Servische spar

Hoe herken je een Servische spar?

Groeivorm

Zeer slanke boom van 15–30 m met een smalle, spitse kroon van zo’n 4 m; korte, hangende zijtakken die aan de punt weer omhoog buigen.

Naalden

1–2 cm, afgeplat (niet vierkant), stomp of kort gepunt en nauwelijks stekend; boven donkergroen, onder met twee opvallende witte strepen. Ze staan rondom de twijg op houtige pinnetjes.

Schors

Oranjebruin tot grijsbruin, in dunne schubjes.

Kegels

Hangend, 3–6 cm; jong blauwpaars, rijp glanzend roodbruin.

Verschil met de fijnspar

De fijnspar heeft een brede kroon, vierkante, overal groene naalden en veel grotere kegels (10–15 cm).

Verschil met de sitkaspar

De sitkaspar heeft een brede kroon, zeer scherp stekende naalden en lichtbruine kegels met gekreukte schubben.

Snoeien: augustus–september

Lijkt op, maar is het niet

• Fijnspar Picea abies: brede kroon, vierkante, overal groene naalden en veel grotere kegels (10–15 cm). Verschil met fijnspar
• Sitkaspar Picea sitchensis: brede kroon, zeer scherp stekende naalden en lichtbruine kegels met gekreukte schubben. Verschil met sitkaspar

Waarom in je tuin?

• Een slanke, verticale blikvanger die maar zo’n 4 m breed wordt.
• Verdraagt stadslucht beter dan de meeste sparren, en groeit ook op kalkrijke grond.
• De omhoog gebogen takpunten tonen de witte onderkant van de naalden: de boom lijkt zilverig te glanzen.
• Niet snoeien: de smalle vorm komt vanzelf.

Waar staat een Servische spar graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon wordt hij het dichtst.
• Bijna elke grond, ook kalkrijk, die niet te droog en niet drassig is.
• Een goede spar voor de stad: hij verdraagt vervuilde lucht beter dan de meeste sparren.
• Met een kroon van zo’n 4 m past hij ook in een kleinere tuin, maar reken op 15–30 m hoogte: niet vlak bij het huis of onder leidingen.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 4 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Winterheide: Een lage bodembedekker aan de voet, die in de winter bloeit en ook kalk verdraagt.
• Japanse esdoorn: Fijn, rood of oranje blad in de herfst naast de donkere, slanke spits.
• Rododendron: Op zure grond bloeit hij in mei in de halfschaduw naast de spar.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Houden van de zure grond onder deze boom: struikhei, rododendron, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn
• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een Servische spar?

1. Plant van oktober tot april, als de grond niet bevroren is.
2. Kies een jonge boom in pot of met kluit: die slaat beter aan dan een grote.
3. Een kerstboom met kluit laat je na de feesten eerst wennen op een koele plek, en je plant hem bij zacht weer.
4. Plant ondiep, met de bovenkant van de kluit gelijk met de grond.
5. Geef water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte; ook later in lange droge zomers, want sparren wortelen ondiep.

Bemesten

Niet nodig; laat de naalden liggen.

Mulch

Een laag houtsnippers houdt de grond koel en vochtig.

Onderste takken

Laat ze staan: een Servische spar is het mooist als hij tot op de grond groen is.

Tip: Zoek je een kerstboom met kluit die daarna de tuin in mag? Kies een Servische spar: hij blijft smal, zodat hij ook in een kleinere tuin zijn plaats vindt.

Wanneer snoei je een Servische spar?

Snoeimaanden: augustus–september.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in augustus–september.

Hoe:

• Niet snoeien: de smalle vorm komt vanzelf.
• Nooit de top wegnemen: zonder top verliest hij zijn slanke vorm. Heeft hij twee toppen, haal dan de zwakste weg.
• Niet tot in het kale hout knippen.

Let op: Een spar loopt niet uit vanuit oud, kaal hout: een kale plek blijft kaal.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Laat in de herfst gesloten kegels op een warme plek opengaan en zaai de zaden in het voorjaar in een bak.

Enten

Dwerg- en treurvormen zoals ‘Nana’ en ‘Pendula’ worden geënt of gestekt; dat is werk voor de kweker.

Hoe komt een Servische spar de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Schud natte sneeuw van jonge bomen, zodat de top niet breekt.

Ziektes en plagen

• Sitkaluis: Een groene bladluis die in de late winter de oudere naalden aanzuigt: ze worden geel en vallen af, vooral na zachte winters. De boom herstelt meestal.
• Spint: Fijne spinseltjes en dof, geelgrijs gespikkelde naalden in hete, droge zomers, vooral bij dwergvormen. Spuit de plant geregeld af met water.
• Droogte: Bruine naalden en kale plekken na een droge zomer, vooral op zand. Geef water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Januari: Kerstboom met kluit laten wennen en bij zacht weer planten.
• Maart: Plantseizoen; kijk naar gele naalden door de sitkaluis.
• Mei: De jonge kegels kleuren blauwpaars.
• Juli: Water geven bij droogte; kijk naar spint.
• Augustus: Eventueel een dubbele top wegnemen of een dwergvorm bijknippen.
• September: Laatste maand voor snoei.
• Oktober: Plantseizoen begint; rijpe kegels plukken om te zaaien.
• December: Als kerstboom met kluit: binnen koel houden en de kluit vochtig.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Slanke spar voor kleinere tuinen en parken; verdraagt stadslucht beter dan de meeste sparren.

Ook gebruikt voor

Ook als kerstboom met kluit, en in dwergvormen voor de rotstuin.

Wist je dat?

• Pas in 1875 ontdekt, in een klein gebied langs de Drina op de grens van Servië en Bosnië. Door zijn smalle vorm past hij ook in een kleine tuin.
• Hij werd ontdekt door de Servische plantkundige Josif Pančić; ‘omorika’ is het Servische woord voor spar.
• Van nature groeit hij op kalksteen, op steile hellingen en kliffen in de bergen.