Sitkaspar

Hoe herken je een sitkaspar?

Groeivorm

Boom van 30–50 m met een kegelvormige kroon van zo’n 8 m en een rechte stam.

Naalden

1,5–3 cm, stijf, afgeplat en zeer scherp gepunt; boven groen, onder met twee brede blauwwitte strepen. Ze staan rondom de twijg op houtige pinnetjes.

Schors

Grijs tot paarsgrijs, dun en in ronde schubben afschilferend.

Kegels

Hangend en bleekbruin, 6–10 cm, met dunne, papierachtige, gekreukte schubben.

Verschil met de fijnspar

De fijnspar heeft vierkante, overal groene naalden die minder steken, en langere, roodbruine kegels.

Verschil met de Servische spar

De Servische spar heeft een zeer smalle kroon, stompe naalden en kleine, paarsbruine kegels.

Snoeien: augustus–september

Herkennen per kenmerk: Stekende naalden

Lijkt op, maar is het niet

• Fijnspar Picea abies: vierkante, overal groene naalden die minder steken, en langere, roodbruine kegels. Verschil met fijnspar
• Servische spar Picea omorika: zeer smalle kroon, stompe naalden en kleine, paarsbruine kegels. Verschil met Servische spar

Waarom in je tuin?

• Een indrukwekkende, snelgroeiende boom voor een groot park of bos op vochtige, zure grond.
• Verdraagt wind en zeewind: in zijn thuisland groeit hij vlak aan de kust.
• De dichte, stekelige kroon is een veilige schuil- en nestplaats voor vogels.
• De kegels leveren zaad voor eekhoorns en kruisbekken.

Waar staat een sitkaspar graag?

• Zon tot halfschaduw.
• Zure, vochtige grond; hij houdt van een koel, vochtig klimaat met veel regen en lijdt in droge zomers.
• Ondiepe wortels: op natte of ondiepe grond kan hij bij storm omwaaien.
• Reken op 30–50 m hoog en een kroon van zo’n 8 m: alleen voor een bos, een groot park of een landgoed, niet voor een tuin.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Zure grond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

35 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Zachte berk: Een inheemse berk voor dezelfde natte, zure grond, met lichte stammen tegen het donkere naaldwerk.
• Wilde lijsterbes: Bloeit wit en draagt oranje bessen aan de zonnige bosrand.
• Gagel: Een geurige, inheemse struik voor natte, zure grond aan de rand van een sparrenbos.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Houden van de zure grond onder deze boom: struikhei, rododendron, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn
• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Liever niet bij

• Zonminnende planten krijgen onder de dichte kroon te weinig licht: echte lavendel, struikhei, vlinderstruik, sleedoorn, blauwe bes, duindoorn, rimpelroos, brem

Hoe en wanneer plant je een sitkaspar?

1. Plant van oktober tot april, als de grond niet bevroren is.
2. Kies jong bosplantsoen: kleine planten slaan veel beter aan dan grote.
3. Plant ondiep, met de bovenkant van de wortels gelijk met de grond.
4. Draag stevige handschoenen en lange mouwen: de naalden prikken venijnig.
5. Geef water na het planten en het eerste jaar bij droogte.

Verzorgen

Water

Jonge bomen in droge zomers; met zijn ondiepe wortels lijdt een spar snel onder droogte.

Bemesten

Niet nodig; laat de naalden liggen.

Mulch

Een laag houtsnippers of naalden houdt de grond koel en vochtig.

Controle

Kijk in de late winter naar gele naalden door de sitkaluis, en na droge zomers naar boorgaatjes en bruin boormeel van schorskevers.

Tip: Zoek je een spar voor een gewone tuin, kies dan de Servische spar: die blijft smal, prikt nauwelijks en groeit op bijna elke grond.

Wanneer snoei je een sitkaspar?

Snoeimaanden: augustus–september.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in augustus–september.

Hoe:

• Een bosboom: niet snoeien.
• Onderste dode takken kan je tegen de stam wegzagen, net buiten de takkraag.
• Nooit de top wegnemen en niet tot in het kale hout snoeien.

Let op: Een spar loopt niet uit vanuit oud, kaal hout: een kale plek blijft kaal.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Pluk in de herfst gesloten kegels en laat ze op een warme plek opengaan. Zaai de zaden in het voorjaar in een bak; ze kiemen makkelijk.

Hoe komt een sitkaspar de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Bij storm kan hij op natte of ondiepe grond omwaaien; natte sneeuw kan takken of de top breken.

Ziektes en plagen

• Sitkaluis: Een groene bladluis die in de late winter de oudere naalden aanzuigt: ze worden geel tot bruin en vallen af, vooral na zachte winters. De sitkaspar is er bijzonder gevoelig voor; meestal herstelt hij.
• Schorskevers: Boorgaatjes, bruin boormeel en een kroon die snel verkleurt, vooral bij bomen die door droogte verzwakt zijn. Vel aangetaste bomen snel en voer het hout af.
• Late nachtvorst: Bruine, slappe jonge scheuten na een koude nacht in april–mei. De boom loopt opnieuw uit; plant hem niet in een koude laagte.
• Droogte en storm: In droge zomers verbruint hij, bij storm waait hij om. Kies een vochthoudende, beschutte plek.

Het jaar rond

• Februari: Kijk naar gele naalden door de sitkaluis, vooral na een zachte winter.
• Maart: Plantseizoen.
• Mei: Jonge scheuten kunnen bevriezen bij late nachtvorst.
• Juli: Jonge bomen water geven bij droogte; let op schorskevers.
• Augustus: Onderste dode takken wegzagen.
• September: Laatste maand voor snoei; de kegels rijpen.
• Oktober: Plantseizoen begint; kegels plukken om te zaaien.

Wat kan je ermee?

Hout

Licht, sterk hout voor bouw, papier en klankbodems; vroeger ook voor vliegtuigen.

Let op: Prikt zo sterk dat werken eraan handschoenen vraagt; gevoelig voor de sitkaluis.

Wist je dat?

• In zijn thuisland, de Noord-Amerikaanse westkust, kan hij meer dan 90 m hoog worden. In Groot-Brittannië en Ierland is hij de belangrijkste bosbouwboom.
• Zijn lichte, sterke hout dient voor klankbodems en papier; vroeger bouwde men er ook vliegtuigen mee.
• De sitkaluis dankt haar naam aan deze spar, die er bijzonder gevoelig voor is.