boom van 25–35 m met een rechte stam en een brede, koepelvormige kroon van zo’n 15 m.

Blad

Verspreid, 6–12 cm, langwerpig met 4–8 paar spitse, onregelmatige lobben; bovenzijde wat ruw, onderzijde grijs behaard. Rond de knoppen lange, draadvormige steunblaadjes.

Schors

Donkergrijs en diep gegroefd in lange platen; in de groeven oranjebruin.

Bloem

Hangende, gele katjes in mei, met het jonge blad.

Vrucht

Eikels in een napje met lange, krullende schubben (vandaar mos-eik); ze rijpen pas in het tweede jaar.

Verschil met de zomereik

De zomereik heeft blad met afgeronde lobben en oortjes, geen draadjes rond de knoppen en een glad napje.

Verschil met de Amerikaanse eik

De Amerikaanse eik heeft een veel groter blad met naaldpuntige lobben en een lang gladde schors.

Bloei: mei · Snoeien: juli–augustus en november–februari

Herkennen per kenmerk: Gelobd blad (zoals een eik) · Noten, eikels en kastanjes

Lijkt op, maar is het niet

• Zomereik Quercus robur: blad met afgeronde lobben en oortjes, geen draadjes rond de knoppen en een glad napje. Verschil met zomereik
• Amerikaanse eik Quercus rubra: veel groter blad met naaldpuntige lobben en een lang gladde schors. Verschil met Amerikaanse eik

Waarom in je tuin?

• Groeit snel en wordt een statige parkboom.
• Verdraagt droogte, kalk en stadsomstandigheden beter dan onze inheemse eiken.
• Een mooie, diep gegroefde schors met oranjebruine groeven.
• Fijn ingesneden blad en eikels met een opvallend ‘harig’ napje.

Waar staat een moseik graag?

• Volle zon.
• Bijna elke grond, het liefst goed doorlatend: ook droog zand en kalkrijke grond.
• Verdraagt droogte, hitte en wind goed.
• Reken op 25–35 m hoog en een kroon van zo’n 15 m: alleen voor een park, een laan of een heel ruime tuin, op ruime afstand van gebouwen.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog

Grootte

30 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Spaanse aak: Inheemse kleine boom die net als de moseik droogte en kalk verdraagt; mooi in de rand van de kroon.
• Hulst: Groenblijvende, inheemse struik voor de halfschaduw onder grote bomen.
• Klimop: Groenblijvende bodembedekker voor de droge schaduw onder de kroon.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Houden van de zure grond onder deze boom: struikhei, rododendron, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn
• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een moseik?

1. Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is; een jonge boom slaat het best aan.
2. Graaf een ruim plantgat en knik de penwortel niet.
3. Zet een steunpaal aan de windkant en bind de stam losjes vast; haal paal en band na 2–3 jaar weg.
4. Geef ruim water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte; daarna redt hij zich, ook in droge zomers.

Bemesten

Niet nodig. Laat het blad liggen onder de boom: dat wordt vanzelf humus.

Vormsnoei

Begeleid een jonge boom naar één doorgaande stam en een stevige kroon; later is weinig snoei nodig.

Eikenprocessierups

Ook de moseik kan nesten krijgen: kijk in mei–juli op de stam en dikke takken, zeker bij een pad of speelplaats.

Tip: Kies je een eik voor de natuur, plant dan liever een inheemse zomereik of wintereik: die dragen veel meer insecten en vogels. De moseik is vooral een keuze voor droge, kalkrijke grond of een plek in de stad waar onze eiken het moeilijk hebben.

Wanneer snoei je een moseik?

Snoeimaanden: juli–augustus en november–februari.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Vormsnoei in de winter of in de zomer.

Hoe:

• Snoei vooral jong om een stevige kroon te vormen; daarna weinig.
• Kies bij een jonge boom één doorgaande leider en haal concurrerende toppen en te laag hangende takken geleidelijk weg.
• Zaag grote takken in drie stappen, net buiten de takkraag.

Let op: Zie je nesten van de eikenprocessierups? Snoei dan niet zelf, maar laat ze professioneel verwijderen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

De eikels rijpen pas in hun tweede herfst. Zaai ze vers, in oktober, 3–5 cm diep in een pot of op de plek, en laat ze niet uitdrogen.

Hoe komt een moseik de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In de winter herken je hem aan de knoppen met lange, krullende draadjes (de steunblaadjes) en aan de diep gegroefde schors met oranjebruine groeven.

Ziektes en plagen

• Eikenprocessierups: Rupsen in groepen met brandharen, in nesten op stam en takken (mei–juli). Niet aanraken; laat de nesten door een vakman verwijderen.
• Eikenmeeldauw: Witte schimmellaag op jong blad, vooral op de tweede uitloop in de zomer. Onschuldig voor een oudere boom.
• Knoppergallen: Niet op de moseik zelf: de galwesp die hij herbergt, misvormt de eikels van zomereiken in de buurt tot kleverige knoppergallen.
• Grote takken: Laat een oude boom bij paden of gebouwen om de paar jaar nakijken door een boomverzorger.

Het jaar rond

• Januari: Dode en gebroken takken weg; vormsnoei in de winter.
• Februari: Laatste maand voor vormsnoei in de winter en om te planten.
• April: Bladuitloop: niet snoeien.
• Mei: Bloei (katjes); let op nesten van de eikenprocessierups.
• Juli: Zomersnoei van jonge bomen; processierupsen blijven een aandachtspunt.
• Augustus: Zomersnoei kan nog; jonge bomen water bij droogte.
• Oktober: Rijpe eikels rapen om te zaaien.
• November: Plantseizoen begint; vormsnoei in de winter kan.
• December: Dode takken weg; vormsnoei in de winter.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Snelgroeiende parkboom die droogte en kalk goed verdraagt.

Hout

Het hout scheurt en werkt sterk; het dient vooral als brandhout.

Voor de natuur

Nodig voor de knoppergalwesp; verder minder rijk aan insecten dan onze inheemse eiken.

Wist je dat?

• Zonder moseik geen knoppergallen: de galwesp die de eikels van de zomereik misvormt, heeft voor haar tweede generatie de katjes van de moseik nodig.
• De naam moseik verwijst naar het napje met lange, krullende schubben, dat eruitziet alsof het met mos begroeid is.
• Kruisingen van de moseik met de kurkeik heten Lucombe-eik (Quercus × hispanica): half groenblijvende bomen met een dunne kurklaag, soms te zien in parken.