Berendruif

Hoe herken je een berendruif?

Groeivorm

Kruipend, groenblijvend dwergstruikje van 5–15 cm hoog, met tapijten tot 2 m breed.

Blad

Verspreid, omgekeerd eirond tot spatelvormig, 1–3 cm, leerachtig, glanzend, gaafrandig en aan beide kanten netnervig; zonder klierstipjes.

Schors

Liggende, wortelende stengels met roodbruine, afschilferende schors.

Bloem

Witte tot roze, kruikvormige klokjes (5–6 mm) in korte, knikkende trosjes, april–juni.

Vrucht

Rode, melige bessen (6–10 mm), augustus–oktober; eetbaar maar flauw en droog.

Verschil met de rode bosbes

De rode bosbes heeft opgerichte stengeltjes, blad met een omgerolde rand en donkere klierstipjes onderaan, en sappige, zure bessen.

Bloei: april–mei · Snoeien: maart–april

Herkennen per kenmerk: Rode bessen

Lijkt op, maar is het niet

• Rode bosbes Vaccinium vitis-idaea: opgerichte stengeltjes, blad met een omgerolde rand en donkere klierstipjes onderaan, en sappige, zure bessen. Verschil met rode bosbes

Waarom in je tuin?

• Een groenblijvende bodembedekker voor droge, zure en zonnige plekken, ook op hellingen.
• Witte tot roze kruikjes in het voorjaar: vroege nectar voor hommels.
• Rode bessen in de herfst, en vaak roodbruin blad in de winter.
• Eens gevestigd vraagt hij geen water, geen mest en geen snoei.

Waar staat een berendruif graag?

• Volle zon; in de schaduw groeit hij ijl en bloeit hij weinig.
• Droge, zure, arme en goed doorlatende grond, zoals zandgrond; geen kalk en geen natte voeten.
• Ideaal voor een zonnige helling, een talud, de rand van een muurtje of een heidetuin.
• Reken na een aantal jaren op een tapijt van 1–2 m breed; hij groeit traag.

Licht

Volle zon

Grond

Zure grond

Vocht

Droog

Grootte

0,15 m hoog, 1 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Struikhei: Voor dezelfde droge, zure grond in de zon; samen een lage heidetuin.
• Brem: Een inheemse struik met gele bloemen in mei, voor dezelfde arme, zure zandgrond.
• Jeneverbes: Een inheemse, donkere conifeer die boven het lage tapijt uitsteekt.
• Grove den: Een lichte den met een tapijt berendruif eronder geeft het beeld van een noordelijk dennenbos.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Houdt van de zure grond bij: grove den, zwarte den, weymouthden, zomereik, wintereik, mammoetboom
• Houden net als deze plant van zure grond: struikhei, rododendron, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn

Liever niet bij

• Niet onder de dichte kroon van deze bomen planten: fijnspar, gewone zilverspar, kaukasische zilverspar, douglasspar, taxus, witte paardenkastanje, noorse esdoorn, gewone esdoorn

Hoe en wanneer plant je een berendruif?

1. Plant in april of in september, planten in pot: berendruif verplant slecht en slaat traag aan.
2. Koop hem bij een kwekerij; haal nooit planten uit de natuur, waar hij in onze buurlanden zeldzaam is.
3. Verstoor de kluit zo weinig mogelijk, plant even diep als in de pot en zet de planten op 40–60 cm van elkaar.
4. Meng wat zand en zure bladcompost door de plantgrond, geen mest of kalk, en giet aan met regenwater.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte regelmatig water geven, liefst regenwater; daarna verdraagt hij droogte goed.

Bemesten

Niet nodig: berendruif groeit op arme grond.

Wieden

Wied de eerste jaren goed tussen de planten, tot het tapijt gesloten is: hij groeit traag en verliest makkelijk de strijd met onkruid.

Mulchen

Een laagje dennenschors of kalkvrij grind tussen de jonge planten houdt onkruid weg en de grond koel.

Tip: Plant berendruif op een zonnige helling of talud: de liggende, wortelende stengels houden de grond vast, en na een paar jaar vraagt het tapijt geen werk meer. Wil je sneller een gesloten tapijt, zet de planten dan op 40 cm.

Wanneer snoei je een berendruif?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: In maart–april, als het nodig is.

Hoe:

• Snoei is niet nodig.
• Knip hoogstens stengels in die over paden groeien.

Let op: Knip niet zomaar in het tapijt: hij groeit traag, en kale plekken groeien maar langzaam weer dicht.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

De liggende stengels wortelen vaak vanzelf; knip in het voorjaar een stuk met wortels los en plant het in een pot met zanderige, zure grond.

Stekken

Neem in de late zomer stekjes van halfrijpe scheuten en laat ze langzaam wortelen in een vochtig, zanderig mengsel onder plastic.

Hoe komt een berendruif de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard en groenblijvend.
• In de winter kleurt het blad vaak roodbruin tot paarsig; in het voorjaar wordt het weer groen.
• De bessen blijven soms tot in de winter aan de plant.

Ziektes en plagen

• Natte grond: Wortelrot: de plant verbruint en sterft af. Kies een droge, goed doorlatende plek.
• Kalk: Geel blad en kwijnende groei op kalkrijke grond. Plant hem alleen op zure grond.
• Traag aanslaan: Jonge planten groeien de eerste jaren nauwelijks. Geef water bij droogte, houd onkruid weg en wees geduldig.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien als het nodig is: stengels over paden inkorten.
• April: Laatste snoeimaand; de bloei begint; planten.
• Mei: Bloei: kruikjes voor hommels; wieden.
• Juli: Water geven aan jonge planten bij droogte.
• Augustus: Rode bessen; stekken nemen.
• September: Planten kan weer.
• December: Roodbruin winterblad.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Groenblijvende bodembedekker voor droge, zure, zonnige plekken en hellingen; mooi in een heidetuin.

Voor de natuur

Vroege klokjes voor hommels.

Ook gebruikt voor

De bladeren, rijk aan arbutine, werden vroeger als thee tegen blaasontsteking gebruikt; langdurig gebruik wordt afgeraden.

Wist je dat?

• De wetenschappelijke naam zegt twee keer hetzelfde: Arctostaphylos is Grieks en uva-ursi Latijn voor ‘berendruif’.
• De bladeren, rijk aan arbutine, werden vroeger als thee tegen blaasontsteking gebruikt.